Con Đò Qua Sông Thạch Hãn

Mùa hè năm 1972, sông Thạch Hãn đỏ ngầu phù sa và khói lửa chiến tranh. Ban ngày máy bay quần thảo, ban đêm pháo sáng phủ trắng cả dòng sông. Nhưng những chuyến vượt sông vẫn phải tiếp tục để đưa bộ đội vào trận địa và chuyển thương binh ra phía sau. Bà Mai Thị Xuân khi ấy ba mươi hai tuổi, sống trong một xóm nhỏ ven sông. Chồng bà đã hy sinh từ những năm trước, để lại bà cùng hai con nhỏ. Khi bộ đội cần người chèo đò ban đêm, bà tình nguyện tham gia mà không một lần do dự. Chiếc đò gỗ của bà nhỏ và cũ, mỗi chuyến chỉ chở được vài người. Đêm nào bà cũng lặng lẽ chống sào giữa màn đêm đặc quánh, tránh những vùng nước dễ bị pháo phát hiện. Có lần vừa ra giữa sông thì pháo sáng bùng lên. Từ trên cao, ánh sáng trắng quét xuống mặt nước khiến mọi người nằm rạp xuống lòng đò. Một thương binh trẻ ôm chặt vết thương ở bụng, thều thào: — “Mạ ơi… chắc con không qua nổi…” Bà Xuân vừa chèo vừa nói thật khẽ: — “Ráng đi con, qua sông là có quân y.” Giọng nói ấy giữa tiếng pháo đạn khiến nhiều người lính sau này vẫn nhớ mãi. Một đêm mưa lớn, chiếc đò của bà bị sóng đánh va vào cọc ngầm làm nước tràn vào khoang. Bà cùng mấy chiến sĩ phải dùng nón sắt tát nước liên tục mới đưa được thương binh cập bờ an toàn. Suốt nhiều tháng liền, bà Xuân gần như không có một giấc ngủ trọn vẹn. Nhưng mỗi lần có người hỏi sợ không, bà chỉ đáp: — “Ngoài kia người ta còn trẻ mà dám ra trận, mình chèo con đò thì có gì đâu.” Sau ngày đất nước thống nhất, bà trở lại cuộc sống bình dị bên dòng sông cũ. Chiếc đò năm xưa đã mục nát từ lâu, nhưng người dân trong vùng vẫn nhắc về bà như một người mẹ của những chuyến vượt sông thời hoa lửa. Nhiều cựu chiến binh khi trở lại Quảng Trị thường tìm đến thắp hương cho bà sau khi bà mất. Họ nói rằng nếu không có những chuyến đò âm thầm năm ấy, có lẽ nhiều người đã không thể trở về.