Cô Ba Định (1)

Miền Tây Nam Bộ có một loài cây rất đặc biệt. Thân không to lớn, dáng đứng không hùng vĩ, nhưng rễ bám sâu vào đất, càng gặp gió bão càng dẻo dai. Đó là cây dừa. Và cũng từ mảnh đất của dừa ấy – Bến Tre – đã sinh ra một người phụ nữ mang phẩm chất tương tự: bền bỉ, kiên cường và lặng lẽ cống hiến. Người phụ nữ ấy là Nguyễn Thị Định, thường được người dân quê gọi bằng cái tên thân mật Cô Ba Định.

Nguyễn Thị Định sinh ra tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, trong một gia đình nông dân giàu truyền thống yêu nước. Tuổi thơ của bà gắn với ruộng đồng, sông nước và nhịp sống bình dị của miền quê Nam Bộ. Nhưng sự bình dị ấy sớm bị phá vỡ khi đất nước rơi vào cảnh bị áp bức, bóc lột. Ngay từ khi còn trẻ, bà đã chứng kiến cảnh người dân quê mình bị khủng bố, bắt bớ, đời sống ngày càng cùng quẫn. Những điều đó âm thầm hun đúc trong bà ý thức phản kháng và tinh thần yêu nước.

Bước vào con đường cách mạng, Nguyễn Thị Định phải đối mặt với nhiều gian khổ. Bà từng bị bắt giam, chịu cảnh tù đày, sống trong điều kiện khắc nghiệt. Tuy nhiên, những thử thách ấy không làm bà lùi bước. Trái lại, chúng càng củng cố thêm quyết tâm gắn bó với con đường đã chọn. Trong hoàn cảnh khó khăn, bà luôn giữ vững tinh thần, tin tưởng vào sức mạnh của nhân dân và vào thắng lợi của cách mạng.

Bước ngoặt lớn nhất trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Nguyễn Thị Định gắn liền với Phong trào Đồng Khởi năm 1960 tại Bến Tre. Thời điểm ấy, chính quyền Mỹ – Diệm tăng cường đàn áp phong trào cách mạng, khiến đời sống nhân dân rơi vào bế tắc. Nhiều cơ sở cách mạng bị phá vỡ, tinh thần quần chúng bị dồn nén trong thời gian dài. Bến Tre trở thành nơi tích tụ những mâu thuẫn gay gắt, chỉ chờ thời cơ để bùng lên.

Trong bối cảnh đó, Nguyễn Thị Định cùng các đồng chí của mình đã kiên trì vận động quần chúng, củng cố niềm tin, chuẩn bị lực lượng. Bà không hành động nóng vội mà dựa trên thực tế địa phương, dựa vào lòng dân. Quá trình vận động diễn ra âm thầm nhưng bền bỉ, từ từng xóm nhỏ, từng gia đình, đặc biệt là trong lực lượng phụ nữ nông thôn – những người chịu nhiều thiệt thòi nhưng cũng giàu tinh thần hy sinh.

Khi phong trào Đồng Khởi nổ ra, điều tạo nên dấu ấn riêng của Bến Tre chính là sự tham gia mạnh mẽ của phụ nữ. Dưới sự tổ chức và lãnh đạo của Nguyễn Thị Định, lực lượng phụ nữ đã trở thành một bộ phận quan trọng của phong trào đấu tranh quần chúng. Họ không sở hữu vũ khí hiện đại, nhưng biết tận dụng những công cụ lao động quen thuộc như đòn gánh, tầm vông vạt nhọn, kết hợp với hình thức đấu tranh chính trị linh hoạt.

Hình ảnh những đoàn người, trong đó có đông đảo phụ nữ, người già và trẻ em, cùng nhau tiến về các đồn bốt đã tạo nên sức ép lớn đối với chính quyền địch. Chính từ phong trào ấy, “Đội quân tóc dài” ra đời – một hiện tượng đặc biệt trong lịch sử cách mạng miền Nam. Đây không chỉ là một lực lượng đấu tranh, mà còn là biểu tượng cho vai trò và sức mạnh của phụ nữ Việt Nam trong cuộc kháng chiến.

Phong trào Đồng Khởi ở Bến Tre đã giành được thắng lợi quan trọng, tạo tiền đề để lan rộng ra nhiều địa phương khác ở miền Nam. Từ một vùng bị kìm kẹp nặng nề, Bến Tre trở thành ngọn cờ đầu của phong trào đấu tranh quần chúng, góp phần làm thay đổi cục diện cách mạng miền Nam lúc bấy giờ. Trong thắng lợi ấy, vai trò của Nguyễn Thị Định được ghi nhận như một người lãnh đạo kiên định, sáng tạo và gần gũi với nhân dân.

Sau Đồng Khởi, Nguyễn Thị Định tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng trong quân đội và cách mạng miền Nam. Bà được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Tuy nhiên, điều khiến đồng chí và nhân dân kính trọng không chỉ nằm ở cương vị hay quân hàm, mà còn ở phong cách sống giản dị, sâu sát cơ sở và luôn đặt lợi ích của nhân dân lên hàng đầu.

Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, bà thường xuyên có mặt tại các địa bàn khó khăn, trực tiếp nắm tình hình và động viên cán bộ, chiến sĩ. Bà không coi mình là người đứng trên chỉ đạo, mà luôn xem mình là một phần của quần chúng. Chính sự gần gũi ấy đã tạo nên niềm tin và sự gắn bó bền chặt giữa bà với nhân dân.

Khi đất nước thống nhất, Nguyễn Thị Định bước vào một giai đoạn cống hiến mới. Trên các cương vị công tác trong Nhà nước và các tổ chức quần chúng, bà đặc biệt quan tâm đến phụ nữ, trẻ em và những người chịu nhiều mất mát sau chiến tranh. Dù ở bất kỳ vai trò nào, bà vẫn giữ lối sống giản dị, tận tụy và khiêm nhường.

Cuộc đời của Nguyễn Thị Định là sự kết tinh của nhiều phẩm chất tiêu biểu của người phụ nữ Việt Nam: kiên cường trong đấu tranh, bền bỉ trong gian khó và nhân hậu trong đời thường. Bà không chọn cách sống ồn ào, cũng không tìm kiếm sự tôn vinh cho riêng mình. Những gì bà để lại không chỉ là dấu ấn lịch sử, mà còn là một tấm gương về trách nhiệm, lòng yêu nước và niềm tin vào sức mạnh của nhân dân.

Như những hàng dừa trên quê hương Bến Tre, Nguyễn Thị Định lặng lẽ đứng vững giữa gió bão thời cuộc, góp bóng mát cho cả một vùng đất và cho nhiều thế hệ sau này.