CƠN MƠ TRẮNG VÀ LỜI HẸN MƯỜI TÁM ĐÔI MƯƠI

CƠN MƠ TRẮNG VÀ LỜI HẸN MƯỜI TÁM ĐÔI MƯƠI

Có những mất mát của chiến tranh đã khép lại cùng năm tháng, nhưng cũng có những nỗi đau còn ở lại mãi trong trái tim của những người mẹ Việt Nam. Ở nơi miền quê yên bình của huyện Phú Tân, tỉnh An Giang, tôi đã gặp một người mẹ như thế — một người mẹ dành gần trọn cuộc đời để chờ chồng, chờ con trở về từ khói lửa chiến tranh. Người dân quanh xóm không còn gọi Mẹ bằng tên thật nữa, mà quen gọi bằng cái tên đầy xót xa: “Mẹ Mơ”. Và câu chuyện về Mẹ khiến tôi hiểu rằng hòa bình hôm nay được đổi bằng biết bao hy sinh thầm lặng của những con người bình dị nhất.

Trong căn nhà tình nghĩa nằm lặng lẽ dưới bóng dừa xanh tại một vùng quê yên bình thuộc huyện Phú Tân, tỉnh An Giang, có một người bà cụ nhỏ nhắn mà cả xóm tôi ai cũng kính trọng gọi bằng cái tên đầy xót xa: "Mẹ Mơ". Tên thật của Mẹ là Nguyễn Thị Lành, nhưng cái tên ấy dường như đã bị bụi thời gian và nỗi đau khỏa lấp. Ở cái tuổi chín mươi, Mẹ sống trong một trạng thái lửng lơ, lúc tỉnh, lúc mơ. Những khi "tỉnh", Mẹ là một bà cụ hiền hậu với nụ cười móm mém; nhưng những khi "mơ", Mẹ lại quay ngược thời gian, sống lại những năm tháng khói lửa để đợi chờ những người đàn ông của đời mình trở về.

Tôi đến thăm Mẹ vào một buổi chiều nắng nhạt. Mẹ ngồi bên bậu cửa, đôi bàn tay gầy guộc, da mồi nhăn nheo đang run run vuốt ve ba chiếc áo sờn cũ. Thấy có người vào, Mẹ ngước đôi mắt mờ đục nhìn tôi, một thoáng minh mẫn chợt hiện lên. Mẹ thầm thì kể về những ngày Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khi dải đất cù lao Phú Tân sục sôi khí thế khởi nghĩa. Chồng Mẹ – một người nông dân hiền lành – đã nghe theo tiếng gọi của non sông mà lên đường khi đứa con út còn chưa dứt sữa. Mẹ kể về ngày nhận tin chồng hy sinh nơi chiến trường miền Trung, Mẹ không cho phép mình gục ngã vì còn ba đứa con thơ là Hùng, Dũng và Khánh.

Nhưng khi các con vừa chớm tuổi đôi mươi, đôi vai đã đủ sức gánh vác việc đời, các anh lại tiếp nối bước chân hào hùng của cha mình. Anh cả tên Hùng, điềm đạm và mưu trí, là người dẫn đường thầm lặng mở ra những con đường máu cho quân đi. Anh thứ hai tên Dũng, đúng như cái tên của mình, anh đã hy sinh anh dũng trong một trận càn khốc liệt khi tìm cách phá xe bọc thép của địch để mở đường cho đồng đội rút lui.

Mẹ chợt khựng lại, đôi mắt nhìn xa xăm rồi bỗng dưng lạc vào cơn mơ. Mẹ bắt đầu nhắc về thằng út tên Khánh. Giọng Mẹ xót xa lạ thường khi kể về Khánh – đứa con nhát gan nhất nhà, hồi nhỏ đi đêm còn sợ ma, trời sấm chớp là rúc vào lòng Mẹ. Vậy mà khi ra trận, Khánh lại xung phong vào đội thanh niên xung phong mở đường. Khánh cũng là đứa ra đi sớm nhất, nằm lại nơi đại ngàn Trường Sơn khi tuổi đời còn chưa kịp có một mối tình đầu.

Mẹ nhớ như in buổi sáng cuối cùng ba anh em tụ họp trước hiên nhà Phú Tân này để lên đường. Trước lúc khoác ba lô, ba đứa con cùng nắm lấy bàn tay nứt nẻ của Mẹ, đồng thanh thốt lên lời hẹn: "Má ơi, má ở nhà mạnh giỏi đợi tụi con. Chừng nào hòa bình, giặc tan hết rồi, tụi con sẽ về ăn cơm cùng má!". Lời hứa ấy chính là sợi dây níu giữ tâm hồn Mẹ suốt mấy mươi năm ròng rã, dù các anh đã hóa thân vào đất đá chiến trường và cho đến nay vẫn chưa tìm được hài cốt.

Mẹ nắm chặt tay tôi, giọng run run, lúc này Mẹ đã hoàn toàn chìm vào cơn mơ:

"Nè con, con đi học ngoài xã, có thấy tin tức gì của cha con thằng Hùng với tụi nó không? Thằng Khánh nhà mẹ nó nhát lắm, không biết ở ngoài đó đêm hôm không có mẹ nó có ngủ được không... Tụi nó đi đánh trận lâu quá, sao chưa thấy đứa nào về ăn cơm với mẹ như lời tụi nó hứa vậy con?"

Tôi nghẹn đắng nơi cổ họng, khẽ thưa rằng đất nước đã hòa bình rực rỡ từ lâu lắm rồi. Mẹ nghe hai chữ "hòa bình" thì khựng lại, đôi mắt ánh lên tia sáng rồi vụt tắt. Mẹ hỏi một câu khiến trái tim tôi như thắt lại:

"Hòa bình rồi hả con? Nếu đã hòa bình thật rồi... thì sao nhà mẹ vẫn vắng hoe vậy con? Sao thằng Hùng, thằng Dũng, thằng Khánh vẫn chưa chịu về? Tụi nó hứa hòa bình là về ăn cơm cùng mẹ mà... Hay là tụi nó quên lối về nhà rồi hả con?"

Câu hỏi của Mẹ rơi vào khoảng không tĩnh lặng, chỉ có tiếng lá dừa xào xạc như tiếng thở dài của đất đai An Giang. Hòa bình đã về, nhưng những người đàn ông của đời Mẹ đã hóa thành mây trời để giữ lấy màu xanh cho Tổ quốc. Mẹ Lành vẫn ngồi đó, tiếp tục cơn mơ trắng của mình – một cơn mơ mà ở đó, các con Mẹ mãi mãi trẻ trung và mãi mãi sống trong lòng người mẹ vĩ đại nhất trần gian. Câu chuyện của Mẹ Lành khiến tôi hiểu rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao nước mắt và sự hy sinh lặng thầm. Thế hệ trẻ chúng tôi càng phải biết trân trọng quá khứ, sống xứng đáng với những người đã nằm lại vì Tổ quốc.