Chuyện về ông bà Câu Lãnh và nạn dịch hoành hành miền Tây 200 năm trước
Kể chuyện xưa để thấy rằng, đất nước ta từng trải qua những cơn đại dịch. Nhưng sự đồng lòng của dân tộc, sự chung sức của những tấm lòng đã làm nên những điều kỳ diệu, chiến thắng tai ương bệnh dịch...
Là người gốc miền Trung, ông bà Đỗ Công Tường rất chăm chỉ làm ăn, cần cù khai hoang mở đất nên cơ ngơi ngày càng bề thế, nhất là khu vườn quít cho huê lợi dồi dào. Ông bà dần dà trở thành gia đình khá giả ở làng Mỹ Trà, sống tình nghĩa nên được dân làng quý mến. Riêng ông Lãnh tính tình khẳng khái, cương trực nên được bà con tín nhiệm cử giữ chức Câu đương, chuyên lo chuyện phân xử những tranh chấp trong làng. Bà con gọi là ông bà Câu Lãnh theo chức vụ của ông từ đó.
Vốn tính hào sảng, ông bà Câu Lãnh che lều, cất quán ở vườn quít của mình để bà con đến mua bán, lần hồi thu hút được cả những bà con buôn bán ở chợ Hòa Thành sang (tức khu Hòa An, thành phố Cao Lãnh ngày nay). Khu vườn quít ngày càng sung túc, bà con buôn bán rất được nên lâu dần thành chợ, gọi là chợ Vườn Quít. Sau khi ông bà qua đời, bà con đổi lại, gọi là chợ Câu Lãnh, lâu dần gọi trại là Cao Lãnh như bây giờ.
Trở lại chuyện đại dịch, công đức của ông bà Câu Lãnh không chỉ có chuyện lập chợ. Theo nhiều tài liệu, cũng như tài liệu do Ban quản lý di tích đền thờ ông bà Đỗ Công Tường cung cấp, năm Canh Thìn 1820 - cách đây đúng 200 năm, khi mà chuyện làm ăn của dân làng đang thơ thới thì bỗng đâu tai ương ập tới. Tiết trời biến động, bệnh dịch tả phát lên dữ dội khiến dân làng Mỹ Trà chết rất nhiều.
“Đêm, ngày tiếng mõ thúc, tiếng ván ngựa đánh liên hồi, tiếng kêu cứu cấp hòa lẫn tiếng than, từng đám tang nối tiếp. Chợ Vườn Quít trở nên thưa thớt rồi vắng bặt tiếng người. Xóm làng phủ trùm màu thê lương tang tóc” - bia tiểu sử ông bà Đỗ Công Tường thuật lại.
Thảm cảnh động lòng người nhân từ, ông bà Câu Lãnh thao thức bao đêm vì cảnh tang tóc của lối xóm, dân lân. Một ngày nọ, ông bà tắm gội sạch sẽ, lập bàn hương ngay trước sân chợ rồi nhất tâm khấn nguyện cầu xin dịch bệnh qua đi, ông bà nguyện “thế tử” cho dân làng, cầu mau chóng thoát khỏi ôn dịch.
Bà con tin rằng ông bà đã động lòng trời khi mà vừa qua mùng 9 tháng 6 âm lịch năm Canh Thìn thì bà lâm bệnh và qua đời lúc 10 giờ đêm. Trong lúc người nhà và bà con đương lo hậu sự cho bà thì ông cũng phát bệnh, lối 2 giờ khuya mùng 10 thì quy tiên. Lạ kỳ làm sao khi ông bà qua đời thì dịch tả cũng dứt, cuộc sống bình an trở lại với làng Mỹ Trà. Bà con tin rằng, tấm lòng của ông bà Câu Lãnh đã được trời đất chứng tri, thuận nguyện ông bà thế tử cứu độ cho dân làng.
