chuyện về người lính

Chuyện về người lính "5 phút trở thành anh hùng": Lấy răng làm "kìm" truyền dẫn điện liên lạc giữa bom đạn thời chiến

Gia Khiêm Thứ năm, ngày 27/07/2023 06:00 GMT+7

Giữa bom đạn ác liệt, nhiều trận đánh, bom địch làm đứt nhiều đoạn cáp, do không đủ dây nối nên chính người lính thông tin Trần Duy Hoan (quê Hà Nam) khi ấy đã dùng răng cắn hai đầu dây để nối liền đường truyền, đảm bảo thông tin được thông suốt truyền lệnh chiến đấu.

Người anh hùng 37kg, nhờ bạn cân hộ để đủ cân nặng đi quân ngũ

Chiều một ngày gần cuối tháng 7 tiết trời nắng bỏng rát, ấy vậy nhưng ông Trần Duy Hoan (78 tuổi, quê xã Vũ Bản, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam) không nề hà sắp xếp thời gian sang giúp đỡ hàng xóm láng giềng xây dựng công trình gia đình. Nghe tin mọi người đến thăm hỏi, động viên nhân dịp Kỷ niệm 76 năm ngày Thương binh, Liệt sỹ ông liền đạp chiếc xe đạp về nhà.

Trong trang phục với chiếc quần lính đã phai màu theo thời gian cùng chiếc áo cộc tay ông Hoan gần gũi và giản dị. Ít ai biết rằng ông từng là sĩ quan cao cấp, là thương binh 4/4 và là Anh hùng LLVTND năm 28 tuổi.

Trò chuyện với PV Dân Việt trong căn nhà nhỏ nằm khép mình giữa vùng thôn quê xã Vũ Bản, ông Hoan đã kể cho chúng tôi nghe những câu chuyện về cuộc đời mình. Giờ đây chiến tranh đã lùi xa nhưng những dư âm về thời bom đạn ác liệt vẫn luôn hiện trong mắt người lính thông tin Trần Duy Hoan năm nào…

Ông Hoan kể, thời kỳ mưa bom bão đạn, dây thông tin là cầu nối quan trọng nhất trong việc thống nhất chỉ huy. Nhiều trận đánh, bom địch làm đứt nhiều đoạn cáp, do không đủ dây nối nên chính chàng trai Trần Duy Hoan khi ấy đã dùng răng cắn hai đầu dây để nối liền đường truyền, đảm bảo thông tin được thông suốt truyền lệnh chiến đấu.

Nhớ ký ức xưa ông cho biết, năm 1954 cả cha và mẹ mình tham gia kháng chiến bị quân Pháp giết hại. Ông Hoan khi ấy mới 9 tuổi cùng hai người chị và em gái đã chịu cảnh mồ côi. Bốn chị em ông nương nhờ nhau nhờ tình thương của người thân, hàng xóm trong cảnh đói khổ.

Với lòng căm thù quân địch nên khi trưởng thành Trần Duy Hoan mong muốn được góp sức mình cho cuộc kháng chiến. Ấy vậy nhưng 3 lần được gọi lên xét tuyển ông chỉ nặng vỏn vẹn 37kg. Cân nặng không đủ ông lại ngậm ngùi đi về. Đến lần thứ 4 ông tiếp tục được gọi đi xét tuyển. Lần này, ông nhanh trí nhờ một người khác đứng lên cân hộ mình để có thể đủ cân nặng được gia nhập quân ngũ.

"Khi đó, tôi nhờ một người bạn ở cùng xã đứng lên cân hộ. Tôi muốn được tham gia chiến đấu vì muốn góp chút sức của mình giành lại độc lập cho Tổ quốc. Dù cân nặng không đủ nhưng ý chí chiến đấu của tôi lại lớn vô cùng", ông Hoan trình bày.

Năm 1968 chàng trai Trần Duy Hoan được nhập vào quân ngũ khi vừa tròn 23 tuổi. Sau thời gian huấn luyện tại Đại đội 5, Tiểu đoàn Thông tin 26, Quân khu 3, tháng 10/1968, ông được điều về Đại đội 5, Tiểu đoàn 80, Trung đoàn 134 (nay là Lữ đoàn 134, Binh chủng Thông tin Liên lạc).

Sau một thời gian được điều sang giúp nước bạn Lào, trở về Khe Sanh, Đường 9 Nam Lào, tháng 6/1971, chiến sỹ thông tin Trần Duy Hoan được giao trọng trách Tổ trưởng Tổ thông tin 29, Trung đội 1, Đại đội 5 tại mặt trận Quảng Trị. Nhiệm vụ của Tổ 29 là thường trực sẵn sàng, bảo đảm thông suốt đường dây thông tin dài khoảng 15km giữa các cấp chỉ huy và chiến trường.

Hồi đó, thông tin liên lạc luôn là mục tiêu hàng đầu bị địch đánh phá. Do vậy, những người lính như ông Hoan thường xuyên phải luyện tập khắc phục sự cố đường dây, rèn luyện kỹ thuật rải dây nhanh qua mọi địa hình, ghim chắc và dò sóng liên lạc vô tuyến điện tốt nhất.

"Đối với mỗi người lính thông tin chúng tôi luôn dặn lòng rằng đường dây là ruột của mình, cột xà là xương còn vũ khí là cuộn dây và cái kìm. Vậy mà chúng tôi vẫn phá rất nhiều bom mìn của địch trút xuống", ông Hoan cho hay.

Sau thời gian ở chiến trường Lào, ông cùng đồng đội tiếp tục quay sang chiến dịch Quảng Trị. Năm 1972, địch tăng cường bắn phá Quảng Trị nhằm chia cắt thông tin liên lạc của ta từ Hà Nội vào miền Nam, địa bàn từ Vĩnh Linh trở vào sông Thạch Hãn là điểm nóng ác liệt nhất. Có ngày địch bắn phá liên tục từ 6 giờ đến 18 giờ, Tổ thông tin 29 do Tổ trưởng Trần Duy Hoan chỉ huy phải khắc phục gần 20 mối nối, đầu này vừa nối xong lại bị bom đạn địch bắn phá làm đứt đầu kia.

Chỉ riêng năm 1972, cá nhân ông Hoan đã 157 lần nối dây thông tin, khôi phục liên lạc. Chàng lính thông tin luôn xông xáo ở mọi địa hình thực địa, tìm tòi, phổ biến cách ngụy trang và cách tránh bom, đạn, pháo địch bắn phá cắt đứt đường dây thông tin liên lạc.

Gặp những tình huống có bom chưa phát nổ, Tổ trưởng Trần Duy Hoan lập tức bò xuống hầm dùng dây điện thông tin buộc vào lôi ra xa và kích hoạt phát nổ để bảo đảm an toàn cho đồng đội, đường dây và thông tin thông suốt.

Có lần, bị thương do mảnh bom bi văng trúng lưng, nhưng ông vẫn tiếp tục nhiệm vụ tìm kiếm, đấu nối đường dây. Khi vừa đấu nối xong cũng là lúc ông choáng váng, ngất xỉu, tỉnh dậy, mới biết mình được một số đội viên đơn vị thanh niên xung phong tình cờ phát hiện đưa về lán trại sơ cứu.

"Một mối dây đánh đổi bằng cả sinh mệnh cuộc đời"

Có ngày ta vừa nối xong đầu này, địch đã ném bom đứt đầu kia. Có đoạn nhiều mối nối quá, hết dây dự phòng, ông kéo căng hai đầu dây nhưng không tới, trong khi chỉ ít phút nữa là thông tin cần được nối liền. Ông Hoan đã ghì hai đầu dây cho vào răng và cắn chặt lại.

"Trận địa 81 ngày đêm từ ngày 28/6 đến 16/9/1972, Thành cổ Quảng Trị đã phải hứng chịu 328.000 tấn bom đạn. Chúng ném bom dã man lắm. Dây bọc cáp chồng chất những đoạn đứt. Lúc đó, cấp bách quá mà thông tin mật không được chậm một phút. Tôi kéo hai đầu dây bị đứt từ hai phía lại với nhau nhưng không thể nối được. Kìm thì giắt sau túi quần còn mình thì nằm sấp xuống để tránh bị địch phát hiện, tôi ghì hai đầu dây lại cắn chặt để nối.

Thay hàm răng mình để giữ hai đầu dây lại rút kìm. Đúng lúc đó Ban chỉ huy từ Hà Nội điện vào khiến điện truyền qua người tôi giật co cứng lại. Tình huống đó răng càng nghiến chặt hơn không há được miệng, tay co rúm lại. Nhờ đó mà có thể giúp thông tin được đảm bảo trong 5 phút, Ban chỉ huy đã liên lạc được rất thuận tiện. Lúc sau tôi được thủ trưởng khen bảo lính làm ngon thế. Tôi cười nói: Báo cáo Thủ trưởng em ngậm vào răng nghiến chặt lại, điện giật gần chết. Thân thể em là vật dẫn điện rất tốt. Hôm sau tôi được tuyên dương toàn mặt trận", ông Hoan háo hức kể lại.

"Đối với ông Trần Duy Hoan đã tiếp nối truyền thống yêu nước của gia đình tích cực tham gia kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Ông luôn nhiệt tình tham gia công tác khuyến học, khuyến tài của xã Vũ Bản, lặng lẽ đóng góp tâm sức xây dựng quê hương. Ông cũng luôn nhiệt tình giúp đỡ, cùng nhiều cá nhân đóng góp hỗ trợ xây dựng nâng cấp các công tình phụ trường học ở quê hương và được sự tôn trọng của bà con nhân dân", ông Thắng nói.

Với những thành tích tiêu biểu trong chiến đấu và công tác, sỹ quan thông tin Trần Duy Hoan được tặng thưởng Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Ba và nhiều bằng khen, giấy khen.

Năm 1973, ông vinh dự được Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND. Đoạn dây thông tin có lõi bằng đồng được bọc nhựa màu đen, có rất nhiều vết nối - vật chứng về chiến công vang dội tại chiến trường đã được ông trao tặng Bảo tàng tỉnh Hà Nam ngày 9/12/2009, hiện được trưng bày tại không gian chuyên đề "Đảng bộ và nhân dân Hà Nam trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ".