Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc – một người làm quan không màng danh lợi

Năm 1901, Nguyễn Sinh Sắc đỗ Phó bảng. Với một nhà Nho thời bấy giờ, đây là thành quả đáng tự hào sau nhiều năm dùi mài kinh sử. Con đường công danh mở ra trước mắt ông, nhưng Nguyễn Sinh Sắc lại không xem chức tước là mục tiêu cao nhất của cuộc đời.

Sau khi đỗ đạt, ông được bổ dụng làm quan và từng giữ các chức vụ trong bộ máy triều Nguyễn. Tuy nhiên, trong quá trình làm việc, ông thường thể hiện thái độ cương trực, không chịu khuất phục trước những điều mà ông cho là bất công.

Tư liệu về cuộc đời ông cho thấy ông từng có quan niệm sâu sắc về chốn quan trường, coi đó là nơi dễ làm con người đánh mất sự tự do và nhân cách nếu chỉ chạy theo quyền lực. Chính vì vậy, ông không đặt lợi ích cá nhân lên trên những giá trị mà mình tin tưởng.

Lối sống ấy cũng được ông truyền dạy cho các con. Khi gia đình trở về sống tại quê nội Kim Liên sau khi ông đỗ Phó bảng, ông thường căn dặn các con không được lấy phong cách nhà quan làm phong cách sống của gia đình.

Đây là một bài học đặc biệt đối với một gia đình có người vừa đỗ đạt trong xã hội phong kiến. Danh vị có thể thay đổi địa vị xã hội, nhưng theo quan niệm của Nguyễn Sinh Sắc, điều quan trọng hơn vẫn là giữ được phẩm chất của một con người.

Sau này, cuộc đời ông gắn với nhiều biến động. Ông từng làm quan ở Bình Định, sau đó bị cách chức và rời khỏi quan trường. Ông vào Nam Bộ, làm nghề thuốc và sống một cuộc đời thanh bạch cho đến khi qua đời năm 1929.

Nhìn lại cuộc đời Nguyễn Sinh Sắc, có thể thấy danh vị Phó bảng không phải là đích đến cuối cùng. Điều ông để lại đáng nhớ hơn chính là quan niệm sống coi trọng nhân cách, lòng thương dân và sự thanh liêm.