Con đường tuổi 20

Tôi năm ấy vừa tròn hai mươi. Cái tuổi nửa còn ngây ngô, nửa thì háo hức muốn làm điều gì đó lớn lao cho đời. Ngày cầm tờ giấy gọi nhập ngũ của lực lượng Thanh niên xung phong, mẹ tôi khóc. Còn tôi thì cười. Tôi tưởng chiến tranh chắc cũng chỉ như những câu chuyện trên loa xã… Cho đến khi đặt chân lên tuyến đường Trường Sơn, tôi mới hiểu mình vừa bước vào một thế giới khác. Chúng tôi đi thành đội, mỗi người khoác một chiếc ba lô nhỏ, bên trong chẳng có gì nhiều ngoài ít quần áo, mảnh võng, đôi dép cao su và một chút quà quê của mẹ gửi theo. Thằng Tâm – nhỏ hơn tôi một tuổi – hay nói đùa: “Ba lô nhẹ vậy mà sao vai nặng quá hả anh?” Tôi cười: “Vì tuổi trẻ mình nằm trong đó hết rồi, mày không thấy à?” Những ngày đầu mở đường, cả đội vừa làm vừa nghe tiếng máy bay gào rú trên đầu. Ban ngày cuốc đất, húc đá, ban đêm lại soi ánh đèn dầu sửa đường. Đường Trường Sơn ngày ấy đâu giống đường bây giờ. Mỗi nhát cuốc chúng tôi bổ xuống đều phải đếm thời gian xem bom có rơi gần không. Đất đá văng vào mặt, tay phồng rộp, mồ hôi hòa với bụi đỏ… nhưng chẳng ai than nửa câu. Tối đến, cả đội lại ngồi quanh ánh đèn lờ mờ. Có đứa rút chiếc hài cốt đầu lọc thuốc ra hút, có đứa ôm cây đàn mandolin tự chế gảy vài nhịp đơn sơ. Chúng tôi trẻ đến mức giữa bom đạn vẫn cười vang. Chúng tôi tin hòa bình sẽ đến nhanh thôi. ⸻ Một đêm mưa lớn, đất sạt lở chặn ngang tuyến đường. Cả đội phải thức trắng để thông đường cho xe vận tải sáng hôm sau. Trời tối đen, mưa xối xả như muốn dập tắt cả hơi thở. Tôi và Tâm cùng đứng trên sườn núi, xẻ đất từng mảng một. Bất ngờ một tiếng nổ vang trời. Tâm bị hất văng xuống sườn dốc. Tôi lao theo, bàn tay chụp được áo nó khi nó đang trượt xuống. Mưa trôi, đất trôi, cả người nó mềm nhũn. Tâm thều thào, giọng nhỏ xíu: “Anh… đừng thả em…” Tôi ôm chặt nó, gào lên trong tiếng mưa: “Không ai thả mày hết! Mày còn chưa kịp về gặp má mày! Nghe không Tâm!” Chúng tôi kéo được Tâm lên. Nó sống, nhưng từ đó trên má nó có một vết sẹo dài. Nó cười hì hì bảo: “Nhờ cái sẹo này, chắc em dễ có bồ hơn anh rồi.” Giữa chiến tranh, tiếng cười là cách chúng tôi chống lại nỗi sợ. ⸻ Nhưng chiến tranh không cho ai cười mãi.Hôm đó, đội chúng tôi chia thành hai hướng mở đường. Tâm đi hướng bên trái, tôi đi bên phải. Một tiếng nổ đất trời long trời lở đất. Bom bi. Tôi chạy đến nơi thì bụi đất còn chưa tan hết. Những người nằm đó… tôi không dám đếm. Chỉ thấy chiếc khăn rằn quen thuộc của Tâm văng ra giữa đất. Tôi nhặt nó lên. Khăn còn ấm. Nhưng Tâm… đã nằm lại với con đường tuổi hai mươi. Hôm chôn cất, tôi đứng trước gò đất, tay run bần bật. Tôi chưa kịp nói với nó rằng sau chiến tranh, tôi muốn mở tiệm sửa xe cùng nó. Muốn về thăm má nó. Muốn kể cho nó nghe rằng nó đã sống can đảm thế nào. Nhưng thời hoa lửa không chờ ai. ⸻ Bây giờ, tôi đã già. Con đường năm xưa giờ rộng thênh thang, xe cộ chạy ầm ầm. Người ta đi nhanh lắm, chẳng ai nhìn xuống mà biết mỗi mét đất dưới bánh xe kia… có biết bao tuổi trẻ nằm lại. Nhiều khi tôi đứng bên đường, nhìn những vệt nắng trải dài trên mặt nhựa, và tự hỏi: “Nếu còn sống, Tâm giờ trông thế nào?” Có lẽ nó đã có vợ, có con. Có lẽ nó vẫn thích đùa rằng tôi già nhanh hơn nó. Nhưng chiến tranh đã giữ nó lại mãi mãi ở tuổi hai mươi. Còn tôi, mỗi bước chân trên con đường này đều là bước qua kỷ niệm của một người bạn… người em… người đồng đội. Một phần tuổi trẻ của tôi. Con đường tuổi hai mươi không chỉ mở bằng cuốc xẻng. Nó mở bằng cả trái tim, bằng hy sinh, bằng nụ cười và nước mắt của một thế hệ đã đi qua hoa lửa. Và tôi tự hào… Vì mình đã từng sống trong những năm tháng như thế