Con đường dưới chân đèo Khau Phạ

Mỗi lần nhắc lại những năm tháng kháng chiến ở vùng Tây Bắc, ông Lường Văn Sinh — một cựu dân công hỏa tuyến ở Nghĩa Lộ — vẫn nhớ như in mùa đông năm ấy. Ông kể rằng hồi đó mình mới ngoài hai mươi tuổi. Cả vùng Nghĩa Lộ chìm trong khói lửa chiến tranh. Ban ngày máy bay địch quần thảo trên bầu trời, ban đêm bộ đội và dân công lại lặng lẽ vận chuyển lương thực, đạn dược vượt núi băng rừng. Công việc nguy hiểm nhất là đưa hàng qua con đường nhỏ dưới chân đèo Khau Phạ. Con đường ấy nằm sát vực sâu một bên, một bên là vách đá dựng đứng. Mùa đông mưa phùn khiến đất nhão ra như bùn. Chỉ cần trượt chân là có thể rơi xuống vực bất cứ lúc nào. Đêm nào cũng vậy, từng đoàn dân công nối nhau đi trong bóng tối. Không ai dám đốt đuốc vì sợ lộ vị trí. Mỗi người chỉ buộc sau lưng một mảnh vải trắng nhỏ để người phía sau nhìn thấy mà bước theo. Trong đoàn hôm ấy có một cô gái người Thái tên là Mỵ. Cô nhỏ người nhưng khỏe và nhanh nhẹn nhất đội. Trên vai lúc nào cũng gùi đầy gạo hoặc đạn. Đi được nửa đường thì trời bắt đầu đổ mưa. Đất trơn, gió rít từng cơn lạnh buốt. Một chiến sĩ trẻ bị sốt rét ngã quỵ bên đường vì kiệt sức. Người chỉ huy lo lắng vì nếu dừng lại quá lâu, cả đoàn có thể bị máy bay phát hiện khi trời sáng. Mỵ lập tức tháo chiếc chăn mỏng duy nhất của mình quấn cho người lính rồi nói:
— “Các anh cứ đi tiếp, em ở lại đưa anh ấy theo sau.” Người chỉ huy phân vân:
— “Một mình cô sao được?” Mỵ chỉ cười:
— “Đường này em thuộc hơn ai hết.” Đoàn người tiếp tục lên đường trong màn mưa dày đặc. Suốt đêm hôm đó, Mỵ vừa dìu người lính vừa kéo theo bao gạo nặng phía sau. Có lúc anh lính mê man vì sốt rét, liên tục nói:
— “Đừng bỏ tôi lại…” Mỵ động viên:
— “Không ai bỏ đồng đội đâu. Ráng lên, sắp tới nơi rồi.” Gần sáng, khi chỉ còn cách điểm tập kết vài trăm mét, tiếng máy bay bất ngờ vang lên trên đầu. Địch bắt đầu thả pháo sáng xuống thung lũng. Cả khu rừng bừng lên thứ ánh sáng trắng lạnh lẽo. Mỵ lập tức kéo người lính chui xuống một hõm đá ven đường. Bom nổ dội vào vách núi, đất đá tung mù mịt. Sau trận bom, con đường phía trước bị sạt lở hoàn toàn. Nếu quay lại sẽ không kịp giờ giao hàng cho đơn vị ngoài mặt trận. Mỵ nhìn quanh rồi quyết định men theo mép vực để đi vòng qua đoạn đường bị đất đá vùi lấp. Cô buộc dây mây vào người mình và người lính rồi chậm rãi bước từng bước giữa màn sương dày đặc. Bên dưới là vực sâu hun hút chỉ nghe tiếng nước chảy ầm ào. Người lính tỉnh dậy giữa chừng, hoảng hốt:
— “Nguy hiểm lắm… mặc tôi đi…” Mỵ không đáp, chỉ siết chặt sợi dây rồi tiếp tục bước. Đến khi trời hửng sáng, cả hai mới tới được điểm tập kết. Các chiến sĩ trong đơn vị chạy ùa ra đỡ lấy bao gạo và người đồng đội đang mê man sốt rét. Ai cũng ngỡ ngàng khi thấy Mỵ gần như kiệt sức, hai bàn chân rớm máu vì đi suốt đêm trên đá sắc. Người lính được cứu sống sau đêm ấy. Nhiều năm sau hòa bình lập lại, ông trở lại Nghĩa Lộ để tìm người con gái năm xưa. Nhưng dân bản cho biết Mỵ đã mất trong một lần đi dân công vào cuối chiến dịch. Người cựu chiến binh lặng người rất lâu bên con đường cũ dưới chân đèo Khau Phạ. Con đường năm xưa giờ đã rộng hơn, xe cộ qua lại tấp nập. Nhưng mỗi khi chiều xuống, tiếng gió từ vách núi thổi về vẫn khiến ông nhớ mãi hình ảnh cô gái nhỏ giữa đêm mưa lạnh, lặng lẽ kéo đồng đội vượt qua vực sâu bằng tất cả sức lực của mình.