Con đường dưới bóng thốt nốt
Giữa vùng Bảy Núi của An Giang, những hàng thốt nốt vươn cao trên nền trời xanh đã trở thành hình ảnh quen thuộc của Tri Tôn và Tịnh Biên. Nhưng trong những năm kháng chiến chống Mỹ, dưới bóng những hàng cây ấy từng tồn tại một con đường đặc biệt – con đường giao liên nối căn cứ cách mạng với các huyện đồng bằng.
Con đường ấy không có tên trên bản đồ.
Đó chỉ là những lối mòn len qua ruộng lúa, bờ kinh, rừng thưa và triền núi. Ban ngày, nơi đây yên bình như bao vùng quê khác. Đêm xuống, từng tổ giao liên lặng lẽ bước đi, mang theo tài liệu, thư từ, thuốc men và đôi khi cả những kiện vũ khí nhỏ để tiếp tế cho các đơn vị đang bám trụ ở Bảy Núi.
Người dẫn đường phần lớn là những cán bộ địa phương hoặc đồng bào Kinh, Khmer đã sống nhiều năm dưới chân núi. Họ thuộc từng khúc quanh, từng con rạch và biết rõ nơi nào có thể tránh được các đồn bốt đối phương. Có những đoạn đường chỉ rộng vừa một bàn chân, hai bên là cỏ tranh cao quá đầu người. Chỉ cần đi lệch vài bước là có thể lạc vào vùng trống hoặc chạm phải tuyến tuần tra.
Mỗi chuyến đi đều được tính toán cẩn thận. Giao liên thường xuất phát sau nửa đêm, khi các cuộc tuần tra thưa dần. Họ mặc quần áo nông dân, mang theo chiếc giỏ tre hoặc đòn gánh như người đi chợ sớm. Tài liệu được bọc kín trong ống tre, còn thuốc men và pin đèn được giấu dưới lớp khoai, bắp hay bó củi.
Dọc đường, nhiều gia đình đã trở thành những "trạm nghỉ" không tên. Một chén nước, một nắm cơm, một chiếc võng mắc vội dưới mái hiên cũng đủ giúp người giao liên lấy lại sức trước khi tiếp tục lên đường. Không ai hỏi tên, cũng không ai cần biết người khách sẽ đi đâu. Chỉ cần biết họ là người của cách mạng.
Có những đêm mưa lớn, đường đất trơn trượt, nước ngập quá đầu gối. Người giao liên phải ôm chặt túi tài liệu vào ngực để giữ cho giấy tờ không bị ướt. Có chuyến đi mất một đêm, cũng có chuyến kéo dài hai, ba ngày vì phải tránh các cuộc càn quét.
Đối phương nhiều lần tìm cách cắt đứt tuyến giao liên bằng cách lập thêm đồn bốt, tăng cường phục kích và kiểm soát các ngả đường. Nhưng mỗi khi một lối đi bị phát hiện, nhân dân lại mở một lối khác. Những con đường mới tiếp tục hình thành dưới bóng thốt nốt, qua các cánh đồng và men theo chân núi.
Chính nhờ những tuyến giao liên ấy mà mệnh lệnh của Tỉnh ủy đến được các huyện đúng thời gian, thương binh được đưa về căn cứ an toàn, lương thực và thuốc men không bị gián đoạn. Đó là mạch máu âm thầm nuôi dưỡng phong trào cách mạng trên chiến trường An Giang.
Ngày đất nước thống nhất, những con đường bí mật dần trở thành đường làng, đường sản xuất. Xe máy, ô tô thay cho những bước chân lặng lẽ năm xưa. Những hàng thốt nốt vẫn đứng đó, tỏa bóng xuống cánh đồng như chứng nhân của một thời khói lửa.
Ít ai biết rằng dưới những tán cây bình yên ấy đã từng có biết bao bước chân không quản hiểm nguy. Họ không trực tiếp xung phong trên trận tuyến, không xuất hiện trong những bản tin chiến thắng, nhưng chính họ đã giữ cho mạch liên lạc của cách mạng không bao giờ đứt đoạn.
Đó là những con người bình dị đã biến những lối mòn dưới bóng thốt nốt thành con đường của lòng trung thành, của sự hy sinh và của niềm tin vào ngày đất nước trọn vẹn hòa bình.
