“còn người còn đảo”.

ó những địa danh không chỉ được gọi bằng tên gọi trên bản đồ, mà còn được khắc ghi bằng máu, bằng lửa và bằng cả linh hồn dân tộc. Cồn Cỏ – hòn đảo nhỏ bé nằm gần vĩ tuyến 17 – chính là một nơi như thế. Giữa những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, nơi đây không chỉ là “mắt thần trên biển”, mà còn là biểu tượng của ý chí quật cường, của tinh thần “còn người còn đảo”.

Trong bản hùng ca ấy, hình ảnh Lê Hữu Trạc hiện lên như một điểm sáng rực rỡ. Sinh ra trong khói lửa chiến tranh, lớn lên khi quê hương còn chìm trong ách đô hộ, ông mang trong tim mình nỗi đau mất cha và mối thù giặc sâu sắc. Chính điều đó đã hun đúc nên một con người sẵn sàng dâng hiến tuổi xuân cho Tổ quốc.

Năm 1965, khi tình hình chiến sự trên biển Đông trở nên căng thẳng sau Sự kiện Vịnh Bắc Bộ, Cồn Cỏ trở thành mục tiêu đánh phá ác liệt của không quân và hải quân Mỹ. Mỗi chuyến bay ném bom ra miền Bắc đều đi qua hòn đảo này, biến nơi đây thành “tọa độ lửa”. Giữa thời khắc cam go ấy, những người lính trẻ đã không chần chừ. Họ viết tâm thư bằng máu, lấy chính sự sống của mình làm lời thề. Họ cạo trọc đầu – một hành động tưởng như nhỏ bé nhưng lại chất chứa ý chí lớn lao: chấp nhận gian khổ, tiết kiệm từng giọt nước để trụ vững nơi đảo xa.

Ba năm bám trụ trên đảo không chỉ là ba năm chiến đấu, mà là ba năm thử thách tận cùng của con người trước chiến tranh. Bom đạn trút xuống như mưa, có lúc cả hòn đảo bị “cày xới” không còn một tấc đất lành. Những con tàu tiếp tế bị chặn đứng, lương thực cạn kiệt, nước ngọt trở thành thứ xa xỉ. Nhưng trong hoàn cảnh ấy, ý chí con người lại bừng sáng. Những đường địa đạo được đào sâu vào lòng đất – sáng kiến của những người chỉ huy như Trần Văn Thà – đã trở thành “lá chắn sống”, giúp quân và dân bám trụ kiên cường.

Không chỉ phòng thủ, họ còn phản công mạnh mẽ. Chỉ trong vài năm ngắn ngủi, quân và dân trên đảo đã bắn rơi hàng chục máy bay, bắn cháy nhiều tàu chiến của địch. Những con số ấy không chỉ là chiến công quân sự, mà còn là minh chứng cho một chân lý: khi con người mang trong mình lý tưởng lớn, họ có thể vượt qua mọi giới hạn.

Thế nhưng, chiến tranh chưa bao giờ là câu chuyện chỉ có chiến thắng. Nó luôn để lại những vết thương – cả hữu hình lẫn vô hình. Với Lê Hữu Trạc, một trận bom đã cướp đi đôi mắt của ông, đẩy ông vào bóng tối vĩnh viễn. Nhưng nếu chiến tranh lấy đi ánh sáng đôi mắt, thì lại không thể dập tắt ánh sáng trong tâm hồn người lính ấy.