CON Ở LẠI VỚI NƯỚC NON

Ta viết những dòng này khi tóc đã bạc trắng, lưng đã còng theo năm tháng. Chữ nghĩa không còn tròn trịa như thuở trước, nhưng ký ức thì vẫn còn nguyên vẹn, như vết khắc sâu vào đá, gió mưa không xóa nổi. Ta không viết để kể công, cũng không viết để than khóc. Ta chỉ chép lại, cho khỏi quên.

Ta sinh con vào một năm loạn lạc. Đất nước khi ấy chưa yên, trời đất thường xuyên rung chuyển bởi tiếng bom xa. Con lớn lên trong thiếu thốn, nhưng hiền và sớm biết nghĩ. Mười chín tuổi, con nói với ta rằng: “Nước còn chưa yên, con không thể ở nhà.” Ta nghe mà lòng quặn lại, nhưng không giữ. Bởi làm mẹ trong thời binh lửa, giữ con cho riêng mình là điều không thể.

Ngày con đi, trời xám. Ta không khóc. Ta vá lại manh áo rách cho con, gói nắm cơm khô, dặn một câu ngắn: “Đi cho trọn đạo làm người.” Con cúi đầu lạy ta ba lạy, rồi quay lưng bước thẳng. Từ đó, bóng con khuất dần, mà khoảng trống thì ở lại mãi trong lòng ta.

Những năm sau, ta sống bằng tin tức ít ỏi. Có thư con gửi về, chữ run run, giấy sờn góc. Ta đọc chậm từng dòng, đọc đến mòn cả mắt. Biết con còn sống, ta mừng. Biết con ở nơi hiểm nguy, ta lo. Đêm nào ta cũng thắp đèn, đặt trước bàn thờ tổ tiên, mong ánh sáng ấy dẫn con qua những đoạn đường tối.

Rồi một ngày, người ta mang giấy báo về. Tờ giấy mỏng, chữ ngắn, nhưng nặng hơn đá. Con ta đã hy sinh. Không nói rõ ngày giờ, không chỉ nơi nằm xuống. Ta cầm giấy rất lâu, rồi gấp lại, đặt lên bàn thờ. Từ hôm ấy, ta hiểu: có những nỗi đau không cần tiếng khóc, chỉ cần lặng im cũng đủ thấu tận xương.

Nhà ta từ đó vắng hẳn. Mâm cơm vẫn bày đủ bát, nhưng một chỗ mãi không có người ngồi. Có khi ta quên, gọi tên con, rồi lại nhớ ra. Ta quen với việc nói chuyện một mình, quen với việc thắp thêm một nén nhang mỗi sớm. Người ta bảo thời gian sẽ làm nguôi ngoai, nhưng với mẹ mất con, thời gian chỉ dạy cách chịu đựng.

Ngày đất nước yên tiếng súng, làng treo cờ đỏ. Người người vui mừng, còn ta bày mâm cơm cúng. Ta mời con về ăn bữa cơm hòa bình. Ta tin con nghe thấy. Bởi con ta không mất, con chỉ đổi chỗ ở. Con ở lại với sông núi, với những con đường con từng đi qua, với từng tấc đất được giữ bằng máu

Giờ đây, người ta gọi ta là mẹ anh hùng. Ta nghe mà cúi đầu. Ta không dám nhận. Anh hùng là những đứa con đã ngã xuống. Còn ta, chỉ là người đàn bà quê, sinh con ra trong thời nước loạn, tiễn con đi mà không có ngày đón về.

Nếu những dòng này còn được đọc về sau, ta chỉ xin một điều:

Hãy nhớ rằng hòa bình này không tự nhiên mà có.

Nó được đổi bằng tuổi trẻ của những đứa con,

và bằng cả cuộc đời lặng lẽ của những người mẹ như ta