"Con Đường Không Dấu Chân"

Bác Trương Văn Doanh sinh năm 1954, cựu thanh niên xung phong cống hiến thanh xuân và tuổi trẻ bác tham gia vào trong những năm tháng chiến tranh ác liệt. Bác kể đời tôi có lẽ gắn với những con đường nhiều hơn bất cứ thứ gì khác—những con đường không tên, không biển báo, và đôi khi… không có cả dấu chân.

Bác kể lại những năm tháng chiến tranh gian khổ. Chúng tôi được giao nhiệm vụ mở và giữ thông một tuyến đường vận chuyển lương thực, vũ khí vào chiến trường. Ban ngày, máy bay địch quần thảo, đánh phá dữ dội. Ban đêm, chúng tôi lại cầm cuốc, cầm xẻng ra san lấp hố bom, kéo từng khúc gỗ, từng tảng đá để vá lại con đường.

Có những đêm, đất còn nóng vì bom vừa nổ. Chúng tôi vẫn phải lao vào làm ngay, vì chỉ cần chậm một giờ, đoàn xe phía sau sẽ bị kẹt lại, và phía trước sẽ thiếu tiếp tế.

Bác nói, tôi nhớ một lần, sau một trận oanh tạc dữ dội, cả đoạn đường dài bị cày nát. Đất đá văng khắp nơi, cây rừng đổ ngổn ngang. Đội chúng tôi được lệnh khẩn cấp khôi phục tuyến đường trước khi trời sáng.

Trong lúc làm việc, một quả bom nổ chậm vẫn còn nằm đó, chưa phát nổ. Ai cũng biết nguy hiểm, nhưng không ai rút lui. Nếu bỏ lại, chỉ cần một rung chấn nhỏ, cả đội có thể bị cuốn theo.

Một đồng chí khác trong đội bước lên, nhẹ nhàng dùng xẻng gạt từng lớp đất quanh quả bom để đánh dấu vị trí. Đồng chí có nói: “Phải làm cho xong, xe còn đi, chiến trường còn chờ.”

Câu nói ấy khiến tất cả chúng tôi lặng đi, rồi lại cúi xuống làm nhanh hơn, chắc tay hơn.

Chúng tôi làm việc suốt đêm, không ai dám nghỉ. Đến gần sáng, con đường cuối cùng cũng được thông. Những chiếc xe đầu tiên lặng lẽ lăn bánh qua, ánh đèn pha quét qua gương mặt lấm lem bùn đất của chúng tôi.

Không ai nói gì, nhưng trong lòng ai cũng hiểu: con đường ấy không chỉ được vá bằng đất đá, mà bằng cả mồ hôi, lòng can đảm và đôi khi là cả mạng sống.

Sau chiến tranh, bác trở về quê nhà nay là thôn Nha Tiến – xã Trần Thương - tỉnh Ninh Bình. Những con đường ngày xưa giờ đã thành đường lớn, xe cộ qua lại tấp nập. Ít ai biết rằng dưới lớp nhựa phẳng lì ấy, từng có những hố bom sâu hoắm, từng có những con người âm thầm giữ cho nó không bị đứt gãy.

Mỗi lần đi trên một con đường mới, bác lại nhớ về những đêm không ngủ, nhớ những gương mặt đồng đội năm xưa—có người còn, có người đã mãi mãi nằm lại đâu đó ven đường.

Chúng tôi những người trẻ ngồi nghe những câu chuyện hào hùng từ quá khứ bồi hồi và xúc động , có những con đường không bao giờ in dấu chân, nhưng lại in rất sâu trong ký ức của một thời hoa lửa đối với những người lính trẻ.