CON ĐƯỜNG BÍ MẬT ĐƯA XE TĂNG VÀO BUÔN MA THUỘT

Năm 1973, khi đang là Trung đoàn trưởng Trung đoàn 4 thuộc Sư đoàn 470, ông Lê Xuân Bá được giao nhiệm vụ chỉ huy thi công một đoạn đường Trường Sơn dài khoảng 80 km, từ đường 19 đến khu vực sông Sêrêpốk, Đắk Lắk.

Đây không phải là một con đường bình thường.

Đó là con đường phục vụ chiến trường.

Trên con đường ấy, xe vận tải phải đưa vũ khí, lương thực, thuốc men và lực lượng từ hậu phương vào chiến trường miền Nam.

Riêng khu vực sông Sêrêpốk, bộ đội công binh phải xây dựng bến phà, bến ngầm cho xe tăng và cầu nổi, để xe tăng, ô tô, pháo binh và bộ binh có thể vượt sông.

Mỗi mét đường được mở ra là thêm một mét đường cho chiến trường.

Nhưng cũng đồng nghĩa với việc những người mở đường phải đối mặt với bom đạn.

Ông Lê Xuân Bá từng nhớ lại sự khốc liệt ấy bằng một câu rất ngắn:

“Máu có thể đổ, nhưng đường không thể tắc.”

Đó không chỉ là một khẩu hiệu.

Đó là nguyên tắc sống còn của những người lính Trường Sơn.

Rồi mùa Xuân năm 1975 đến.

Mục tiêu lớn của Chiến dịch Tây Nguyên là Buôn Ma Thuột.

Một trong những yêu cầu quan trọng là phải bảo đảm đường cơ động cho lực lượng và phương tiện, đặc biệt là xe tăng.

Nhưng có một vấn đề:

Làm đường lớn thì dễ bị phát hiện.

Nếu để đối phương biết hướng tiến công chính, yếu tố bất ngờ sẽ mất.

Vì thế, những người lính công binh phải nghĩ ra một cách làm đặc biệt.

Theo hồi ức của Đại tá Lê Xuân Bá, đơn vị mở một con đường chiến dịch từ khu vực Ea Súp – Buôn Đôn kéo vào Cư M'gar, nhằm tạo tuyến cho xe tăng tiến về Buôn Ma Thuột.

Nhưng khi con đường được mở đến một vị trí nhất định, bộ đội lo ngại việc tiếp tục thi công có thể làm lộ bí mật.

Vậy họ làm gì?

Họ không chặt hẳn những cây lớn ven đường.

Những thân cây được cưa khoảng ba phần tư, vẫn để lại phần còn lại.

Nhìn từ xa, khu rừng gần như vẫn nguyên vẹn.

Nhưng đến thời điểm tiến công, những thân cây ấy sẽ được xe tăng húc đổ.

Một con đường chiến dịch lập tức hiện ra.

Đại tá Lê Xuân Bá kể lại với VOV:

“Đến ngày 9 khai thông toàn bộ đường, mùng 10 ta giải phóng Buôn Ma Thuột.”

Chỉ một câu kể.

Nhưng phía sau câu nói ấy là hàng tháng trời lao động, chiến đấu và giữ bí mật.

Đêm 9/3/1975.

Buôn Ma Thuột vẫn chưa biết điều gì sắp xảy ra.

Trong rừng, những người lính công binh đã hoàn thành nhiệm vụ.

Những tuyến đường đã sẵn sàng.

Những cây gỗ đã được cưa dở.

Các lực lượng được bố trí.

Và những chiếc xe tăng đang chờ giờ xuất phát.

Không có những con đường rộng rãi.

Không có đèn đường.

Không có biển chỉ dẫn.

Chỉ có rừng núi, bóng tối và những người lính biết rằng:

Sáng hôm sau, họ sẽ bước vào một trận đánh quyết định.

Rạng sáng 10/3/1975.

Lúc 2 giờ 03 phút, trận tiến công Buôn Ma Thuột bắt đầu.

Các lực lượng đồng loạt tiến công nhiều mục tiêu quan trọng.

Pháo binh tập trung hỏa lực.

Bộ binh phát triển tiến công.

Và những chiếc xe tăng bắt đầu đi trên tuyến đường mà những người lính công binh đã bí mật chuẩn bị.

Theo tư liệu của Bảo tàng Đắk Lắk, đến khoảng 10 giờ ngày 11/3/1975, quân ta đã làm chủ các mục tiêu chủ yếu và hoàn toàn làm chủ thị xã Buôn Ma Thuột.

Nhìn những chiếc xe tăng tiến vào thị xã, ít ai biết rằng trước đó đã có những người lính dành nhiều ngày, nhiều tháng trong rừng để chuẩn bị từng đoạn đường cho chúng.

Chiến thắng trên mặt trận bắt đầu từ những công việc âm thầm phía sau mặt trận.

Nhiều năm sau chiến tranh, Đại tá Lê Xuân Bá trở lại những nơi ông từng chiến đấu.

Có lần ông cùng các cựu chiến binh trở lại khu vực đường Trường Sơn bên sông Sêrêpốk.

Đứng trước con đường năm xưa, ông xúc động chỉ sang phía bên kia bờ sông và nhắc lại:

“Đây chính là con đường Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh huyền thoại.”

Con sông vẫn còn đó.

Rừng núi vẫn còn đó.

Nhưng những người lính năm xưa đã già.

Nhiều đồng đội của ông đã không còn.

Những cung đường từng ngập trong khói lửa giờ trở thành những địa danh lịch sử.

Và những chiếc cầu, những bến phà năm xưa chỉ còn lại trong ký ức của những người từng đi qua.

Chiến tranh thường được nhớ đến bằng những trận đánh lớn.

Nhưng câu chuyện của Đại tá Lê Xuân Bá cho chúng ta nhìn thấy một phần khác của lịch sử:

Không có con đường, không thể có những đoàn quân tiến về phía trước.

Không có những người âm thầm mở đường giữa bom đạn, những chiếc xe tăng không thể bất ngờ xuất hiện.

Không có những người giữ bí mật, những kế hoạch lớn có thể bị phát hiện.

Và không có hàng vạn con người phía sau chiến trường, những người trực tiếp cầm súng cũng không thể đi đến ngày chiến thắng.

Đó là lý do lịch sử không chỉ được viết bởi những người đứng ở tuyến đầu.

Lịch sử còn được viết bởi những người mở đường trong bóng tối.

Hôm nay, chúng ta đi trên những con đường rộng rãi.

Có cầu bắc qua sông.

Có những tuyến đường xuyên rừng.

Có xe cộ đi lại ngày đêm.

Nhưng ít ai nghĩ rằng, hơn nửa thế kỷ trước, cũng tại vùng đất này, từng có những người lính dùng cuốc, xẻng, thuốc nổ và chính sức lực của mình để mở từng mét đường dưới bom đạn.

Trong số họ có Lê Xuân Bá.

Một người lính Trường Sơn.

Một người mở đường.

Một người đã đi qua những năm tháng mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc.

Và câu chuyện của ông để lại một điều rất giản dị:

Có những người không đứng ở nơi tiếng súng vang lên lớn nhất, nhưng chính họ đã mở con đường để chiến thắng có thể đi tới.

Đó là một phần của thời hoa lửa.

Một thời mà tuổi trẻ được gửi vào những cung đường.

Một thời mà giữa bom đạn, những người lính vẫn mở đường về phía trước.

Và hôm nay, khi những con đường ấy đã trở thành đường của hòa bình, câu chuyện về họ vẫn cần được kể lại.

Để chúng ta biết con đường mình đang đi đã được đánh đổi bằng những gì.