CUỘC CHIẾN SAU HIỆP ĐỊNH GIƠ NE VƠ TẠI TÂN MỸ

Sau Hiệp định Genève, khi địch truy lùng, bắt bớ những người kháng chiến cũ, vùng căn cứ cù lao Lá - Rạch Vọp trở thành căn cứ, nơi tạm lánh an toàn của cán bộ đảng viên các nơi trong và ngoài huyện, nơi huyện ủy củng cố và xây dựng lực lượng cách mạng.

Tháng 1-1960, tại khu vực bến Nò - Rừng Mỏng (xã Tân Xuân), Huyện ủy họp hội nghị mở rộng. Tại hội nghị này, đồng chí Nguyễn Thanh Liêm (Tư Chí) thay mặt Tỉnh ủy Bến Tre xuống truyền đạt tinh thần Nghị quyết Hội nghị lần thứ 15 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và kế hoạch khởi nghĩa của Tỉnh ủy; đồng thời, chỉ đạo cho Ba Tri củng cố lại lực lượng để chuẩn bị cho cuộc nổi dậy sắp tới. Hội nghị đánh giá về tương quan lực lượng giữa ta và địch, những điểm mạnh yếu của địch. Huyện ủy quyết định chọn Tân Xuân làm điểm đột phá, do Thường vụ Huyện ủy trực tiếp chỉ đạo để rút kinh nghiệm cho toàn huyện.

Kế hoạch lấy đồn Tân Xuân được vạch ra bằng phướng án kết hợp giữa cơ sở binh vận trong đồn với lực lượng nổi dậy hành động bên ngoài diệt đồn. Nhưng khi giao nhiệm vụ cơ sở không dám kết hợp hành động. Huyện ủy liền thay bằng phương án mới bằng hóa trang kỳ tập để lấy đồn.

Lúc 8 giờ sáng ngày 23/01/1960. tổ hành động giả dạng sĩ quan biệt kích do đổng chí Trịnh Văn Nở chỉ huy áp giải hai “việt cộng” (Tư Lấn và Tư Nhơn) bị bắt từ căn cứ rừng Mỏng đi vào đồn Tân Xuân. Đến cửa, bọn trong đồn phát hiện liền kháng cự. Hai cơ sở được mở trói cùng tổ hành động xông lên nổ súng, diệt địch, chiếm đồn, thu vũ khí. Sau đó, tổ hành động kéo ra chợ Tân Xuân tập hợp quần chúng tổ chức mít tinh tuyên truyền chiến thắng, chính sách khoan hồng của cách mạng, kêu gọi binh lính trở về với nhân dân, phát động quần chúng tiếp tục nổi dậy...

Đến chiều, quận Ba Tri đưa lính đến đóng lại đồn, khủng bố nhân dân, bắt hàng chục người dân vô tội đánh đập, đưa về quận giam cầm.

Lúc này, Ban căn cứ tỉnh xuống căn cứ cù lao Lá - Rạch Vọp chỉ đạo xây dựng: chông bãi, chông hầm, chông bàn, chông đoàn và lựu đạn phòng bố vững chắc, bảo vệ căn cứ với phương châm “đi không dấu, nấu không khối, nói không tiếng”. Lúc này, cơ quan Huyện uỷ Ba Tri - Bình Đại - Giồng Trôm và cán bộ chính trị, võ trang, ban ngành, đoàn thể của xã Châu Bình (huyện Giồng Trôm), Mỹ Chánh Hoà, Tân Xuân (huyện Ba Tri) và Tân Phú Trung (huyện Bình Đại) điều tập trung ở vùng cù lao lá - rạch Vọp.

Dưới sự chỉ đạo của Tỉnh uỷ Bến Tre, các địa phương kết hợp liên hoàn bằng 3 mũi tấn công địch (võ trang, chính trị, binh vận); phát động quần chúng nổi dậy diệt ác phá kềm, sử dụng súng bập dừa, trống, mõ tre, tiếng pháo uy hiếp làm cho địch mất vía, kinh hồn, hoang mang, ta phá hủy nhiều đồn bót, giải phóng 11 xã, vùng căn cứ cách mạng của huyện Ba Tri được mở rộng.

Đầu tháng 9/1960, chấp hành lệnh của trên, Tỉnh ủy Bến Tre đã chỉ thị cho các địa phương xúc tiến chuẩn bị lực lượng tiến hành Đồng khởi đợt 2. Chỉ thị nêu rõ: “đẩy mạnh tấn công bằng 3 mặt, giành thắng lợi to lớn hơn”. Tỉnh ủy chọn Giồng Trôm làm điểm, Ba Tri là diện. Để chuẩn bị cho đợt tấn công, Huyện ủy Ba Tri họp hội nghị mở rộng gồm bí thư chi bộ các xã trong toàn huyện, cán bộ các ngành và lực lượng vũ trang để quán triệt chủ trương. Để việc chỉ đạo được chặt chẽ, kịp thời, Huyện ủy chia địa bàn huyện ra làm 4 mảng, mỗi mảng đều có Ban Chỉ đạo[1].

Đêm 24 rạng sáng ngày 25/9/1960, toàn huyện Ba Tri bắt đầu nổi dậy hưởng ứng đồng khởi đợt 2.

Ở mảng III, nơi Thường trực Huyện ủy trực tiếp chỉ đạo, phong trào đấu tranh diễn ra quyết liệt, lực lượng du kích cùng với quần chúng nhân dân bao vây đồn bót liên tục, nghi trang làm súng lớn giả đẩy về hướng đồn bót, đánh trống mõ vang vội; mặt khác ta vận động gia đình binh sĩ vào đồn khuyên nhủ chồng con em mình trở về với cách mạng. Bị tấn công từ nhiều phía, bọn địch tỏ ra hoang mang. Sau 8 ngày (từ 25/9 – 04/10/1960) bao vây, tấn công, hầu hết số đồn bót ở mảng III rút chạy, bị ta san bằng, mở ra vùng giải phóng rộng lớn.