Trần Quốc Toản – Lá cờ sáu chữ vàng, khí phách tuổi trẻ Đại Việt

Trần Quốc Toản là một tông thất nhà Trần, nổi tiếng lịch sử với công lao to lớn tham gia cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai. Câu chuyện về lòng yêu nước và ý chí căm thù giặc của ông gắn liền với hình ảnh điển tích "Lá cờ thêu sáu chữ vàng" lưu truyền đậm nét trong văn hóa Việt Nam.

Vào tháng 10 năm 1282, khi quân Nguyên Mông rục rịch xâm lược nước ta, vua Trần Nhân Tông đã mở hội nghị Bình Than để cùng các quan viên bàn kế sách chống giặc. Vì khi ấy Trần Quốc Toản tuổi còn quá trẻ (chỉ khoảng 15 hoặc 16 tuổi), nhà vua thấy ông còn niên ấu nên không cho vào dự bàn. Trong lòng cảm thấy hổ thẹn và phẫn nộ trước họa xâm lăng, Trần Quốc Toản đã vô tình bóp nát quả cam đang cầm trong tay lúc nào không hay.

Không nản chí trước việc chưa được triều đình trọng dụng vì tuổi tác, sau khi lui về thái ấp, Hoài Văn hầu đã chủ động huy động hơn một nghìn gia nô và người nhà thân thuộc. Ông tự đứng ra sắm sửa vũ khí, đóng chiến thuyền và đặc biệt cho viết lên lá cờ đại sáu chữ vàng: "Phá cường địch, báo hoàng ân" (nghĩa là phá giặc mạnh, báo ơn vua) nhằm nâng cao sĩ khí cho đội quân tự lực của mình. Khi đối trận trực tiếp với giặc Nguyên Mông, Trần Quốc Toản luôn hăng hái, tự mình xông lên trước quân sĩ khiến quân giặc trông thấy cũng phải kinh sợ, lui tránh chứ không dám chống lại.

Đến tháng 4 năm 1285, tài năng và sự quả cảm của ông đã được triều đình công nhận khi vua Trần Nhân Tông sai Hoài Văn hầu cùng Chiêu Thành vương và tướng quân Nguyễn Khoái đem tiệp binh đón đánh quân Nguyên ở bến Tây Kết. Tiếp đó vào tháng 5 năm 1285, ông cùng Thượng tướng Chiêu Minh đại vương Trần Quang Khải và các tướng lĩnh đem dân binh các lộ đánh bại quân giặc vang dội ở các xứ Kinh Thành, Chương Dương, khiến bại tướng Thoát Hoan cùng Bình chương A Lạt phải tháo chạy qua sông Lô.

Sau chiến dịch thắng lợi tại Chương Dương, chính sử không còn đề cập chi tiết đến hành trạng tiếp theo của ông. Dẫu vậy, theo sử liệu Đại Việt sử ký toàn thư, khi Hoài Văn hầu mất, vua Trần Nhân Tông vô cùng thương tiếc, thân làm văn tế và gia phong tước Vương cho ông nhằm ghi nhận công lao vĩ đại. Tác phẩm "Lịch sử nước ta" của Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng từng xúc động ca ngợi tinh thần anh hùng của người thiếu niên đất Việt: "Quốc Toản là trẻ có tài / Mới mười sáu tuổi ra oai trận tiền... Thật là một đấng anh hùng / Trẻ con Nam Việt nên cùng noi theo". Trần Quốc Toản mãi mãi là biểu tượng bất tử cho lòng dũng cảm, khí phách kiên cường bất khuất và tinh thần quyết tử cho tổ quốc quyết sinh của thế hệ trẻ Việt Nam.