CON ĐƯỜNG KHÔNG TÊN

Nhân dịp ngày 27 tháng 7, trường em tổ chức buổi gặp gỡ, giao lưu với cô Lành – một cựu thanh niên xung phong Trường Sơn. Cô đã ngoài bảy mươi tuổi, mái tóc bạc trắng, dáng người nhỏ bé, nhưng ánh mắt vẫn sáng và giọng nói còn rất ấm.

Trong lúc trò chuyện, em hỏi cô:

“Ngày xưa cô làm nhiệm vụ gì trên Trường Sơn ạ?”

Cô mỉm cười hiền, nhìn xa xăm rồi đáp:

“Cô giữ đường cho bộ đội. Làm trên… một con đường không có tên.”

Cả lớp im lặng. Và cô bắt đầu kể cho chúng em nghe câu chuyện về con đường không tên – con đường được làm nên từ mồ hôi, nước mắt và cả tuổi trẻ của những người thanh niên xung phong năm ấy.

Cô vào thanh niên xung phong khi vừa tròn mười tám tuổi. Ngày rời quê, mẹ cô chỉ kịp dúi vào tay con gái nắm cơm bọc lá chuối và dặn nhỏ:

“Con đi giữ đường cho bộ đội, nhớ giữ mình.”

Trường Sơn đón các cô bằng mưa bom và rừng sâu. Nhiệm vụ của đội là san lấp hố bom, mở đường cho xe ra tiền tuyến. Con đường ấy không có tên trên bản đồ, bởi cứ mở xong lại bị bom đánh sập. Hết đoạn này đến đoạn khác, địch phá ngày, ta sửa đêm.

Ban ngày, máy bay địch quần thảo. Các cô chú TNXP chui vào hầm tránh bom, ôm cuốc xẻng mà chờ. Đêm xuống, khi rừng núi im tiếng động cơ, mọi người lại lặng lẽ ra đường làm việc. Có những đêm, đất đá còn nóng hổi, khói bom chưa tan, tay vừa đào vừa run.

Cô nhớ nhất là những đêm mưa. Mưa Trường Sơn xối xả, nước tràn xuống hố bom, bùn đất bám kín người. Nhưng xe phải thông đường trước giờ G, nên không ai được nghỉ. Có lần, một bạn cùng đội bị đá sạt trúng người, ngã xuống ngay bên mép đường. Mọi người chỉ kịp kéo bạn vào rừng, đặt bên gốc cây, rồi lại quay ra tiếp tục làm việc.

Cô kể, có những lúc sợ đến tê người, nhưng không ai bỏ chạy. Bởi ai cũng hiểu: sau lưng mình là bộ đội, là tiền tuyến, là Tổ quốc.

Con đường không tên ấy được mở bằng những bàn tay non trẻ. Có bạn mới hôm qua còn cười nói, hôm sau đã nằm lại bên đường. Mỗi lần tiễn một người, cả đội siết chặt tay nhau, không khóc thành tiếng. Khóc thì nước mắt trôi mất trong mưa rừng.

Có đêm, giữa rừng sâu, cô và các bạn hát khẽ để động viên nhau:

“Đường ta đi dài theo đất nước…”

Tiếng hát nhỏ thôi, nhưng đủ để xua đi nỗi sợ và tiếp thêm sức mạnh.

Một lần, khi xe vừa kịp qua đoạn đường mới san lấp, bom lại nổ phía sau. Con đường biến mất chỉ trong chốc lát. Cô đứng lặng, nhìn khoảng đất vừa làm xong, rồi quay sang đồng đội:

“Mai mình làm lại nhé.”

Không ai than vãn. Bởi với họ, đường hỏng thì sửa, người ngã thì người khác đứng lên.

Ngày đất nước thống nhất, cô rời Trường Sơn. Con đường không tên ấy không còn nữa, rừng đã phủ xanh, dấu vết chiến tranh dần mờ đi. Nhưng trong ký ức cô, con đường ấy chưa bao giờ biến mất.

Cô Lành dừng lại, giọng chậm hơn:

“Con đường ấy không có tên, nhưng nó dẫn tới độc lập – tự do.”

Nghe cô kể, em hiểu rằng chiến thắng không chỉ được làm nên từ những trận đánh lớn, mà còn từ những con đường thầm lặng, được giữ bằng tuổi mười tám của bao thanh niên xung phong.

Con đường không tên năm xưa hôm nay đã hóa thành đường hòa bình, để chúng em đến trường, đến tương lai. Và dù không có tên trên bản đồ, con đường ấy đã được khắc tên trong lịch sử và trong trái tim các thế hệ mai sau.