Cuộc đời và ý chí sắt đá của một bậc sĩ phu yêu nước

Phan Châu Trinh (1872–1926), hiệu là Tây Hồ, tự Tửu Nam, sinh tại làng Tây Lộc, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam. Lớn lên trong buổi giao thời, khi đất nước chìm đắm dưới ách đô hộ của thực dân Pháp và triều đình phong kiến mục nát, ông sớm hun đúc tinh thần yêu nước nồng nàn. Khác với nhiều sĩ phu cùng thời chọn con đường Cần Vương phò vua cứu nước hay xuất dương cầu viện, Phan Châu Trinh sớm nhận ra gốc rễ của sự suy vi là do sự trì trệ, hủ bại của chính quyền phong kiến và sự tối tăm, lạc hậu của nhân dân.

Năm 1901, ông đỗ Phó bảng, bước vào con đường quan lộ với khát vọng đổi thay từ bên trong. Tuy nhiên, tận mắt chứng kiến cảnh quan lại hũng lạm, nhân dân lầm than, ông đã từ quan, dấn thân hoàn toàn vào con đường cách mạng tư sản. Ý chí sắt đá của Phan Châu Trinh thể hiện rõ qua bản Thư thất điều trần gửi vua Khải Định năm 1922, chỉ trích thẳng thắn tội ác của vua quan phong kiến và thực dân. Dù bị giam cầm, đày ải ở Côn Đảo hay bị mật thám Pháp kiềm tỏa tại Pháp, khí tiết của một bậc đại trượng phu chưa bao giờ lay chuyển. Ông sống thanh bạch, kiên định với lý tưởng cho đến hơi thở cuối cùng. Sự ra đi của ông vào năm 1926 đã làm bùng nổ phong trào tang lễ chưa từng có trong lịch sử cận đại Việt Nam, khẳng định tấm lòng son sắt mà nhân dân dành cho người con ưu tú của đất Quảng.