Cô Út Chằm Lá – Cọng Lát Nước Và Giàn Ngụy Trang Xe Tải

Dọc bờ kênh nhỏ, những bó lá dừa nước phơi khô xếp thành từng đống lớn. Cô Út (66 tuổi) ngồi bệt dưới đất, hai tay thoăn thoắt xếp chồng từng nan lá, dùng cọng lạt tre xỏ ngang qua, buộc chặt lại thành những tấm "lá chằm" (dùng để lợp mái nhà). Công việc chằm lá dừa nước đòi hỏi sự khéo léo, kiên nhẫn và chịu được những vết cứa rát rạt từ mép lá sắc như dao. Nhưng những vết xước ấy chẳng nhằm nhò gì so với những gai góc, bom đạn mà người cựu nữ Thanh niên xung phong tuyến đường Trường Sơn này từng nếm trải.

Đầu những năm 1970, cô Út tình nguyện lên đường vào tuyến lửa. Nhiệm vụ của tiểu đội cô là san lấp hố bom và chặt cây ngụy trang cho xe tải chở đạn dược nghỉ chân ban ngày. "Lá dừa nước này sắc, nhưng cắt dính tay lấy mủ cây bôi là hết. Chứ lá rừng Trường Sơn ngày đó, nó thấm đẫm mồ hôi và máu của tuổi trẻ," cô Út quệt mồ hôi trán, thao tác đan lá vẫn không dừng lại. "Để mắt thần của máy bay Mỹ không phát hiện ra đoàn xe, tụi cô phải thức thâu đêm, trèo lên những cây cổ thụ chặt cành, kết lá thành những tấm màng ngụy trang khổng lồ vắt ngang khe suối. Có những khi máy bay địch thả pháo sáng, soi rõ từng kẽ lá, tụi cô phải lấy thân mình nằm đè lên cành ngụy trang để giữ cho lá không bay, bất chấp pháo nổ rầm trời. Nhiều chị em đã hy sinh vĩnh viễn trên những tán rừng ấy."

Trở về với đôi tay nhiều vết sẹo và di chứng sốt rét, cô Út gắn bó với nghề chằm lá lợp nhà cho bà con trong xóm. "Ngày xưa mình tết lá ngụy trang để che giấu xe đạn, bảo vệ cách mạng. Bây giờ mình chằm lá dừa nước để lợp mái che nắng, che mưa cho những tổ ấm gia đình. Mỗi tấm lá lợp lên mái nhà là một sự che chở bình yên. Ngồi đan lá nghe tiếng trẻ con học bài văng vẳng từ nhà bên cạnh, cô thấy những đêm dài thức trắng bám trụ mặt đường Trường Sơn dường như chỉ là một giấc mơ xa xăm. Cái thực tại bình dị, thơm mùi lá mới này mới là thứ cô hằng gìn giữ," cô Út mỉm cười, dùng chiếc rựa gõ nhẹ cho các mép lá thẳng hàng, rồi tiếp tục lấy một xấp lá mới.