CUỘC VƯỢT NGỤC TRONG ĐÊM MƯA
Tháng 8 năm 1943, trên đỉnh đồi Khau Cả, Nhà tù Sơn La vẫn chìm trong bóng tối. Những bức tường đá dày và hàng rào kiên cố được thực dân Pháp dựng lên với mục đích giam cầm, đày ải những người cộng sản. Nhưng chính nơi tưởng như có thể chôn vùi ý chí con người ấy lại trở thành một “trường học cách mạng” đặc biệt.
Sau nhiều năm bị giam cầm, Nguyễn Lương Bằng, Nguyễn Văn Trân, Lưu Đức Hiểu và Trần Đăng Ninh được Chi bộ Nhà tù Sơn La lựa chọn để tổ chức vượt ngục. Đây không phải một quyết định dễ dàng. Nếu bị phát hiện, họ có thể bị bắt lại hoặc sát hại. Nhưng bên ngoài nhà tù, phong trào cách mạng đang cần những cán bộ có kinh nghiệm.
Chiều 13 tháng 8 năm 1943, bốn người bắt đầu cuộc vượt ngục.
Người giúp họ dẫn đường là Lò Văn Giá, một thanh niên dân tộc Thái ở Sơn La. Anh thuộc từng con đường, từng lối mòn quanh vùng nên có thể đưa những người tù vừa thoát khỏi nhà ngục tránh khỏi sự truy bắt của địch.
Họ đi trong đêm.
Rời khỏi bức tường nhà tù chưa có nghĩa là đã được tự do. Phía sau vẫn có thể là quân lính truy đuổi, phía trước là những con đường rừng xa lạ. Mỗi bước chân đều phải thật cẩn trọng.
Lò Văn Giá đưa bốn người vượt qua những đoạn đường nguy hiểm. Sau nhiều ngày, đoàn đã về đến Hà Đông và nhanh chóng bắt liên lạc với Thành ủy Hà Nội cùng cơ quan liên lạc của Trung ương Đảng.
Nhưng Lò Văn Giá không trở về được.
Sau khi quay lại Sơn La, anh bị thực dân Pháp bắt và bí mật thủ tiêu trong rừng.
Một người đã đưa bốn chiến sĩ cách mạng thoát khỏi nhà tù, nhưng chính mình lại không thể trở về với bản làng.
Năm 1994, Lò Văn Giá được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên anh sau này được đặt cho một tuyến đường và một trường học ở quê hương Sơn La.
Còn bốn người vượt ngục tiếp tục hoạt động cách mạng. Chỉ hai năm sau, Cách mạng Tháng Tám thành công.
Nhìn lại cuộc vượt ngục ấy, điều khiến người ta nhớ nhất có lẽ không phải là những bức tường đã bị vượt qua, mà là sự hy sinh thầm lặng của người dẫn đường.
Bốn người đã trở về với cách mạng. Một người ở lại giữa núi rừng Sơn La.
Và đôi khi, lịch sử được làm nên từ những cuộc chia tay như thế.
