Kỳ 2: Cuộc gặp định mệnh trong ngục Thái Nguyên

Đầu năm 1917, tỉnh lỵ Thái Nguyên là một vị trí quân sự quan trọng của chính quyền thực dân Pháp ở vùng trung du Bắc Kỳ.

Nơi đây có doanh trại lính khố xanh, kho vũ khí và nhà lao giam giữ nhiều nhà yêu nước. Chính quyền thực dân tin rằng, với lực lượng quân sự đủ mạnh, Thái Nguyên sẽ luôn nằm trong tầm kiểm soát.

Thế nhưng, ngay trong doanh trại ấy đã xuất hiện những người lính Việt Nam mang nặng nỗi đau mất nước.

Một trong số đó là Đội Cấn.

Sau nhiều năm phục vụ trong quân đội thuộc địa, ông hiểu rõ sức mạnh của quân đội Pháp, nhưng cũng nhìn thấy những điểm yếu của họ. Ông biết phần lớn binh lính là người Việt, còn sĩ quan Pháp chỉ chiếm số ít. Điều đó khiến ông luôn suy nghĩ: nếu những người lính Việt Nam cùng đứng về phía nhân dân thì điều gì sẽ xảy ra?

Cũng trong thời gian ấy, Nhà lao Thái Nguyên tiếp nhận một tù nhân đặc biệt.

Đó là Lương Ngọc Quyến – con trai của chí sĩ Lương Văn Can, từng tham gia phong trào Đông Du và hoạt động cách mạng chống thực dân Pháp. Sau khi bị bắt, ông bị kết án tù và đưa về giam tại Thái Nguyên.

Mặc dù bị xiềng xích và chịu nhiều cực hình, Lương Ngọc Quyến vẫn giữ vững ý chí. Ông luôn tin rằng dân tộc Việt Nam sẽ có ngày giành lại độc lập nếu biết đoàn kết và đứng lên đấu tranh.

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại doanh trại, Đội Cấn nhiều lần biết đến người tù đặc biệt này. Qua những câu chuyện của các binh lính và những người canh gác, ông hiểu rằng Lương Ngọc Quyến không phải là một phạm nhân bình thường mà là một người yêu nước.

Sau nhiều lần tìm cách, Đội Cấn đã có dịp tiếp xúc với Lương Ngọc Quyến.

Cuộc gặp không kéo dài, nhưng đủ để hai người hiểu rằng họ có chung một khát vọng.

Đó là giải phóng dân tộc khỏi ách thống trị của thực dân Pháp.

Lương Ngọc Quyến phân tích tình hình đất nước, chỉ ra rằng nếu chỉ đấu tranh riêng lẻ thì rất khó thành công. Muốn giành thắng lợi phải biết kết hợp lực lượng yêu nước bên ngoài với những người lính Việt Nam đang phục vụ trong quân đội thuộc địa.

Đội Cấn chăm chú lắng nghe.

Những điều ông trăn trở bấy lâu nay dường như đã có lời giải.

Hai người bắt đầu bí mật bàn bạc về khả năng tổ chức một cuộc nổi dậy ngay tại Thái Nguyên.

Đó là một kế hoạch vô cùng táo bạo.

Nếu thành công, nghĩa quân sẽ làm chủ tỉnh lỵ, giải phóng tù chính trị, thu được vũ khí và tạo tiếng vang lớn để cổ vũ phong trào yêu nước trên cả nước.

Nhưng nếu thất bại...

Tất cả những người tham gia đều sẽ phải trả giá bằng chính mạng sống của mình.

Đội Cấn hiểu rất rõ điều đó.

Tuy nhiên, ông cũng hiểu rằng dân tộc muốn có độc lập thì phải có người dám đứng lên.

Từ những cuộc trao đổi kín đáo giữa doanh trại và nhà lao, một kế hoạch khởi nghĩa dần hình thành.

Đội Cấn âm thầm vận động những người lính thân cận.

Lương Ngọc Quyến tìm cách liên lạc với các tù nhân yêu nước trong nhà lao.

Mọi việc đều được giữ bí mật tuyệt đối.

Không ai ngờ rằng, ngay giữa trung tâm quân sự của thực dân Pháp, một cuộc khởi nghĩa đang được chuẩn bị từng ngày.

Kỳ sau: Đêm trước giờ khởi nghĩa