Cuộc Nổi Dậy Ngày 21/11/1964

Sau những thất bại liên tiếp trên chiến trường, Mỹ - ngụy tăng cường thực hiện chính sách Gom dân, lập "Ấp chiến lược" hòng tách cá ra khỏi nước — chia cắt nhân dân khỏi lực lượng cách mạng. Tại Vĩnh Hòa, địch liên tục tổ chức các cuộc bắn phá bằng pháo binh, càn quét, bắt bớ thanh niên đi lính và cướp bóc tài sản của tiệt đồng bào.

Nỗi uất hận dồn nén như dòng nham thạch chỉ chờ ngày bùng nổ. Cơ hội đến vào sáng ngày 21 tháng 11 năm 1964.

Biển người xuống đường

Dưới sự lãnh đạo, khơi ngòi của Chi bộ xã Vĩnh Hòa, một cuộc biểu tình quy mô lớn được tổ chức chớp nhoáng nhưng vô cùng chặt chẽ. Hơn 300 quần chúng nhân dân — mà lực lượng nòng cốt là đội quân tóc dài gồm các bà, các mẹ, các chị em phụ nữ trong xã — đã tập hợp thành một khối kiên định.

Họ rầm rộ kéo thẳng ra lộ giao thông, rước theo những tấm biểu ngữ viết bằng mực đỏ rực, hô vang các khẩu hiệu đòi quyền sống. Đoàn người như một dòng thác đổ về phía dinh quận lỵ Tân Châu.

Mục tiêu đấu tranh rất rõ ràng và trực diện:

Vạch trần tội ác bắn phá bừa bãi vào xóm làng của pháo binh địch.

Kiên quyết đòi bồi thường sinh mạng và tài sản cho những gia đình bị thiệt hại.

Đấu tranh chống lệnh đôn quân, bắt lính, đòi trả tự do cho những thanh niên bị bắt nghĩa vụ quân sự oan uổng.

Đối mặt với họng súng

Hay tin đoàn biểu tình áp sát, tên Quận trưởng Tân Châu hoảng hốt ra lệnh cho một đại đội lính bảo an vũ trang đầy mình ra chặn đường. Những họng súng đen ngỏm chĩa thẳng vào đoàn người tay không. Tên chỉ huy lính gào thét, đe dọa sẽ nổ súng nếu đoàn người không giải tán.

Thế nhưng, "đội quân tóc dài" không hề chùn bước. Các mẹ, các chị bản lĩnh bước lên phía trước, dùng lý lẽ đanh thép để cảm hóa và áp đảo tinh thần binh lính:

"Các chú cũng là con em người Việt, sao lại chĩa súng vào cha mẹ, anh em mình? Pháo bắn sập nhà, giết chết người già, trẻ nhỏ, các chú có cam lòng không?"

Trước khí thế ngút trời và lý lẽ thấu tình đạt lý của nhân dân, những họng súng của lính bảo an từ từ hạ xuống. Nhiều tên lính cúi mặt xấu hổ, không dám nhìn vào mắt các bà mẹ. Đội hình ngăn chặn của địch hoàn toàn bị rối loạn và lung lay ý chí chiến đấu.

Thắng lợi của ý chí

Trước sức ép nghẹt thở của hơn 300 con người đang hừng hực phẫn nộ ngay trước cửa ngõ, tên Quận trưởng Tân Châu hiểu rằng nếu dùng bạo lực sẽ thổi bùng lên một cuộc bạo động không thể kiểm soát. Cuối cùng, hắn buộc phải ra mặt nhượng bộ, chấp nhận ký vào bản yêu sách của nhân dân:

Hứa hạn chế tối đa việc bắn pháo bừa bãi vào vùng nông thôn, làng mạc.

Chấp nhận cứu trợ, bồi thường một phần thiệt hại cho các gia đình bị bom pháo làm sập nhà.

Buộc phải thả một số thanh niên địa phương vừa bị bắt lính trở về với gia đình.

Cuộc biểu tình ngày 21/11/1964 là một mốc son chói lọi của phong trào đấu tranh chính trị tại Vĩnh Hòa. Nó chứng minh một chân lý sắt đá: Khi lòng dân đã đồng lòng, kết hợp với sự lãnh đạo mưu trí của Đảng, thì dù không cần một viên đạn, sức mạnh của chính nghĩa vẫn có thể khuất phục được bạo tàn