Cuộc hành quân dài nhất đời người

Khi nhắc đến hành quân, người ta thường nghĩ đến những đoàn quân đi bộ qua rừng núi, vượt suối, băng đèo. Nhưng với ông tôi, cuộc hành quân dài nhất không chỉ nằm ở những bước chân, mà nằm ở cả cuộc đời.

Cuộc hành quân ấy bắt đầu từ ngày ông rời làng. Mỗi bước đi mang theo nỗi nhớ nhà, nhưng cũng mang theo ý thức về trách nhiệm. Những con đường Trường Sơn kéo dài bất tận, những ngày đi không biết điểm đến, chỉ biết rằng phía trước là nhiệm vụ.

Hành quân trong chiến tranh không chỉ là đi. Đó là chịu đựng đói rét, bệnh tật, mất ngủ và cả nỗi sợ vô hình. Có những đêm dừng chân giữa rừng sâu, ông và đồng đội không dám đốt lửa, chỉ nằm im lặng nghe tiếng rừng thở.

Cuộc hành quân ấy không kết thúc khi ông ra Bắc. Nó tiếp tục theo ông trong đời sống thường ngày. Những thói quen hình thành từ chiến tranh – sự tiết kiệm, sự kỷ luật, sự lặng lẽ – vẫn theo ông suốt nhiều năm sau.

Ngay cả khi đã trở về làm người nông dân, làm ông của các cháu, ông vẫn đang đi trên một cuộc hành quân khác: hành quân để sống trọn vẹn, để giữ ký ức đúng chỗ, để không quên nhưng cũng không để quá khứ đè nặng hiện tại.

Với tôi, hiểu được điều đó là hiểu rằng, cuộc hành quân dài nhất đời người lính không có điểm kết thúc rõ ràng. Nó chỉ dần lắng xuống, khi con người học được cách sống chung với những gì đã đi qua.