Con Đê Không Còn Phải Canh Trong Đêm Mưa

Tựa đề: Con Đê Không Còn Phải Canh Trong Đêm Mưa

Năm 1969, cuối làng có một con đê đất chạy dài men theo sông. Mỗi mùa mưa về, nước dâng lên là người trong làng lại chia nhau ra canh đê, nhất là những đêm gió lớn, sợ nước tràn vào ruộng.

Con đê không cao, nhưng là chỗ dựa của cả làng.

Ông Bảy Đê là người giữ đoạn đê ấy.

Ông không ngủ yên mỗi khi trời đổ mưa lớn.

Ông nói:
“Đê mà vỡ thì ruộng cũng theo đó mà mất.”

Năm 1970, chiến tranh làm việc canh đê trở nên khó khăn hơn. Có những đêm vừa phải nghe nước sông, vừa phải để ý những điều không rõ từ xa.

Nhưng ông Bảy vẫn đi dọc con đê mỗi khi mưa xuống.

Năm 1971, một đêm nước dâng rất nhanh. Ông cùng vài người trong làng thức trắng, lấy bao đất chặn lại chỗ yếu.

Có người nói:

“Liệu có giữ được không?”

Ông trả lời:

“Còn người thì còn đê.”

Năm 1972, có đoạn đê bị sạt nhẹ. Ông không để yên, mà gia cố lại ngay khi trời vừa tạnh.

Con trai ông hỏi:

“Ba không mệt sao?”

Ông đáp:

“Mệt thì nghỉ. Nhưng đê không chờ mình nghỉ.”

Năm 1973, việc canh đê thưa dần, nhưng ông Bảy vẫn giữ thói quen đi dọc bờ mỗi khi trời chuyển mưa.

Ông nói:

“Không phải đợi nước tới mới lo.”

Năm 1974, có người đề nghị xây lại con đê bằng bê tông cho chắc chắn hơn.

Ông im lặng rất lâu.

Rồi nói:

“Đê mới có thể chắc hơn. Nhưng con đê này đã giữ ruộng qua những năm không ai biết ngày mai ra sao.”

Năm 1975, chiến tranh kết thúc.

Làng yên ổn hơn, con đê được gia cố thêm, cao và vững hơn trước. Người ta không còn phải thức đêm nhiều như trước.

Một buổi chiều, con trai ông Bảy trở về.

Anh đứng trên con đê:

“Giờ còn cần canh nữa không ba?”

Ông Bảy nhìn dòng sông:

“Ít hơn.”

“Vậy giữ làm gì?”

Ông nói:

“Để nhớ là đã từng có những đêm… người ta không ngủ, chỉ để giữ cho ruộng đồng không bị nước cuốn đi, và giữ cho cả làng còn biết dựa vào nhau mà đứng qua những trận mưa dài.”

Anh im lặng.

Gió sông thổi qua con đê mới được gia cố.

Không còn cảnh thức trắng như trước, nhưng thói quen nhìn nước, nghe gió, và lo cho nhau vẫn còn ở lại trong những con người đã từng sống qua những đêm không dám rời khỏi con đê của mình.