Cuộc khởi nghĩa vũ trang đầu tiên do Đảng lãnh đạo
Tháng 6/1940, giữa vòng xoáy của Thế chiến II, phát xít Đức mở cuộc tấn công vũ bão, buộc chính phủ Pháp phải đầu hàng.
Lợi dụng cơ hội ấy, ngày 22/9/1940, phát xít Nhật nhanh chóng tràn quân qua biên giới Việt - Trung, đánh thẳng vào Lạng Sơn, chính thức xâm lược nước ta.
Thực dân Pháp chống cự yếu ớt rồi tháo chạy qua Bình Gia, Bắc Sơn để về Thái Nguyên.
Ngay lập tức, nhân dân địa phương đã chủ động thu nhặt toàn bộ vũ khí bị vứt bỏ dọc đường để tự trang bị cho mình.
Nhận định cục diện có lợi, tối ngày 26/9/1940, Đảng bộ Bắc Sơn quyết định họp khẩn nhằm phát động khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền.
Đúng 20 giờ ngày 27/9/1940 (tức ngày này cách đây tròn 86 năm), dưới sự lãnh đạo của Ban Chỉ huy khởi nghĩa, hơn 600 người con thuộc các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Kinh,... đồng loạt chia làm 3 mũi, bất ngờ tấn công đồn Mỏ Nhài.
Trước khí thế áp đảo ấy, thực dân Pháp và phát xít Nhật buộc phải bắt tay thỏa hiệp để cùng đàn áp phong trào.
Nhận được tin báo, Xứ ủy Bắc Kỳ lập tức cử đồng chí Trần Đăng Ninh lên nắm tình hình, trực tiếp chỉ đạo mặt trận.
Từ đó, Đội du kích Bắc Sơn chính thức được thành lập nhằm duy trì lực lượng, bám dân và đấu tranh lâu dài.
Sự kiện không chỉ là cuộc khởi nghĩa vũ trang đầu tiên do Đảng lãnh đạo mà còn khai sinh ra một trong những lực lượng vũ trang cách mạng tiền thân đầu tiên của nước nhà.


