Cuộc đột nhập táo bạo của người chiến sĩ mang bí danh Việt Hà

Nhưng trong cuộc đời chiến đấu của người Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ấy, có một chiến công đặc biệt: ông cùng đồng đội thâm nhập vào nơi ở của Nguyễn Thanh Tụng, một nhân vật phản cách mạng khét tiếng ở Hải Lăng, Quảng Trị, tiêu diệt đối tượng và thu được tài liệu quan trọng, góp phần phá một mạng lưới mật vụ của đối phương.

Cậu bé lớn lên giữa bom đạn

Nguyễn Xuân Giang sinh ra ở vùng quê Tân Thịnh, xã Tân Thủy, huyện Lệ Thủy, Quảng Bình. Tuổi thơ của ông gắn với những năm tháng chiến tranh khốc liệt.

Khi chưa tròn 15 tuổi, ông đã cùng cha và bạn bè đi nhặt những phần thi thể của đồng bào bị bom đạn sát hại. Những hình ảnh đau thương ấy in sâu trong tâm trí người thiếu niên, trở thành một phần nguyên nhân thôi thúc ông sau này lựa chọn con đường chiến đấu.

Năm 1960, khi vừa tròn 20 tuổi, Nguyễn Xuân Giang làm đơn tình nguyện vào ngành Công an nhân dân.

Quyết định ấy không hề dễ dàng. Cha ông là liệt sĩ hy sinh trong kháng chiến chống thực dân Pháp. Là con trai duy nhất trong gia đình chỉ có hai anh em, ông thậm chí không thuộc diện được gọi nhập ngũ. Thế nhưng, thay vì lựa chọn cuộc sống bình yên bên mẹ già, chàng trai Nguyễn Xuân Giang vẫn quyết tâm lên đường.

Ngày tiễn con, người mẹ chỉ căn dặn hãy giữ gìn sức khỏe, hoàn thành nhiệm vụ và sống sao cho xứng đáng với người cha đã hy sinh.

Trưởng thành giữa những trận chiến

Những năm tháng chiến đấu đã tôi luyện Nguyễn Xuân Giang trở thành một cán bộ có bản lĩnh và kinh nghiệm.

Ông từng giữ nhiều cương vị, trong đó có Trưởng phòng Cảnh sát bảo vệ Công an tỉnh Bình Trị Thiên và sau này là Trưởng phòng Cảnh sát bảo vệ, nay là Phòng Cảnh sát cơ động, Công an tỉnh Quảng Bình.

Ở những cương vị này, ông trực tiếp chỉ huy lực lượng tham gia hàng trăm vụ việc phức tạp, trong đó có nhiều vụ bạo động, trấn áp tội phạm và bảo vệ an ninh, trật tự.

Năm 1976, tại huyện Bố Trạch, một vụ bạo động xảy ra ngay tại trụ sở Công an huyện. Đám đông quá khích đập phá cơ sở, đốt giấy tờ, tài liệu và gây mất an ninh nghiêm trọng.

Khi nhận được tin báo, Nguyễn Xuân Giang lập tức chỉ huy hàng trăm chiến sĩ Cảnh sát bảo vệ từ Tiểu đoàn đặc nhiệm Vĩnh Linh hành quân về Bố Trạch.

Lực lượng được triển khai nhanh chóng. Các chiến sĩ sử dụng lá chắn, dùi cui, tổ chức bao vây và chia nhỏ đám đông. Chỉ trong thời gian ngắn, những đối tượng cầm đầu bị khống chế, tình hình được kiểm soát.

Một vụ việc khác xảy ra năm 1987 tại Kim Lũ, Tuyên Hóa, liên quan đến tình trạng trộm cắp hàng hóa trên các chuyến tàu vận tải. Địa hình hiểm trở, các đối tượng manh động và thường sử dụng gậy gộc, công cụ để chống trả.

Dưới sự chỉ huy của Nguyễn Xuân Giang, lực lượng Cảnh sát cơ động nhanh chóng triển khai, khống chế từng đối tượng và kết thúc chuyên án.

Những vụ việc ấy cho thấy một phẩm chất nổi bật ở người chỉ huy: quyết đoán nhưng phải nhanh chóng nắm tình hình, lựa chọn phương án phù hợp và hạn chế thiệt hại.

Hai tháng chuẩn bị cho một nhiệm vụ đặc biệt

Trong những năm chiến tranh, Nguyễn Xuân Giang còn trực tiếp hoạt động trên chiến trường Quảng Trị.

Một trong những nhiệm vụ nguy hiểm nhất của ông là tiêu diệt Nguyễn Thanh Tụng, một nhân vật được xác định là phản động, từng giữ chức Phó quận trưởng và Bí thư Đảng “Đại Việt” huyện Hải Lăng.

Theo tư liệu của Công an tỉnh Quảng Trị, Nguyễn Thanh Tụng đã tham gia đàn áp, bắt bớ, tra tấn nhiều người hoạt động cách mạng. Đối tượng được bảo vệ nghiêm ngặt: ban ngày làm việc tại huyện đường, tối được đưa ra tàu đậu ngoài biển để ngủ nhằm tránh bị tập kích.

Để thực hiện nhiệm vụ, lực lượng cách mạng phải mất khoảng hai tháng trinh sát, nghiên cứu quy luật hoạt động và xây dựng phương án.

Cuối cùng, cấp trên giao cho Nguyễn Xuân Giang toàn quyền thực hiện nhiệm vụ với yêu cầu quan trọng: đánh nhanh, đạt hiệu quả và hạn chế thiệt hại.

Thâm nhập sào huyệt giữa ban ngày

Nguyễn Xuân Giang cùng hai đồng đội cải trang thành quân nhân của chính quyền Sài Gòn. Ông đóng vai thiếu úy bảo an, trong khi hai đồng đội mang quân hàm trung sĩ.

Giữa ban ngày, cả tổ tiến thẳng vào nơi làm việc của Nguyễn Thanh Tụng.

Một người tìm cách thay thế lính gác cổng, người còn lại chặn đường phía sau nhằm ngăn đối tượng chạy thoát. Nguyễn Xuân Giang một mình tiến vào gặp Tụng.

Khi đối phương nhìn thấy một “thiếu úy bảo an”, hắn không nghi ngờ mà còn có ý định bắt tay. Nhưng chỉ trong khoảnh khắc, tình thế đảo ngược.

Nguyễn Xuân Giang rút súng, tuyên bố bắt giữ đối tượng.

Nguyễn Thanh Tụng tìm cách chống trả, nhưng người chiến sĩ đã nhanh hơn. Nhiệm vụ được hoàn thành ngay trong thời gian ngắn. Sau đó, Nguyễn Xuân Giang lấy chiếc cặp da chứa tài liệu của Tụng và cùng đồng đội rút khỏi hiện trường an toàn.

Đáng chú ý, những tài liệu thu được trong chiếc cặp đã giúp lực lượng cách mạng lần ra toàn bộ mạng lưới mật vụ được cài cắm trong cơ sở cách mạng ở huyện Hải Lăng và một số địa bàn khác của tỉnh Quảng Trị. Với chiến công này, ông được tặng Huân chương Chiến công của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam.

“Việt Hà” và hình tượng người chiến sĩ biệt động

Sau chiến công ấy, quân địch phát lệnh truy nã Nguyễn Xuân Giang trên toàn miền Nam và treo giải thưởng lớn cho người cung cấp thông tin bắt giữ ông.

Để bảo đảm an toàn và thuận lợi cho công tác tuyên truyền, Bộ Chỉ huy Mặt trận Quảng Trị yêu cầu ông đổi tên.

Ông lấy chữ “Việt” ghép với tên vợ là “Hà”, từ đó cái tên Việt Hà ra đời và gắn với ông trong những năm tháng hoạt động cách mạng sau này.

Hình tượng người chiến sĩ Việt Hà cũng được biết đến rộng rãi hơn qua bộ phim Vĩ tuyến 17 ngày và đêm, một tác phẩm điện ảnh về cuộc chiến đấu tại Quảng Trị.

Nhưng phía sau hình ảnh ấy là một con người bằng xương bằng thịt, từng nhiều lần đứng trước ranh giới sống chết.

Từ người lính trở thành Anh hùng

Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Xuân Giang tiếp tục công tác trong lực lượng Công an và đảm nhiệm nhiều vị trí chỉ huy.

Năm 1976, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam phong tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Trong suốt quá trình chiến đấu và công tác, ông được trao tặng nhiều huân chương, trong đó có các huân chương Quân công, Chiến công và Giải phóng.

Nhưng khi nhắc lại những năm tháng ấy, ông không nói nhiều về bản thân. Người chiến sĩ năm xưa luôn dành sự trân trọng cho những người chỉ huy, đồng đội đã cùng mình chiến đấu, đặc biệt là những người đã không trở về.

Ông từng được người thủ trưởng cũ nhận xét rằng không ai sinh ra đã là anh hùng. Chính chiến tranh, hoàn cảnh và sự lựa chọn của mỗi con người đã tôi luyện nên phẩm chất ấy.

Thượng tá, AHLLVTND Nguyễn Xuân Giang, nguyên Trưởng phòng Cảnh sát cơ động, Công an tỉnh Quảng Bình

Người anh hùng của những trận chiến không thể quên

Từ cậu bé từng chứng kiến quê hương chìm trong bom đạn, Nguyễn Xuân Giang đã trở thành người chiến sĩ tình nguyện bước vào ngành Công an. Từ một cán bộ chiến đấu trên chiến trường Quảng Trị, ông trưởng thành thành người chỉ huy lực lượng Cảnh sát bảo vệ và Cảnh sát cơ động.

Những vụ bạo động, những chuyên án giữa núi rừng hay nhiệm vụ thâm nhập hang ổ đối phương đều đòi hỏi lòng dũng cảm, sự bình tĩnh và khả năng quyết đoán.

Đằng sau những chiến công ấy là cả một tuổi trẻ dành cho cách mạng.

Người Anh hùng Nguyễn Xuân Giang từng tâm niệm rằng những việc Đảng và nhân dân giao phó thì dù khó khăn đến đâu cũng phải cố gắng hoàn thành. Với ông, những phần thưởng cao quý không chỉ là sự ghi nhận dành cho cá nhân mà còn là dấu ấn của những năm tháng mà ông cùng đồng đội đã đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt và cả máu.

Có lẽ vì thế, câu chuyện về Nguyễn Xuân Giang không chỉ là câu chuyện của một người anh hùng. Đó còn là câu chuyện về một thế hệ đã bước ra khỏi cuộc sống bình dị của mình để đi vào chiến tranh, và khi trở về, vẫn giữ nguyên sự giản dị của những người lính năm nào.