Con đường không ngủ
Câu chuyện kể về những đêm không ngủ của lực lượng thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn — nơi tuổi trẻ Việt Nam đã biến mưa bom bão đạn thành ý chí thép để giữ mạch máu giao thông cho tiền tuyến.
Năm 1967, chàng trai Nguyễn Văn Lâm rời quê Bắc Giang khi vừa tròn 18 tuổi. Ngày lên đường, mẹ anh chỉ kịp gói cho con trai nắm cơm muối vừng và dặn:
“Đi giữ nước thì phải sống cho xứng đáng với quê mình.”
Câu nói ấy theo anh suốt những năm tháng chiến tranh.
Đơn vị của anh làm nhiệm vụ mở đường trên tuyến Trường Sơn — con đường được gọi là “con đường không ngủ”. Ban ngày máy bay địch đánh phá dữ dội, ban đêm thanh niên xung phong lại ra san đường, lấp hố bom, dẫn xe qua trọng điểm.
Có những đêm, bom vừa dứt chưa đầy mười phút, cả đơn vị đã cầm cuốc xẻng lao ra.
Đất đá còn nóng, khói bom cay xè mắt. Tiếng cuốc bổ xuống nền đường vang lên liên hồi.
Anh Lâm kể rằng lúc ấy không ai nghĩ đến sợ hãi. Điều duy nhất họ nghĩ là:
Nếu đường tắc — chiến trường phía Nam sẽ thiếu đạn, thiếu lương thực.
Một đêm mùa mưa năm 1969, trận bom lớn khiến con dốc trọng điểm bị phá nát hoàn toàn. Hơn mười hố bom sâu hoắm chắn ngang đường.
Tin báo: đoàn xe vận tải đang tiến đến.
Đại đội trưởng chỉ nói một câu ngắn gọn:
“Bằng mọi giá phải thông đường trước khi trời sáng.”
Không ai bảo ai, hàng chục thanh niên trẻ lao vào làm việc. Có người xúc đất, người khiêng đá, người chặt cây làm nền lót đường.
Mưa rừng trút xuống như thác. Áo quần ướt sũng, bùn đất bám kín người. Một đồng đội bị thương nhẹ nhưng vẫn xin ở lại làm tiếp.
Khoảng gần sáng, khi hố bom cuối cùng được san lấp, từ xa vang lên tiếng động cơ xe tải.
Những ánh đèn xe nối dài trong màn sương khiến ai cũng lặng người xúc động.
Đoàn xe đi qua an toàn.
Không ai hô khẩu hiệu. Không ai nhận công lao. Họ chỉ ngồi bệt xuống đất, nhìn nhau cười — nụ cười của những người vừa chiến thắng bom đạn bằng sức trẻ và lòng yêu nước.
Anh Lâm nói rằng điều khiến anh nhớ nhất không phải tiếng bom nổ, mà là những đêm cả đơn vị thức trắng bên con đường.
“Chúng tôi ngủ rất ít, nhưng trái tim thì chưa bao giờ ngủ. Vì Tổ quốc còn gọi.”
Sau ngày đất nước thống nhất, trở về quê hương, ông Nguyễn Văn Lâm tiếp tục lao động, sống giản dị như bao người dân bình thường.
Nhưng với ông, mỗi con đường hôm nay rực sáng đèn điện đều gợi nhớ về con đường Trường Sơn năm xưa — nơi tuổi trẻ của cả một thế hệ đã cháy lên như ngọn lửa không bao giờ tắt.
