CÔ TÔI

Ra tù cô tôi dẫn chú về giới thiệu với gia đình. Nhà tôi thuê ở tầng hai có lối đi riêng, nhưng có một điều không thuận tiện là cái sân phơi là sân chung. Người ở dưới nhà muốn ra sân phơi phóng phải đi qua nhà tôi. Hôm cô tôi dẫn chú tôi về, nhà tôi vừa vui vừa sợ. Bà tôi bèn làm một mâm cơm cúng gia tiên, nói tránh với hàng xóm là ngày kị cụ ngoại. Và mỗi lần nghe tiếng giầy, tiếng guốc lọc cọc ở chân cầu thang, chú tôi lại chui vào trong gian bàn thờ. Thật ra bà tôi quá cẩn thận chứ gia đình nhà dưới là một gia đình rất tốt. Người chồng làm thợ mộc đóng "mớp" ở nơi cửa hiệu phố Phan Thanh Giản (bây giờ là phố Nguyễn Hữu Huân). Người vợ ở nhà bếp núc. Cô gái lớn có một tủ hàng đặt trước cửa rạp chiếu bóng bán thuốc lá và kẹo nu-ga. Hôm ấy bà ở dưới nhà bưng lên một mâm trên đặt một chai rượu vang bán ê hề ở phố Hàng Buồm, một miếng thịt quay to tướng và một hộp thuốc lá ca-ra-ven nhãn hiệu con mèo, 50 điếu nói là để lễ cụ. Bà tôi từ chối thế nào cũng không được. Ngay cả cái việc "lễ cụ" ở với nhau bao nhiêu năm chưa từng có này, chúng tôi hiểu ngay đấy là tấm lòng của người dân trong thành đối với những người tham gia kháng chiến. Ông bà ở nhà dưới biết cô tôi về, lên hỏi thăm không tiện, lại có phần sợ nữa, đành lấy ngay cái việc "lễ cụ" biếu quà khéo. Tuy vậy cô chú tôi vẫn thấp thỏm không yên. Bữa cơm "liên hoan"" ăn vội vàng. Trước khi chia tay, bà tôi dúi vào tay chú tôi hộp thuốc lá và nói:

– Tôi bằng từng này tuổi, tôi chưa thấy ai tự đi hỏi vợ như anh, và cũng chưa thấy ai gả con gái như tôi. Nhưng anh là Việt Minh, thế là được rồi, thế là tôi tin rồi. Thỉnh thoảng anh chị cũng nhắn nhe cho tôi biết. Cháu bà nội, tội bà ngoại, tôi cũng muốn chăm bẵng thằng cu hay con hĩm đây. Anh chị không lo, tôi còn khỏe chân, mạnh tay, cứ gửi về đây tôi trông cho.
Chú tôi đang nghe, hai tai đỏ lừ. Cô tôi tủm tỉm cười nói với bà tôi:

– Chúng con còn lâu mới đẻ ạ!

– Ừ, tôi cũng "mơ màng" thế thôi.

Hai năm sau điều ước "mơ màng" của bà tôi đã trở thành sự thật. Côi tôi từ vùng tự do vào với một cái "các tơ đi đăng ti tê" giả. Cô tôi ở cữ ở một nhà hộ sinh tư. Những ngày ấy gia đình tôi vừa hồi hộp vừa lo lắng. Cứ chập tối, tôi lại dẫn bà tôi đến thăm cô tôi.

– Thằng cu, thằng cu… cha đẻ mẹ mày… âu âu… Bà tôi vừa mừng cháu ngoại vừa dân dấn nước mắt.
Tôi nghe giọng bà tôi nói nghẹn ngào. Thương bà tôi quá và trọng cô tôi quá. Tôi định tìm một lời nói nào để an ủi bà tôi, mà không sao nghĩ ra được, thì vừa may tiếng chuông tàu điện leng keng báo tàu đến bến. Tôi loay hoay đỡ bà tôi trèo lên chiếc bục lên toa mắt bà tôi đã kém lắm rồi. Tay bà tôi nắm lấy tay tôi run run…


Ở cữ được ba ngày, cô tôi không về nhà mà bế con lên thẳng một cơ sở gần thị xã Hà Đông. Thằng cu Tân – tên đứa con đầu lòng của cô tôi – được hai tháng, cô tôi gửi về chỗ bà tôi, nói là phải ra gấp ngoài tự do để công tác.


Thằng cu Tân được nuôi bằng sữa bò, nó là nguồn vui của bà tôi, là nguyên nhân cho những sự bận bịu tíu tít của cả nhà tôi

Cu Tân lớn bổng lên trong sự chiều chuộng. Còn cô tôi vắng bặt tin tức.

Mồng 10 tháng mười giải phóng thủ đô, ngày 12 cô chú tôi mới về nhà. Cô chú tôi về lúc buổi sáng, lúc bất ngờ nhất.

Mãi sau này tôi mới biết thời gian vắng bặt tin tức cô chú tôi là một khoảng thời gian rất nhiều biến động đối với cô chú.

Cô tôi ra vùng tự do rồi lại quay vào thành ngay. Nhiều lần cô tôi đi qua nhà, nhớ con, nhớ bà tôi, nhưng sợ lộ, cô tôi đã phải nghiến răng đi thẳng

Một đồng chí ở tổ công tác khác, bị bắt và được tụi chúng nó cho đi chữa bệnh (đúng hơn là đi chữa những vết đòn tra tấn do chúng nó gây ra) ở bệnh viện nhà binh Đồn Thủy, móc nối được với cô tôi và đề nghị cô tôi tổ chức vượt ngục. Cô tôi báo cáo với tổ chức của mình, đồng chí lãnh đạo nói:

– Việc của Khiêm không phải là đã rảnh rang đâu. Khiêm làm được càng tốt. Đồng chí của mình mà. Tôi đồng ý, còn tùy ở sức cô.

Cơ sở của cô tôi đưa được cô tôi gặp người thầy thuốc. Cô tôi đón ngay ở cửa xà lim nhốt bệnh nhân. Khi nghe cô tôi trình bày nguyện vọng, người thầy thuốc nhìn cô tôi, một lát sau ông nói:

– Tôi bằng lòng, chỉ mới là người yêu thôi hở cô gái xinh đẹp. Tôi cũng là người chống phát xít Đức, mà tôi lại là người Đức… Tôi… à… nhưng mà mau mau lên…

– Tôi xin cảm ơn ông lắm. Cô tôi trả lời.

Người lính da đen đứng sau cô tôi từ lúc nào, vừa nghe xong người thày thuốc nói là đã mở khóa đến tách một cái. Người lính lùi lại một bước và cười với cô tôi.

– Em mang quà đến anh đây. Sức khỏe của anh…

– Cảm ơn em.

– Phòng phát thuốc ở gần cổng. Bệnh nhân chỉ tự do những lúc ấy. Có thể được đi một mình. Bệnh nhân nằm đây không bị tụi mật thám làm phiền. Chúng tin hệ thống canh phòng, nhưng tụi lính rất lơ là.

– Cô có cơ sở ở đây không?

– Có.

– Gặp hộ Rô-sa bắt liên lạc với tổ chức của tôi.

– Mẹ ở nhà rất lo sức khỏe của anh. Cửa hàng cậu mợ em dạo này bận nên em không thường xuyên đến an ủi mẹ được.

Anh…

– Bây giờ anh chỉ còn biết trông mong ở em. Chào bác sĩ, tôi rất cảm ơn bác sĩ cho tôi gặp người thân.

Người thầy thuốc vừa bước vào vừa nói:

– Không sao… Không sao, tôi rất không vui phải cắt ngang những phút tình cảm của hai người.
Anh biết đấy, anh là người của đối phương, bất cứ sự gặp gỡ nào cũng phải có sự hiện diện của chúng tôi. Mà tôi thì không muốn mời giám thị tới. Còn nếu cô muốn, cô có thể ở đây xem những vết thương của anh ta, và tôi sẽ là điện vết thương ấy.

– Cảm ơn ông lắm. Nhưng ông cho phép tôi được không có mặt ở những phút xúc động. Thật tôi không chịu nổi. Bởi vì anh ấy bao giờ cũng nguyên vẹn trong tôi.

– À à… Thế thì tôi xin phép ra ngoài 1 phút, tôi sẽ trở lại ngay để bắt tay vào công việc.

– Rô-sa ở ngõ chợ Ngọc Hà… số nhà… chỗ làm việc nhà khiêu vũ Li-đô.

– Anh sẽ nhận được tin qua cơ sở ở đây.

– Nhưng điều cơ bản là cô giúp tôi "vượt" ra ngoài

– Anh hoàn toàn tin tưởng chứ.

– Tôi hoàn toàn.

– Tôi sẽ gặp Rô-sa…

– Anh cố gắng để hồi phục sức khỏe nhớ.

– Hãy làm cho mẹ yên tâm, em hãy thu xếp giúp đỡ mẹ anh và vào thăm anh. Bây giờ anh chỉ có em…

– Tôi… anh, cứ yên tâm.

Khi người thầy thuốc quay trở lại, cô tôi day đầu khăn tay đã tưới đẫm nước hoa vào đầu một bên mắt, cho con mắt đỏ hoe lên rồi chắp hai tay trước bụng, cúi chào rất lịch sự lại mang phong cách cổ truyền dân tộc. Người thầy thuốc nói với bệnh nhân!

– Thật tuyệt vời. Tôi thấy ghen với hạnh phúc tuyệt vời của anh. Trên cảnh mảnh đất này tôi đã trông thấy, đã nghe thấy, và bây giờ nữa… Ồ chẳng có gì mà khó hiểu… Tôi kính trọng con người này và các anh… các anh có biết không… các anh thật hạnh phúc.

– Chúng tôi biết và hết sức cảm ơn bác sĩ.

– Ồ… à à… thôi chúng ta bắt đầu làm việc. Công việc vẫn là công việc. Đó là cuộc đời!

Theo cô tôi kể, Rô-sa là một người đàn bà đẹp, rất đẹp là đằng khác. Rô-sa tên thật là Thơm. Cuộc đời của Thơm, cô tôi không tìm hiểu kĩ, nhưng một cô Thơm đã trở thành Rô-sa và làm nghề vũ nữ đã khẳng định một cuộc sống sóng gió, lắm thác nhiều ghềnh. Rô-sa là cơ sở của một đồng đội của cô tôi, cô tôi không có quyền nghi ngờ khi cô tôi cho biết tình hình của anh ta, thì khuôn mặt Rô-sa sáng bừng lên rồi lại sa sầm xuống như một tia lửa diêm cháy một lần cuối cùng tắt ngấm.

– Anh ta chưa chết hở chị. Từ khi anh ta bị bắt, em cũng mất liên lạc. Chị bảo anh ta ở đâu kia.

– Ở nhà Tiền, mà tôi cũng được tin anh ta bị đánh nặng lắm, có thể chúng nó sẽ đưa anh sang nhà thương Bạch Mai.

– Ở tù hay anh ta ở nhà thương nào, em cũng không đến thăm được. Em đã bị mất liên lạc, em giúp anh ta được gì? Chỉ đến thăm anh ta thôi nếu mụ chủ biết, thì em lại bị đuổi "Ba" này làm được tiền lắm chị ạ. Em thì còn biết làm gì? Nếu chị có vào thăm cho em gửi ít tiền vào để anh ta tiêu pha thì hay quá.

Cô tôi đứng lên từ biệt Rô-sa. Cô tôi biết rất rõ quan hệ giữa anh ta và Rô-sa sâu hơn tình đồng đội. Anh đã tin rất tin Rô-sa anh ta gặp được cô tôi cũng chỉ qua cô tôi để gặp Rô-sa rồi móc nối lại với tổ chức. Bây giờ Rô-sa chỉ còn làm được mỗi việc là gửi tiền vào cho anh ta.

Cô tôi lắc đầu cười nhạt.

Chính vì không muốn để anh ta buồn, cô tôi đã gửi thư vào là không gặp Rô-sa và anh ta cứ theo kế hoạch của cô tôi… như thế… như thế sẽ có người đón… anh ta rất tin đường dây này… một đường dây an toàn tuyệt đối.