Tư tưởng "Khai dân trí, tấn dân khí, hậu dân sinh"
Tư tưởng chính trị - xã hội cốt lõi và xuyên suốt của Phan Châu Trinh được gói gọn trong ba khẩu hiệu nổi tiếng: "Khai dân trí, tấn dân khí, hậu dân sinh". Đây là một bước đột phá trong tư duy cứu nước, chuyển từ phương thức bạo động hay dựa vào ngoại lực sang việc đánh thức sức mạnh nội sinh từ chính người dân.
Thứ nhất, Khai dân trí: Phan Châu Trinh cho rằng muốn thoát khỏi nô lệ, trước hết người dân phải được học hành, mở mang tri thức, phá bỏ xiềng xích của tư tưởng Nho giáo lỗi thời, tiếp thu khoa học kỹ thuật và văn minh phương Tây. Ông chủ trương lập trường học, hô hào chữ quốc ngữ, dịch sách báo tiến bộ để phổ biến kiến thức cho quảng đại quần chúng.
Thứ hai, Tấn dân khí: Nâng cao tinh thần tự chủ, lòng tự tôn dân tộc, đập tan tư tưởng "thần thánh hóa" vua quan và tâm lý sợ hãi trước cường quyền. Người dân phải biết quyền lợi và nghĩa vụ của mình, dám đứng lên đòi các quyền tự do dân chủ hợp pháp.
Thứ ba, Hậu dân sinh: Làm cho đời sống vật chất của nhân dân khá giả hơn, phát triển kinh tế, thương mại, nông nghiệp để dân không bị bần cùng hóa. Ba nguyên tắc này có mối quan hệ biện chứng, gắn kết chặt chẽ với nhau, đặt nền móng vững chắc cho công cuộc canh tân đất nước và vẫn giữ nguyên giá trị trong công cuộc xây dựng tổ quốc ngày nay.
