CUỐN NHẬT KÝ CÓ LỬA VÀ LỜI CẢNH BÁO TỪ BÊN KIA CHIẾN TUYẾN
Đặng Thùy Trâm sinh ra trong một gia đình trí thức tại Hà Nội. Tốt nghiệp Đại học Y khoa, mang theo nhiệt huyết của tuổi thanh xuân, chị tình nguyện vượt Trường Sơn vào tuyến lửa miền Nam. Chị được phân công phụ trách một bệnh xá mười mấy giường bệnh ẩn sâu trong rừng Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi.
Giữa hoàn cảnh thiếu thốn trăm bề, thuốc men cạn kiệt, ngày đêm đối mặt với những trận càn quét khốc liệt của địch, người nữ bác sĩ trẻ ấy vừa cầm dao mổ để cứu thương binh, vừa cầm súng để bảo vệ bệnh xá. Ngày 22/6/1970, trong một chuyến đi công tác, chị đã anh dũng hy sinh khi một mình chống trả lại 120 lính Mỹ để bảo vệ đồng đội. Năm ấy, chị chưa đầy 28 tuổi.
Di vật lịch sử: Cuốn nhật ký bằng tay
Tài sản để lại của người nữ bác sĩ kiên cường ấy là hai cuốn sổ tay nhỏ, được viết từ ngày 8/4/1968 đến ngày 20/6/1970 (chỉ 2 ngày trước khi chị hy sinh). Trong những trang giấy ố vàng vì mưa rừng và khói đạn, người ta không thấy sự bi lụy, mà chỉ thấy một tâm hồn nhạy cảm, chan chứa tình yêu quê hương và một tinh thần thép.
Có một câu viết của chị đã trở thành phương châm sống của cả một thế hệ:
"Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố."
Nhân chứng lịch sử: Người lính quân báo Mỹ và người thông dịch viên
Điều kỳ diệu của câu chuyện này nằm ở những nhân chứng đã gìn giữ cuốn nhật ký. Sau trận càn mà bác sĩ Đặng Thùy Trâm hy sinh, Frederic Whitehurst – một sĩ quan quân báo của quân đội Mỹ – đã nhặt được hai cuốn sổ này.
Theo quy định của quân đội Mỹ, mọi tài liệu thu được không có giá trị khai thác tình báo đều phải bị tiêu hủy (đốt cháy). Whitehurst đã cầm cuốn nhật ký định ném vào đống lửa. Ngay lúc đó, Nguyễn Trung Hiếu – một người lính Việt Nam Cộng hòa làm công tác thông dịch cho quân đội Mỹ – đã đọc lướt qua những dòng chữ và vội vàng ngăn lại.
Lời nói của người thông dịch viên năm ấy đã trở thành một khoảnh khắc lịch sử:
"Fred, đừng đốt cuốn sổ này. Bản thân trong đó đã có lửa!"
Frederic Whitehurst đã giữ lại cuốn nhật ký. Vị sĩ quan Mỹ bị ám ảnh bởi "ngọn lửa" trong những trang viết của một người con gái mà ông coi là "kẻ thù". Ông đã mang cuốn sổ về Mỹ, giữ gìn nó cẩn thận suốt 35 năm trời với mong muốn một ngày nào đó có thể trả lại cho gia đình nữ bác sĩ.
Đến năm 2005, nhờ sự giúp đỡ của nhiều người, Frederic và anh trai của mình (cũng là một cựu binh Mỹ) đã tận tay trao lại bản sao cuốn nhật ký cho mẹ của liệt sĩ Đặng Thùy Trâm tại Hà Nội.
Dư âm để lại
Sự kiện cuốn "Nhật ký Đặng Thùy Trâm" được công bố đã tạo nên một cơn chấn động không chỉ ở Việt Nam mà còn trên toàn thế giới. Câu chuyện minh chứng cho một "Thời hoa lửa" tuyệt đẹp: Nơi cái ác và chiến tranh tàn khốc cũng phải lùi bước trước vẻ đẹp của lòng nhân ái, lý tưởng sống cao đẹp và trái tim rực lửa của tuổi trẻ Việt Nam.
Ngọn lửa ấy không chỉ sưởi ấm đồng đội, mà còn đủ sức lay động và cảm hóa cả những người từng ở bên kia chiến tuyến.
