Cô gái 17 tuổi và lá đơn viết bằng máu

Có những câu chuyện về chiến tranh được kể bằng những chiến công lớn lao. Nhưng cũng có những câu chuyện bắt đầu từ một cô gái rất đỗi bình thường, chỉ vừa bước qua tuổi mười bảy.

Cô gái ấy tên là Nguyễn Thị Bích Liên, quê ở vùng quê ven biển Nam Phú, Tiền Hải, Thái Bình. Năm 1965, khi vừa học xong lớp 7, Bích Liên đã quyết định xin gia nhập lực lượng thanh niên xung phong.

Ngày ấy, chiến tranh đang diễn ra ác liệt. Hai người anh của Liên đã vào quân ngũ, gia đình không muốn cô con gái út tiếp tục rời nhà. Mẹ cô càng không muốn con mình đi vào nơi bom đạn.

Nhưng cô gái mười bảy tuổi ấy vẫn quyết tâm.

Đơn xin đi thanh niên xung phong của Liên không chỉ được viết bằng mực. Vì sợ nguyện vọng của mình không được chấp nhận, cô đã lấy máu ở đầu ngón tay để viết đơn.

Đó không phải là câu chuyện về một người muốn tìm kiếm sự nổi tiếng.

Đó chỉ là quyết tâm của một cô gái trẻ khi nghĩ rằng mình cũng có thể góp một phần nhỏ bé cho đất nước.

Gia đình không đồng ý. Nhưng Liên vẫn tìm cách đi.

Khi ấy, cô chỉ nặng khoảng 35–38 kg. Để vượt qua vòng sơ tuyển, cô còn phải tìm cách làm cho cân nặng đủ tiêu chuẩn. Sau đó, cô gái nhỏ bé ấy gia nhập Đội 89, C893 Thanh niên xung phong tỉnh Thái Bình.

Những ngày tháng tuổi trẻ của Liên bắt đầu từ đó.

Nhiệm vụ của cô và đồng đội là bảo đảm giao thông trên những tuyến đường quan trọng. Ban ngày, họ san lấp những đoạn đường bị phá, sửa đường sắt, khắc phục hậu quả của những trận đánh phá. Khi tuyến đường bị hư hỏng, họ phải nhanh chóng khôi phục để việc vận chuyển không bị gián đoạn.

Công việc ấy không có tiếng vỗ tay.

Không có sân khấu.

Chỉ có những con đường cần được giữ thông và những người trẻ ngày ngày làm việc trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt.

Năm 1968, đơn vị của Bích Liên hành quân vào chiến trường Trường Sơn. Những địa điểm như Đường 15A, Cổng Trời, các trọng điểm giao thông ở Quảng Bình trở thành nơi cô và đồng đội thực hiện nhiệm vụ. Đây là những khu vực thường xuyên bị đánh phá dữ dội.

Có một lần, sau khi đi công tác trở về, Liên chứng kiến nơi sinh hoạt của đơn vị bị đánh trúng. Chín người đồng đội đã hy sinh.

Những cô gái trẻ ngày hôm ấy phải nén đau thương để lo cho đồng đội.

Không ai trong số họ có thể biết ngày mai mình sẽ còn trở về hay không.

Nhưng họ vẫn tiếp tục công việc.

Bởi phía trước vẫn còn những chuyến xe.

Vẫn còn những người lính cần được tiếp tế.

Vẫn còn những con đường phải được giữ thông.

Chiến tranh không lấy đi ở Bích Liên sự trẻ trung.

Giữa những ngày tháng khắc nghiệt ấy, cô vẫn yêu văn nghệ, vẫn làm thơ và tham gia biểu diễn. Năm 1969, Bích Liên gia nhập Đoàn Văn công “Tiếng hát át tiếng bom” thuộc Ban Xây dựng 67, Bộ Giao thông Vận tải.

Giữa chiến trường, những chiếc hòm đạn có khi trở thành sân khấu. Những người trẻ cất tiếng hát để động viên đồng đội.

Tiếng hát ấy không làm chiến tranh biến mất.

Nhưng nó giúp con người có thêm niềm tin để tiếp tục.

Bảy năm tuổi trẻ của Nguyễn Thị Bích Liên đã trôi qua như thế — từ năm 1965 đến năm 1972.

Bảy năm, khi nhiều người cùng tuổi đang ngồi trên ghế nhà trường, cô gái ấy đã sống giữa những tuyến đường chiến tranh.

Bảy năm, cô đã chứng kiến những người bạn của mình ra đi.

Bảy năm, cô vừa làm nhiệm vụ, vừa mang tiếng hát đến với những người đang ở tuyến lửa.

Và trong những năm tháng ấy, Bích Liên đã được phong tặng danh hiệu “Dũng sĩ diệt Mỹ” ba cấp của ngành Giao thông vận tải.

Có một chi tiết khiến câu chuyện của bà càng khiến người ta xúc động.

Suốt một thời gian dài, gia đình không có tin tức của Liên. Có lúc, gia đình còn nhận nhầm tin một người cùng tên hy sinh và đã lập bàn thờ, làm giỗ cho bà.

Năm 1970, sau khoảng năm năm xa nhà, Liên mới có dịp trở lại Hà Nội và gặp lại mẹ.

Cuộc gặp ấy chắc hẳn không giống bất kỳ cuộc đoàn tụ nào.

Một người mẹ từng nghĩ con mình đã không còn.

Một cô gái trẻ trở về sau những năm tháng mà sự sống và cái chết luôn ở rất gần nhau.

Nhưng rồi chiến tranh vẫn tiếp tục.

Đến năm 1972, sau khi hoàn thành nhiệm vụ của một thanh niên xung phong, Nguyễn Thị Bích Liên được điều về công tác tại Văn phòng Chính phủ. Sau này, khi nghỉ hưu, bà vẫn tiếp tục tham gia các hoạt động xã hội, chăm lo cho đồng đội và các cựu thanh niên xung phong.

Năm 2026, câu chuyện về cuộc đời bà tiếp tục được nhắc lại qua tập tự truyện “Thời hoa lửa”, như một cách để bà kể lại ký ức của tuổi trẻ và tri ân những đồng đội đã nằm lại.

Ngày hôm nay, Nguyễn Thị Bích Liên đã không còn là cô gái mười bảy tuổi của năm xưa.

Nhưng câu chuyện về cô gái ấy vẫn còn nguyên giá trị.

Bởi điều khiến người ta nhớ đến bà không chỉ là những danh hiệu được trao tặng.

Mà là hình ảnh một cô gái rất trẻ, đứng trước sự lo lắng của gia đình, đứng trước những hiểm nguy chưa từng biết đến, nhưng vẫn quyết định bước về phía trước.

Một lá đơn viết bằng máu.

Một chiếc ba lô nhỏ.

Một cô gái chỉ nặng vài chục kilogram.

Và một tuổi trẻ đã dành cho những con đường.

Có thể chúng ta sẽ không bao giờ biết hết những người đã hy sinh thầm lặng trong những năm tháng chiến tranh. Họ không phải lúc nào cũng xuất hiện trong sách giáo khoa hay những trang lịch sử nổi tiếng.

Nhưng chính họ đã góp phần làm nên lịch sử.

Nguyễn Thị Bích Liên là một trong những người như vậy.

Câu chuyện của bà nhắc chúng ta rằng: tuổi trẻ không nhất thiết phải được đo bằng những điều lớn lao. Đôi khi, một người trẻ chỉ cần làm hết sức mình cho điều mà mình tin là đúng.

Và những năm tháng ấy, dù đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, vẫn xứng đáng được gọi bằng một cái tên thật đẹp:

Thời hoa lửa.