Có những vết thương không nhìn thấy

Phố Khâm Thiên của hòa bình hôm nay - Ảnh minh họa: NGUYỄN KHÁNHCuộc sống của một ngày thường nhật, tôi không phải tiêu vào thời gian xếp hàng. Việc đi chợ mua bằng tem phiếu, xếp hàng gánh nước, chạy bom tiêu phí không ít thời gian cho tuổi trẻ cần học hành, làm việc.Mẹ tôi, ở nhà gọi u Trần, sống được sau trận bom B52 ở Khâm Thiên, được thở trong không gian yên hàn trở lại. Tôi không còn nghe tiếng còi báo động đội mũ rơm xuống hầm, hòa bình đã là niềm vui khôn tả của mỗi người dân Hà Nội.Hòa bình rồiQuê tôi, làng Vân Hồ, người làng chạy tản cư sau giải phóng thủ đô trở về, tản mát. Hòa bình, mỗi nhà được lắp vòi nước sạch, được thay hố xí thùng bằng bể phốt tự hoại.Giấc mơ hòa bình không chỉ có cơm no áo ấm, mà sinh hoạt tiện nghi, văn minh hơn trong thời chiến. Hòa bình không phải nghe tiếng bom rơi, không phải nghe tiếng đạn rốc két xé trên nền trời. Hai chữ yên hàn quý giá với chúng tôi trong từng hơi thở.Tôi sinh ra và lớn lên ven hồ. Năm 1975, vợ chồng tôi biết nhau từ lớp học viết văn ở Trường Quảng Bá của Hội Nhà văn Việt Nam. Anh biên tập truyện ngắn của tôi, viết về cuộc chiến phía Bắc. Có duyên phận, anh còn biên tập tạp bút và biên tập luôn cả đời tôi.Hòa bình rồi, có một anh đại úy vác ba lô con cóc chè thuốc đi hỏi vợ. Anh nói với u Trần của tôi: "Con có mỗi ba lô chè, trầu cau, thuốc lá Tam Thanh, u Trần cho phép chúng con sống bên nhau".Anh rất sợ nhìn thấy máuNhà hiếm con, u Trần thương anh như con trai, chứ không coi anh là con rể.Một bữa nọ có thịt gà luộc, khi chặt vết xương còn màu đỏ, anh không ăn. Anh bỏ mâm cơm đứng dậy. Hôm đó mưa rất to, tôi nghe qua tiếng mưa trên mái tôn, anh kể: "Sáu tháng mùa mưa trong rừng, em biết không, mưa, đói và sốt rét.Có lần anh và anh bạn lội bì bõm trong rừng thì nhìn thấy một người bạn hy sinh, phải gói bạn trong võng dù, dìm xuống dưới hai cái cây cụt ngọn. Mưa lớn lại dềnh lên. Lại dìm xuống. Lúc rời khỏi cánh rừng ấy thì ngớt mưa. Thấy áo còn vương vết máu bạn mình. Từ đó anh rất sợ nhìn thấy máu".Nỗi ám ảnh trận mạc không dễ dứt ra được trong trái tim nhạy cảm của người lính, nhà văn. Trên người anh có tới ba vết thương. Những vết thương không nhìn thấy. Một viên bi vẫn tròn như hạt lạc ở phía đốt sống, nếu mổ, chạm đốt sống có thể liệt.Anh sống chung với viên bi gần đốt sống cổ hơn mười năm, vài năm sau thì liệt nửa người. Phải tập đi mất hai năm để cầm lại bút viết. Anh ghi chép hằng ngày, có lúc tập đi vẫn viết bằng tay không bị liệt.Trong nhà, anh chỉ nói chuyện Đường 9 Nam Lào, cánh rừng mùa khô thiếu nước. Bom hóa học lờ mờ. Vết thương và câu chuyện phía sau cuộc chiến. Khi anh vào viện sức khỏe tâm thần, bác sĩ khoa thần kinh xem phim chụp sọ não, ông lắc đầu nói gọn hai từ: teo não.Chiến tranh là như vậyCó lần hồi tỉnh trở lại, anh nói: "Khổ cho em và con quá". Rồi anh lại chìm vào ký ức Trường Sơn, Khe Sanh, cánh đồng "chó Ngáp" ngập nước nơi anh và anh bạn chạy bom. Có đận vừa chạy như bay xuống hầm thì hai cánh võng đã tan tác từng mảnh văng lên ngọn cây cháy sém."Lần đó cô giao liên hy sinh. Cơ thể cô văng khắp nơi. Cũng chỉ cách đó một chiều, cô ấy từng ước được nằm bên anh một lần, một lần thôi để biết mùi đàn ông nó ra sao? Và để cô ấy được làm đàn bà một lần". "Nhưng anh có dám không?". "Anh không dám", "Vì sao anh không dám?". "Chiến tranh là như vậy".Tôi lặng im nghe chồng chia sẻ điều thầm kín, vết thương không dễ nhìn thấy ở chiến trường. Tôi đi qua trận bom B52 ở Hà Nội, từng trú ẩn dưới hầm tăng xê bao ngày, từng lao như tên bắn qua những xác người đắp chiếu ở ngõ chợ Khâm Thiên. Mùa hè vẫn đắp chăn vì sợ hồn ma. Dù nửa thế kỷ trôi qua, hồi ức vẫn không xóa nhòa.Những người đi qua ly biệt đều biết trân quý từng phút giây của thời bình. Chồng tôi rồi cũng trở về với đất. Nhật ký còn ghi lại: "Cả hai vết mổ không có thuốc gây mê, đạn bom đã tước hết quần áo, giấy tờ tùy thân. Được trở về, sống bên em, viết về chiến tranh đã là may mắn với anh".Vết thương trong người anh đã tan thành đất. Tôi vẫn ám ảnh mỗi khi chợt thức giấc, tự hỏi rằng: "Không hiểu sao mình có thể ngồi viết trong những trận bom, chồng mình cứ ôm chăn màn, xông lên, đập vỡ liễn cơm, rồi ôm đầu kêu bom đó, xuống hầm thôi...".Không hiểu sao tôi vẫn viết trong run rẩy, đổ vỡ, ghi lại câu chuyện chiến trường anh đi qua. Tôi viết trong mọi hoàn cảnh để có tiền nhuận bút mua thuốc cho anh, viết nuôi con thay anh. Lý do giản đơn, của đời người đàn bà không bỏ được, viết.