Cuộc đời hoạt động cách mạng

Cuộc đời của Mẹ là cả một chặng đường dài gian nan, vất vả nhưng kiên cường, bất khuất và đầy vinh quang.

Năm 1964, khi mới 14 tuổi, Mẹ xin gia đình đi theo cách mạng vào du kích chiến đấu tại xã Hương Thọ (huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế). Mặc dù tuổi nhỏ, dáng người thấp bé, nhưng ở mẹ luôn toát lên sự nhanh nhẹn, thông minh và bản lĩnh. Mẹ đã được các anh, chị lãnh đạo tin tưởng giao nhiệm vụ đưa thư báo, tiếp tế lương thực, nuôi quân, cùng du kích xã vót chông, làm cạm bẫy, sản xuất các loại vũ khí thô sơ phục vụ những trận đánh của du kích địa phương.

Tháng 1-1965, sau một năm làm du kích xã, mẹ được cấp trên tin tưởng giao nhiệm vụ Xã đội phó kiêm tổ trưởng sản xuất vũ khí tự tạo. Trong hai năm liền 1965, 1966, Mẹ cùng anh em xã đội và bộ đội địa phương tham gia nhiều trận đánh góp phần tiêu diệt lực lượng, phương tiện của địch. Mẹ Nguyễn Thị Thanh Xuân cho biết, nhớ nhất là trận đánh tại thôn La Khê, đánh chìm một sà lan tự hành chở lực lượng, vũ khí, lương thực của Mỹ trên thượng nguồn sông Hương vào khoảng giữa năm 1966. Trận đó, Mẹ cùng anh em mật phục bên bờ sông Hương, khi chiếc sà lan vừa đến trong tầm ngắm, hàng loạt đạn AK và các loại bộc phá, mìn đồng loạt điểm hỏa đánh chìm chiếc sà lan địch, tiêu diệt gọn 30 tên Mỹ-ngụy.

Những năm 1967, 1968, do yêu cầu, nhiệm vụ, Mẹ Nguyễn Thị Thanh Xuân được cấp trên điều động giữ chức vụ Chủ tịch phụ nữ xã kiêm Đội trưởng đội Binh địch vận. Trên cương vị được giao, Mẹ cùng các chị em trong Hội phụ nữ xã đã tuyên truyền, vận động được 12 binh lính ngụy ở Đồn khe Kẹm, quận Nam Hòa quay về với cách mạng.

Trong số đó, có anh Nguyễn Văn Hóa gia nhập du kích xã, phấn đấu lên xã đội phó và đã hy sinh trong một trận tập kích của quân Mỹ-ngụy. Trận đó, Mẹ cùng anh chị em đang tổ chức các cuộc đấu tranh địch vận, thì bất ngờ bị địch bao vây, tập kích. Đồng chí Hóa xã đội phó và một số cán bộ hy sinh, Mẹ bị thương nặng do các mảnh đạn xuyên vào phía sau cột sống. Do vết thương quá nặng, nên Mẹ Xuân đã bị liệt hai chân, tỷ lệ thương tật 81%.

Năm 1970, Mẹ Nguyễn Thị Thanh Xuân được cấp trên cho ra Bắc học văn hóa tại Trường Văn hóa Hải Hưng. Tại đây, mẹ gặp ông Trần Thiện Cường, cùng quê, cùng chiến đấu tại địa phương, cũng đang được học văn hóa cùng trường. Hai người đã yêu mến nhau, nên duyên vợ chồng. Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, mẹ Nguyễn Thị Thanh Xuân về làm tại Sở Lao động, Thương binh và Xã hội Bình Trị Thiên, còn chồng mẹ làm Bí thư xã Hương Mai, Hương Trà, cho đến khi cả hai vợ chồng cùng nghỉ hưu, nghỉ chế độ.