Cô bé Nguyễn Thị Bình bên mái nhà Sài Gòn

Những năm đầu thế kỷ XX, Sài Gòn còn mang dáng vẻ của một thành phố thuộc địa với những con đường rợp bóng me, những mái nhà ngói đỏ và dòng người tấp nập qua lại. Trong một ngôi nhà giản dị ở vùng Chợ Lớn, cô bé Nguyễn Thị Bình lớn lên giữa tiếng rao buổi sớm và những câu chuyện về quê hương, đất nước.

Mỗi chiều, Bình thường ngồi bên mái hiên nhìn nắng nghiêng xuống con đường nhỏ. Em thích nghe bà ngoại kể chuyện về những người yêu nước, về những cuộc đấu tranh của dân tộc và về khát vọng được sống trong một đất nước tự do.

Có lần, cô bé hỏi:

– Ngoại ơi, vì sao người ta phải đấu tranh nhiều như vậy?

Bà ngoại vuốt tóc em, chậm rãi đáp:

– Vì ai cũng muốn con cháu mình được sống ngẩng cao đầu trên đất nước của mình.

Câu nói ấy theo Bình suốt tuổi thơ.

Trong ngôi nhà nhỏ ấy, cha mẹ luôn dạy các con phải chăm học, sống tử tế và biết yêu thương đồng bào. Những buổi tối mất điện, cả nhà quây quần bên ngọn đèn dầu. Bình chăm chú đọc sách, còn người lớn trò chuyện về thời cuộc đang đổi thay từng ngày.

Sài Gòn khi ấy không chỉ có ánh đèn và phố xá. Đằng sau vẻ nhộn nhịp là những nỗi lo của người dân dưới ách thuộc địa. Cô bé Bình tuy còn nhỏ nhưng đã cảm nhận được điều gì đó không bình thường qua ánh mắt trầm ngâm của người lớn và những câu chuyện được nói rất khẽ trong đêm.

Một buổi chiều mưa, Bình đứng bên cửa sổ nhìn những giọt nước chảy dài trên mái ngói. Mẹ đến bên em:

– Con đang nghĩ gì thế?

– Con muốn sau này làm được điều gì có ích cho đất nước.

Mẹ mỉm cười hiền hậu:

– Muốn làm việc lớn thì trước hết phải học cho tốt và sống cho đúng.

Từ đó, cô bé càng chăm chỉ hơn. Em thích đọc sách lịch sử, thích nghe kể chuyện về những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Mỗi trang sách mở ra trước mắt em một Việt Nam rộng lớn hơn rất nhiều so với con đường nhỏ trước nhà.

Những năm tháng ấy trôi qua lặng lẽ dưới mái nhà Sài Gòn. Không có những sự kiện ồn ào, không có tiếng súng hay những cuộc chia ly lớn. Chỉ có một cô bé đang lớn lên cùng những câu hỏi về quê hương và trách nhiệm của mình đối với đất nước.

Sau này, Nguyễn Thị Bình trở thành một nhà hoạt động cách mạng, một nhà ngoại giao nổi tiếng của Việt Nam và là người phụ nữ đã đặt bút ký vào Hiệp định Paris năm 1973. Nhưng trong ký ức của nhiều người, hình ảnh đẹp nhất vẫn là cô bé năm xưa bên mái nhà Sài Gòn – nơi những hạt giống đầu tiên của lòng yêu nước, sự học và khát vọng cống hiến được gieo vào tâm hồn một thiếu nữ Việt Nam.

Từ mái nhà nhỏ ấy, một hành trình lớn đã bắt đầu.