Con đường đất đỏ ra huyện

Sáng hôm ấy trời hửng nắng sau một đêm mưa nhẹ.

Đất đỏ trên đường còn ẩm, in rõ từng dấu chân người. Bác Được khoác chiếc ba lô mới, bên trong có hai nắm cơm mẹ gói, mấy bộ quần áo và lá thư dặn dò cẩn thận cất ở ngăn trong cùng.

Mẹ tiễn bác ra đến cổng làng.

Không khóc thành tiếng, bà chỉ đứng nhìn theo rất lâu rồi dặn:

— Đi mạnh giỏi nghe con.

Bác gật đầu, quay đi thật nhanh vì sợ nhìn lâu sẽ không bước nổi.

Ra đến đầu xóm, đã có mấy thanh niên cùng đợt nhập ngũ đứng chờ. Ai cũng còn rất trẻ, gương mặt vừa háo hức vừa bâng khuâng.

Một người cười lớn:

— Đi thôi, ra huyện kẻo muộn!

Thế là cả nhóm bước lên con đường đất đỏ quen thuộc.

Con đường ấy ngày thường chỉ có tiếng trâu bò và tiếng guốc của người đi chợ. Hôm nay nó đầy tiếng nói cười của những chàng trai sắp rời quê.

Hai bên đường là ruộng lúa đang thì con gái. Gió thổi thành từng làn sóng xanh mềm mại. Xa xa, hàng phi lao ven biển rì rào như tiễn người đi.

Đi được một đoạn, bác Được ngoái lại.

Mái nhà tranh của mẹ đã nhỏ dần sau hàng tre.

Trong lòng bác bỗng nhói lên một cảm giác khó tả: vừa muốn đi thật nhanh như bao thanh niên thời ấy, vừa muốn quay về nhìn mẹ thêm một lần nữa.

Người bạn đi cạnh khẽ hỏi:

— Nhớ nhà rồi à?

Bác cười gượng:

— Chưa đi mà đã nhớ.

Cả nhóm cười ồ lên, nhưng tiếng cười nghe không thật sự trọn vẹn.

Con đường đất đỏ kéo dài qua những xóm nhỏ. Bà con đứng trước cửa vẫy tay, có người dúi cho mấy củ khoai luộc, có người cho nắm lạc rang.

Một cụ già chống gậy gọi với theo:

— Ráng giữ gìn, mai này thắng lợi rồi về xây dựng quê hương!

Những lời dặn mộc mạc ấy theo bác suốt cả cuộc đời.

Mặt trời lên cao hơn, đất đỏ bắt đầu khô lại. Mỗi bước chân làm bụi đỏ bám lên ống quần và đôi dép cao su.

Bác nhìn xuống dấu chân mình trên đường rồi chợt nghĩ: Không biết bao giờ mới lại đi trên con đường này.

Đến gần huyện, tiếng loa tuyển quân đã vọng ra từ sân vận động. Cờ đỏ bay rực trong nắng.

Các thanh niên bắt đầu đi chậm lại.

Không khí bỗng trầm xuống.

Từ đây, con đường làng sẽ ở lại phía sau, còn phía trước là doanh trại, là Trường Sơn, là những năm tháng mà không ai biết sẽ dài bao lâu.

Bác Được lấy tay sờ vào ngăn ba lô nơi mẹ cất nắm cơm.

Hơi ấm của mái nhà như vẫn còn ở đó.

Khi làm thủ tục nhập ngũ xong, bác đứng trên bậc sân nhìn về hướng quê mình. Từ đây không còn thấy làng nữa, chỉ còn một dải đất đỏ chạy về phía xa.

Nhiều năm sau, qua bao chiến dịch, bao lần hành quân trong mưa bom, bác vẫn nhớ con đường đất đỏ ra huyện rõ hơn nhiều con đường chiến trường.

Bởi trên con đường ấy có dấu chân của tuổi trẻ, có bóng mẹ đứng cuối làng, có tiếng bạn bè gọi nhau và có khoảnh khắc một chàng trai quê Nghệ An rời cuộc sống bình thường để trở thành người lính.

Sau ngày hòa bình, bác trở về.

Con đường đất đỏ năm xưa đã được trải nhựa. Xe máy, ô tô chạy qua nhộn nhịp. Lũ trẻ đi học không còn lấm bụi đỏ như thời bác nữa.

Bác đứng rất lâu bên vệ đường, rồi khẽ nói với đứa cháu:

— Ngày xưa ông đi bộ từ đây ra huyện để nhập ngũ.

Nó ngạc nhiên:

— Xa thế mà đi bộ hả ông?

Bác cười:

— Xa chứ. Nhưng hồi ấy ai cũng đi được, vì trong lòng có một điều còn lớn hơn quãng đường.

Đứa cháu chưa hiểu hết, nhưng bác biết một ngày nào đó nó sẽ hiểu.

Và bác hiểu rằng:

Con đường đất đỏ ra huyện không chỉ là một con đường quê. Nó là ranh giới giữa tuổi trẻ bình yên và cuộc đời người lính, là nơi những chàng trai rời mái nhà nhỏ bé để mang theo tình yêu quê hương bước vào hành trình giữ lấy Tổ quốc cho các thế hệ mai sau.