Cụ Huỳnh Thúc Kháng và trọng trách Quyền Chủ tịch nước năm 1946

Huỳnh Thúc Kháng sinh tại làng Thạnh Bình, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam. Ông đỗ Giải nguyên rồi Tiến sĩ (1904), là một chí sĩ yêu nước nổi tiếng cùng thời với Phan Châu Trinh, từng lãnh đạo phong trào Duy Tân và bị thực dân Pháp đày ra nhà tù Côn Đảo suốt 13 năm.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trân trọng mời Cụ Huỳnh Thúc Kháng tham gia Chính phủ lâm thời và giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Cụ là hình mẫu tiêu biểu cho tinh thần đại đoàn kết dân tộc, lấy lợi ích tối cao của quốc gia làm trọng.

Năm 1946, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp tham dự Hội nghị Fontainbleau để đàm phán hòa bình, Bác đã tin tưởng giao lại trọng trách Quyền Chủ tịch nước cho Cụ Huỳnh với dặn dò ngắn gọn nhưng sâu sắc: "Dĩ bất biến, ứng vạn biến".

Trong suốt hơn 4 tháng Bác vắng mặt, tình hình trong nước cực kỳ căng thẳng do các phe phái phản động và thực dân Pháp liên tục gây hấn. Bằng uy tín, bản lĩnh và sự kiên định, Cụ Huỳnh đã chèo lái bộ máy Nhà nước vượt qua nhiều sóng gió, giữ vững trật tự xã hội và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân. Khi cuộc kháng chiến toàn quốc chống Pháp bùng nổ, Cụ đi kinh lý miền Trung để động viên quân dân và qua đời vì bệnh nặng tại Quảng Ngãi vào năm 1947.