Cô giáo Cai Lậy và cuốn nhật ký nằm lại giữa chiến trường

Có những người hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ nhưng câu chuyện về họ chỉ được tìm thấy nhiều năm sau.

Lê Thị Thiên, sinh năm 1945, quê ấp Bà Bèo, xã Mỹ Phước Tây, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang, là một trường hợp như vậy.

Tháng 2/1962, cô gái trẻ Lê Thị Thiên nhập ngũ.

Người đưa Thiên vào tham gia kháng chiến năm ấy là ông Mai Văn Nghiêm, một cựu chiến binh ở Mỹ Phước Tây. Nhiều năm sau, khi một đoàn công tác tìm kiếm tác giả của cuốn nhật ký Thế hệ Hồ Chí Minh, ông Nghiêm nhìn bức ảnh và nhận ra ngay người đồng đội năm xưa.

Đó là một chi tiết rất xúc động.

Có nghĩa là, nếu không có ký ức của những người từng trực tiếp sống cùng thời, danh tính của người con gái Cai Lậy ấy có thể đã tiếp tục chìm trong quên lãng.

Sau khi nhập ngũ, Thiên được cử đi học văn hóa. Cuối năm 1962, bà trở lại đơn vị ở miền Đông Nam Bộ và bắt đầu viết nhật ký.

Những trang nhật ký cho thấy một cô gái trẻ có đời sống tinh thần rất đẹp. Thiên không chỉ nghĩ đến chiến tranh mà còn nghĩ đến việc học tập, đến nghề dạy học và mong muốn có thêm kiến thức để phục vụ cách mạng.

Tháng 5/1964, Thiên được cử lên Trung ương Cục miền Nam ở Tây Ninh học lớp sư phạm tại Trường Giáo dục Tháng Tám.

Sau khi tốt nghiệp vào tháng 2/1965, bà trở lại chiến trường.

Đó là lúc chiến tranh ngày càng khốc liệt.

Một người con gái quê Cai Lậy, từng đứng trên bục giảng, lại tiếp tục trở về giữa chiến trường miền Đông.

Ngày 10/10/1966, Lê Thị Thiên hy sinh.

Bà mới 21 tuổi.

Sau chiến tranh, gia đình và địa phương từng gặp một sự nhầm lẫn về tên của bà. Trong danh sách liệt sĩ ở xã Mỹ Phước Tây, tên được ghi thành Nguyễn Thị Thiên hoặc Lê Thị Nhiên. Cuộc tìm kiếm nhiều năm sau đã làm sáng tỏ danh tính thực sự của bà.

Một cuốn nhật ký được tìm thấy.

Một bức ảnh được nhận ra.

Một người đồng đội cũ – ông Mai Văn Nghiêm – xác nhận.

Một giấy báo tử được tìm thấy.

Từng mảnh ghép của quá khứ cuối cùng ghép lại thành câu chuyện về Lê Thị Thiên – người con gái Cai Lậy đã hy sinh khi tuổi đời chỉ mới 21.

Câu chuyện ấy đặc biệt phù hợp với Thời hoa lửa bởi nó không chỉ kể về sự hy sinh. Nó kể về một cô gái trẻ yêu nghề dạy học, yêu việc học và mang khát vọng cống hiến vào chiến trường.

Ngày nay, những trang nhật ký của bà trở thành chứng tích giúp thế hệ sau hiểu rằng người trẻ trong chiến tranh cũng có những ước mơ rất bình dị.

Họ cũng muốn được học.

Muốn được sống.

Muốn được trở về quê hương.

Nhưng họ đã lựa chọn lên đường.