Con đường lòng mẹ

Có lẽ phải gọi như thế vì đâu đâu, trên dọc con đường này, cũng thấy bóng hình những người mẹ nhỏ bé, ở một ngôi làng nhỏ bé mà quá vĩ đại. Ngôi làng ấy chỉ kéo dài khoảng một cây số nằm ven sông Tiền thuộc xã Mỹ Hạnh Đông, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang.

26/07/2015 14:12

Prefer Nhan Dan on Google

Trong căn nhà ở làng Mỹ Hạnh Đông, Mẹ Việt Nam anh hùng Ngô Thị Lộc kể về những ký ức đau thương và oai hùng.

Dòng Tiền Giang tháng 7 đỏ quạch. Người ta nói trong mỗi mét khối nước sông, có 100 gr phù sa, nên mới đỏ ngầu như thế. Bởi vậy, những vườn trái ngọt, những cánh đồng lúa ở đây cứ xanh tốt ngời ngời. Nhưng với người làng Mỹ Hạnh Đông, mầu đỏ của nước sông còn là máu của các liệt sĩ, những đứa con sinh ra, lớn lên từ làng. Thượng tá Võ Hồng Quân, Phó Tham mưu trưởng Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Tiền Giang, người con của Mỹ Hạnh Đông nói rằng, xã có đến 85 Bà mẹ Việt Nam anh hùng, 434 liệt sĩ và hơn 700 gia đình có công với cách mạng, chưa kể số thương binh, bệnh binh.

Đường vào làng bây giờ đã trải nhựa phẳng phiu, cờ đỏ sao vàng phất phới bên các cánh đồng xanh ngút tầm mắt. Căn nhà đầu làng hôm nay đang chuẩn bị cúng giỗ liệt sĩ Ngô Văn Bích, từng là Trưởng Trạm Y tế xã. Năm 1969, anh Bích đang băng bó cho hai thương binh dưới chiến hào, thì lính ngụy tràn đến. Bà con trong làng kể, anh Bích đã lấy thân che chắn cho thương binh, nhưng giặc vẫn xả súng bắn chết cả ba người. Bà Tám Lộc (Ngô Thị Lộc) kể lại: "Nó chết đi để lại vợ và ba đứa con thơ, có đứa chưa biết mặt cha. Vì là con độc nhứt, nên sau nầy, mẹ nó được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng".

Gần nhà người mẹ anh hùng liệt sĩ Bích là nhà bà Ngô Thị Quận, người được truy tặng Mẹ Việt Nam anh hùng cách đây ít năm, sau khi bà khuất núi. Bà Tám Lộc kể, năm 1966, khi anh Nguyễn Quốc Trị (con của mẹ Quận) hy sinh, chính bà chèo ghe mang xác anh băng đồng về làng để chôn. Anh Trị bị máy bay bắn nát thân thể, nên bà Tám Lộc không muốn mẹ anh chứng kiến để bớt đau lòng. Đến năm 1972, khi anh Nguyễn Văn Lạt bị bắn trong trận chống càn, bà Ngô Thị Quận mất nốt người con trai thứ hai.

Chỉ trong một buổi sáng, trên con đường dài vài trăm mét, chúng tôi đã nghe kể sự hy sinh cao cả của biết bao liệt sĩ, những người con của Mỹ Hạnh Đông anh hùng, đã cống hiến máu xương cho sự nghiệp cách mạng vĩ đại của dân tộc. Đi tiếp trên đường làng, qua cây cầu nhỏ Bảy Sơn, gặp căn nhà của Mẹ Việt Nam anh hùng Ngô Thị Lầu. Trong ba năm liền, mẹ Lầu liên tiếp chịu nỗi đau mất chồng và mất con.

Hai con trai của mẹ Lầu là Nguyễn Văn Lâu (Ba Đực) và Nguyễn Văn Sang (Tám Sang) hy sinh trong năm 1971 và 1973. Chồng của mẹ khi ấy là Trưởng Ban Tài chính xã và là người chuyên diệt biệt kích. Người dân trong làng kể, ông bơi lặn rất giỏi và thường "chém vè" (nấp) trong các bụi ô rô gai góc. Khi biệt kích bò theo con mương nước chạy dọc làng, ông cứ bắn tỉa từng tên một rồi kéo xác chúng ra khỏi trận địa, đợi tên khác đến.

Vì vậy, chính quyền ngụy treo giá "nếu ai giết được tên Việt cộng thì thưởng ba triệu đồng, ai bắt sống thưởng 10 triệu" (tiền Việt Nam Cộng hòa). Năm 1972, người chồng anh dũng của mẹ Lầu hy sinh, người làng dùng tên ông để đặt cho chiếc cầu của làng - cầu Bảy Sơn.

Vẫn trên con đường ấy, chúng tôi khi đến nhà của liệt sĩ Ngô Văn Sậy, biết được tin vui, mẹ của anh được phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng. Bà Tám Lộc kể, khi anh Sậy bị giặc bắn, anh hãy còn rất tỉnh táo, dặn dò làng xóm trông coi, chăm sóc mẹ mình, bởi anh là con một trong nhà. Khi anh lả dần đi, miệng liên tục ói ra máu, bà Tám Lộc ôm anh và vuốt mắt. Trại hòm Ba Bi ở gần làng ngày ấy biết quá rành bà Tám Lộc vì sao liên tục mua hòm, nhưng không ai nói ra nói vào. Bà Tám Lộc khóc: "Tội nghiệp mẹ nó, cuối đời đơn chiếc quá, đau bịnh liên miên. Khi được phong tặng Anh hùng, điều đầu tiên mẹ nó làm là thắp nhang và để cái bằng lên bàn thờ Sậy. Trước khi chết, mẹ nó liên tục gọi tên con trai mình...".

Chúng tôi đi tiếp về phía cuối làng Mỹ Hạnh Đông, ghé thăm nhà bà Tám Lộc, trong số 85 Mẹ Việt Nam anh hùng của xã, bà Tám Lộc là một trong số ít Mẹ Việt Nam anh hùng còn sống và minh mẫn. Nhà bà Tám Lộc nằm trong một khu vườn xanh mát, hoa trái sum suê. Gió chiều thổi xào xạc từ những ngọn dừa, mùi thơm của cây rơm bên hiên nhà, mùi lúa non, mùi cỏ dại, mùi phù sa và cả tiếng con chim cu gáy xa xa làm cho không gian miệt vườn như ngừng lại. Mỹ Hạnh Đông đã sản sinh ra quá nhiều Bà Mẹ Việt Nam anh hùng.

Trong số năm bà mẹ mà chúng tôi đến thăm, có bốn mẹ đã mất, chỉ còn bà Tám Lộc vẫn minh mẫn ở tuổi 94. Các mẹ đều "hỏng biết chữ bẻ đôi" như lời bà Tám Lộc chia sẻ, vậy bà Tám Lộc là ai mà thường xuyên chôn cất, khâm liệm liệt sĩ? Bà Tám Lộc là ai mà cả làng Mỹ Hạnh Đông đều biết tiếng, đến cả trại hòm cũng đồng ý bán thiếu cho bà mỗi năm vài chiếc?

Bà kể, giọng đều đều như đưa người nghe về lại ký ức quá khứ đau buồn: Khi tui nghe hung tin con Ánh (liệt sĩ Võ Thị Ánh, hy sinh 1970) chết, tui chạy ra thì thấy xác con gãy một tay, gãy một chân, còn gương mặt nó bể nát. Tui khóc quá xá rồi chạy ra chợ mua chục thước vải, thằng dân vệ thấy vậy hỏi "mua vải chi nhiều vậy", tui "cười" nói về may mùng chống muỗi. Rồi tui về làng bỏ vô túi con gái mình cây lược, cái bàn chải, cái kiếng soi mặt nhỏ. Tụi bảo an dân vệ theo dõi quá, tui phải nhờ chòm xóm chôn con, còn mình giả bộ cười mà trong lòng tan nát. Lúc đó con Ánh 19 tuổi, chưa có người yêu nữa mà".

Biết con ra trận là "khó về" nhưng khi đứa con trai thứ của bà Tám Lộc là Võ Văn Chừng đòi thoát ly, bà Tám Lộc cũng không thể ngăn cản. Anh hy sinh ở gần biên giới Việt Nam - Cam-pu-chia và không tìm được xác. "Giấy báo tử của thằng Chừng được gởi về ngày 25-4-1975, sau đó năm ngày thì giải phóng" bà Tám khóc rưng rức. Đôi vai gầy guộc của bà cứ rung lên từng hồi, từng hồi. Mái tóc bạc trắng ấy đã bao lần phải cúi đầu vĩnh biệt những mái tóc xanh!

Một chi tiết thật xúc động nhưng cũng thật vĩ đại, trong số năm Bà mẹ Việt Nam anh hùng mà chúng tôi ghé thăm trên con đường làng Mỹ Hạnh Đông hôm nay, họ đều là chị em ruột và bà Tám Lộc là em út. Họ sinh ra từ làng, đưa con đi từ làng và mất con khi chưa mẹ nào biết "một chữ bẻ đôi", biết bước chân ra khỏi cổng làng. Bởi vậy, con đường ven sông Tiền, người dân còn gọi là Con đường của lòng mẹ!