Cuộc truy kích sau cùng trên Cao nguyên

...Giữa những ngày sôi sục của chiến dịch Tây Nguyên mùa Xuân 1975, khi đang chỉ huy tiểu đội bộ binh truy kích địch tại Đạt Lý nằm cách Buôn Ma Thuột chừng 10km, Đại tá Khuất Duy Hoan nhận được lệnh khẩn từ cấp trên: Phải lập tức hành quân vượt rừng về phía nam Cheo Reo (thị xã Ayun Pa, Gia Lai hiện nay) để chặn định rút lui từ Pleiku.

“Chúng tôi lên đường ngay trong đêm. Hành quân liên tục suốt gần 24 giờ, qua rừng núi dốc đứng, cắt qua những đoạn đường mòn sũng bùn và bị cày xới bởi bom đạn. Tối 16/3/1975, xe ô-tô đổ quân xuống chân núi Chư Be Lang, cách Cheo Reo hơn 10 cây số. Lúc này, chúng tôi mới biết rằng mình đang chặn đứng cửa thoát cuối cùng của một đạo quân lớn - lực lượng chủ lực Quân đoàn 2, Quân khu 2 của Ngụy quyền đang tháo chạy khỏi Kon Tum và Gia Lai, rút về duyên hải bằng con đường số 7 [đường 25 ngày nay-PV]”, ông kể.

Được lệnh cấp trên, Trung đoàn tiếp tục cơ động trong đêm tới khu vực cách cầu Sông Bờ khoảng 2km. Đây cũng là đoạn hẹp nhất trên toàn tuyến, đồng thời cũng là con đường duy nhất dẫn về vùng duyên hải Trung Bộ. Đón lõng và khép được vòng vây tại sông Bờ, địch sẽ không còn đường tiến lui.

Để rút quân bí mật, địch tổ chức thành 3 khối, trong đó đi ở giữa là đại bộ phận chủ lực có chỉ huy và được tập trung nhiều xe tăng, thiết giáp để bảo vệ chỉ huy, chi viện cho lực lượng đi đầu và đi cuối

Xác định rõ vị thế chiến lược cũng như đội hình rút lui của địch, Trung đoàn 64 triển khai đội hình dọc tuyến. Tổ phục kích tiền tiêu do đồng chí Nguyễn Vi Hợi, Đại đội 9, Tiểu đoàn 9 dẫn đầu.

“Sau khi để một số xe dân sự đi qua, Tiểu đội trưởng Nguyễn Vi Hợi đã chỉ huy đồng đội dùng B40, B41 bắn vào tốp thiết giáp và xe tăng của địch. Đoàn vận tải bốc cháy, ngay lập tức trở thành vật cản khiến đường rút của ngụy quân bị bít kín hoàn toàn”, Đại tá Khuất Duy Hoan nhớ lại.

Lúc này, để thoát thân, địch buộc phải hỗn loạn tràn sang 2 bên đường tìm cách rút chạy. Từ các lùm cây, khe suối, lực lượng ta đã phục kích sẵn tiếp tục chia cắt đội hình địch, đánh mạnh vào những điểm yếu của đoàn quân đã vô cùng rệu rã. Ở gần đó, cầu Sông Bờ, cây cầu nối đồng bằng duyên hải miền trung với Tây Nguyên thậm chí cũng bị sập khi hàng loạt xe cơ giới hạng nặng của ngụy cố đi qua. Đường lui cuối cùng đã mất. Sau khi chống trả yếu ớt, địch nhanh chóng vứt súng đầu hàng.

Từng là “người” của chế độ cũ, ông Ksor Tôn (sinh năm 1935) nhớ lại: Khi có lệnh rút lui, ông đang là lính điện báo của ngụy quyền tại Phú Thiện.

Lúc đó, tất cả binh lính được chỉ đạo phải chuẩn bị lương thực cho 7 ngày ăn cùng với đạn dược đầy đủ để di tản theo hướng cầu Sông Bờ. Chúng tôi nghe đồn với nhau, cách mạng đã đến rồi. Nhưng rất nhanh, mọi liên lạc với Chi khu bị cắt đứt. Tôi lo lắng quá nên lấy xe chạy về nhà ở Cheo Reo cách nơi đóng quân chừng 3km thì không thấy vợ con đâu. Khắp nơi, người dân, binh lính đông như củi. Đồ đạc, quần áo… vứt khắp nơi.Ông Ksor Tôn nói

Trong khi đó, cựu chiến binh Trịnh Quang Phú (sinh năm 1945), nguyên Chính trị viên Đội Vũ trang tuyên truyền Ayun Pa giai đoạn mùa hè năm 1975 kể lại: Thời điểm đó, ông cùng lực lượng du kích địa phương hỗ trợ bộ đội chính quy chặn đường địch rút lui.

“Trên đường 7, xe tăng, xe cơ giới, xe lam của dân nối đuôi nhau xếp đầy. Nhiều chiếc nằm gục do trúng pháo kích. Khi hoảng loạn, ngụy quân còn càn hết cả lên xe của dân để thoát đi. Mé rừng hai bên đường đầy người bị lạc”, ông Phú kể.

Sau hơn một tuần tiến hành truy kích, quân ta đã diệt gọn toàn bộ quân địch, loại khỏi vòng chiến đấu 6 liên đoàn biệt động quân, 4 thiết đoàn, 1 liên đoàn công binh, 20 tiểu đoàn bảo an, cảnh sát dã chiến và một bộ phận cơ quan Quân khu 2 ngụy, bắt 8.000 tù binh, phá hủy 1.400 xe các loại, trong đó có 90 xe tăng và 25 xe thiết giáp M113...