CỤ PHÓ BẢNG NGUYỄN SINH SẮC – MỘT ĐỜI THANH BẠCH, THƯƠNG DÂN, NẶNG LÒNG VỚI NƯỚC

CỤ PHÓ BẢNG NGUYỄN SINH SẮC – MỘT ĐỜI THANH BẠCH, THƯƠNG DÂN, NẶNG LÒNG VỚI NƯỚC

I. LỜI DẪN

Trong hành trình tìm hiểu về những con người đã góp phần làm nên lịch sử dân tộc, có những nhân vật không trực tiếp cầm quân ra trận, không để lại những chiến công vang dội trên chiến trường, nhưng lại có ảnh hưởng sâu sắc đến một thế hệ.

Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc là một người như thế.

Cụ là một nhà nho yêu nước, một vị quan thanh liêm, có lòng thương dân và một cuộc đời gắn với nhiều biến động của đất nước đầu thế kỷ XX.

Đặc biệt, cụ là thân sinh của Nguyễn Tất Thành – Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Từ cuộc đời của cụ, chúng ta có thể thấy một bài học rất sâu sắc:

Một người cha không chỉ để lại cho con tài sản hay địa vị, mà còn có thể để lại cho con một nhân cách, một lẽ sống và một tình yêu quê hương, đất nước.

II. CÂU CHUYỆN XUYÊN SUỐT

Nguyễn Sinh Sắc sinh năm 1862, tại làng Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.

Tuổi thơ của ông trải qua nhiều khó khăn. Gia đình không giàu có, nhưng ông nổi tiếng là người thông minh, ham học và có ý chí vươn lên.

Trong xã hội phong kiến lúc bấy giờ, con đường học hành là một trong những con đường quan trọng để người trí thức có thể lập thân và giúp ích cho xã hội.

Nguyễn Sinh Sắc đã miệt mài học tập.

Nhưng việc học đối với ông không chỉ nhằm mục đích thi cử, làm quan.

Đằng sau con đường học vấn ấy là khát vọng trở thành một người có ích cho dân, cho nước.

Sau nhiều năm đèn sách, ông thi đỗ và từng bước bước vào con đường khoa cử.

Năm 1901, ông đỗ Phó bảng tại kỳ thi Hội và thi Đình dưới triều Nguyễn.

Từ đây, tên tuổi Nguyễn Sinh Sắc gắn với danh hiệu Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc.

Nhưng điều đáng chú ý trong cuộc đời cụ không phải là danh vị.

Mà là cách cụ ứng xử với danh vị ấy.

Cụ từng làm quan tại nhiều nơi.

Trong thời gian làm quan, cụ nổi tiếng là người thanh liêm, không thích luồn cúi, không đặt lợi ích cá nhân lên trên cuộc sống của người dân.

Cụ thường quan tâm đến những người nghèo khổ và những người chịu cảnh bất công.

Có một điều đặc biệt ở Nguyễn Sinh Sắc:

Cụ là một nhà nho nhưng không muốn mình chỉ sống trong sách vở.

Cụ quan tâm đến đời sống thực tế của nhân dân.

Cụ hiểu rằng nếu người dân còn đói khổ, nếu xã hội còn nhiều bất công thì việc làm quan chỉ có ý nghĩa khi người quan biết lo cho dân.

Chính vì tính cách cương trực ấy, cuộc đời làm quan của cụ không phải lúc nào cũng thuận lợi.

Cụ không phải là người dễ dàng chấp nhận những điều trái với lẽ phải.

Sau khi làm quan, cụ rời chốn quan trường và bắt đầu một cuộc đời gắn bó nhiều hơn với nhân dân.

Đây cũng là giai đoạn cụ đi nhiều nơi ở Nam Bộ.

Tại những vùng đất như Cao Lãnh, Sa Đéc và nhiều địa phương khác, cụ được nhân dân biết đến như một người có học, sống giản dị, gần gũi và có lòng thương người.

Cụ không sống cuộc đời giàu sang của một vị quan từng đỗ Phó bảng.

Ngược lại, cuộc sống của cụ khá thanh bạch.

Cụ thường giao du với những người dân lao động, các nhà nho, những người yêu nước và những người có cùng tâm sự trước vận nước.

Qua những năm tháng ấy, cụ càng hiểu rõ hơn cuộc sống của người dân dưới chế độ thuộc địa.

Đất nước mất chủ quyền.

Nhân dân chịu nhiều áp bức.

Những người có lòng yêu nước luôn trăn trở trước tương lai của dân tộc.

Và chính trong bối cảnh ấy, tư tưởng và nhân cách của cụ Nguyễn Sinh Sắc đã có ảnh hưởng rất lớn đến những người con của mình, đặc biệt là Nguyễn Tất Thành.

III. NGƯỜI CHA VÀ NGƯỜI CON

Nguyễn Sinh Sắc có ba người con nổi tiếng:

Nguyễn Thị Thanh, Nguyễn Sinh Khiêm và Nguyễn Sinh Cung – tức Nguyễn Tất Thành, sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Nguyễn Sinh Cung lớn lên trong một gia đình có truyền thống hiếu học nhưng không giàu có.

Cậu bé Nguyễn Sinh Cung được chứng kiến cuộc sống của người dân quê hương.

Cậu cũng chứng kiến những trăn trở của cha trước cảnh nước mất, dân khổ.

Nguyễn Sinh Sắc không để lại cho con một gia sản lớn.

Nhưng cụ để lại một điều quý giá hơn:

Đó là nhân cách.

Đó là cách sống thanh bạch.

Là tinh thần thương dân.

Là thái độ không khuất phục trước những điều trái với lẽ phải.

Là ý thức rằng người có học phải có trách nhiệm với xã hội.

Những điều ấy chắc chắn đã góp phần tạo nên môi trường giáo dục đặc biệt cho Nguyễn Tất Thành trong những năm tháng tuổi thơ.

Sau này, khi Nguyễn Tất Thành quyết định ra đi tìm đường cứu nước năm 1911, đó là một quyết định lớn lao của riêng người thanh niên ấy.

Nhưng trong hành trang tinh thần của Nguyễn Tất Thành có những giá trị đã được hình thành từ gia đình, quê hương và truyền thống yêu nước.

Trong đó, hình ảnh người cha Nguyễn Sinh Sắc là một phần quan trọng.

IV. MỘT CUỘC ĐỜI THANH BẠCH

Một trong những nét nổi bật nhất trong nhân cách cụ Nguyễn Sinh Sắc là sự thanh liêm và giản dị.

Người từng đỗ Phó bảng, từng làm quan nhưng không coi chức tước là mục tiêu của cuộc đời.

Sau khi rời quan trường, cụ sống khá giản dị.

Cụ đi nhiều nơi, chữa bệnh, dạy học, giao du với những người yêu nước và gần gũi với nhân dân.

Cụ không xa cách người nghèo.

Trái lại, cụ thường quan tâm đến họ.

Trong quan niệm của một nhà nho chân chính, học hành phải để hiểu đạo lý, để giúp đời.

Vì vậy, danh hiệu Phó bảng không phải điều cụ dùng để tạo khoảng cách với người khác.

Trái lại, nhân cách của cụ khiến nhiều người kính trọng.

Đó cũng là một bài học rất lớn:

Giá trị của một con người không nằm ở chức vụ mà nằm ở cách người đó sống và đối xử với những người xung quanh.

V. NHỮNG NĂM THÁNG CUỐI ĐỜI

Những năm cuối đời, cụ Nguyễn Sinh Sắc sống chủ yếu ở Nam Bộ.

Cụ tiếp tục cuộc sống giản dị, gần gũi với nhân dân.

Cụ mất năm 1929 tại Cao Lãnh, Đồng Tháp.

Cuộc đời cụ trải qua nhiều thăng trầm.

Cụ từng có những năm tháng khoa bảng vẻ vang.

Từng bước vào chốn quan trường.

Rồi rời bỏ con đường ấy.

Cuối cùng sống một cuộc đời thanh bạch giữa nhân dân.

Cụ không trực tiếp chứng kiến những thắng lợi lớn của cách mạng Việt Nam sau này.

Cụ cũng không được chứng kiến ngày người con Nguyễn Tất Thành trở thành lãnh tụ của dân tộc.

Nhưng những giá trị mà cụ truyền lại cho con thì vẫn còn đó.

Đó là lòng yêu nước, thương dân, tinh thần tự trọng và lối sống thanh cao.

VI. NGƯỜI CHA ĐỂ LẠI CHO CON MỘT DI SẢN ĐẶC BIỆT

Khi nói về Nguyễn Sinh Sắc, chúng ta không nên chỉ nhìn cụ với tư cách là thân phụ của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Cụ có cuộc đời và giá trị riêng.

Cụ là một trí thức yêu nước, một nhà nho có nhân cách, một người từng làm quan nhưng không bị danh lợi chi phối.

Tuy nhiên, ảnh hưởng của cụ đối với Nguyễn Tất Thành là điều đặc biệt đáng suy ngẫm.

Một người con trưởng thành không chỉ từ trường học.

Người con còn được hình thành từ:

Gia đình – quê hương – truyền thống – những tấm gương của cha mẹ – và những trải nghiệm của cuộc sống.

Nguyễn Tất Thành lớn lên trong một môi trường như vậy.

Và sau này, Người đã lựa chọn con đường của riêng mình: ra đi tìm con đường cứu nước.

Có thể nói, trong hành trình ấy, những bài học về nhân cách mà Nguyễn Tất Thành tiếp nhận từ gia đình đã trở thành một phần quan trọng trong hành trang tinh thần.

VII. Ý NGHĨA GIÁO DỤC

Câu chuyện về cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc đem đến nhiều bài học sâu sắc.

1. Học tập phải gắn với trách nhiệm

Cụ Nguyễn Sinh Sắc học hành thành đạt nhưng không chỉ tìm kiếm danh vị.

Cụ quan niệm người có học phải biết giúp đời, giúp dân.

Đối với thanh niên hôm nay, học tập không chỉ để có bằng cấp mà còn để có tri thức, năng lực và đóng góp cho cộng đồng.

2. Sống thanh liêm, trong sạch

Cụ từng có địa vị trong xã hội nhưng không lấy quyền lực và danh lợi làm mục tiêu.

Đó là bài học về sự tự trọng và giữ gìn phẩm chất.

3. Gần dân, thương dân

Cụ luôn quan tâm đến những người nghèo và cuộc sống của nhân dân.

Đối với cán bộ Đoàn hôm nay, muốn phong trào thanh niên phát triển phải biết lắng nghe đoàn viên, thanh niên và nhân dân.

4. Giá trị của gia đình

Gia đình có vai trò rất lớn trong việc hình thành nhân cách của mỗi con người.

Một gia đình có truyền thống tốt đẹp có thể trở thành điểm tựa tinh thần để thế hệ trẻ trưởng thành.