Cuốn nhật ký còn mãi với thời gian

Trong một buổi giao lưu với sinh viên tại Hà Nội, nhà báo Đặng Vương Hưng mang theo một cuốn sổ đã cũ, bìa giấy ngả màu theo thời gian.

Ông nâng niu cuốn sổ bằng cả hai tay rồi chậm rãi nói:

"Đây không chỉ là một cuốn nhật ký. Đây là tuổi hai mươi của một thế hệ."

Cả hội trường lặng đi.

Người chủ của cuốn nhật ký ấy là Nguyễn Văn Thạc.

Sinh ra trong những năm đất nước còn chia cắt, Nguyễn Văn Thạc lớn lên giữa Hà Nội đang từng ngày chống chọi với chiến tranh. Anh học rất giỏi môn Toán, yêu văn học và luôn mơ ước sau này sẽ trở thành một người thầy giáo.

Gia đình và bạn bè đều tin rằng con đường phía trước của Thạc sẽ là giảng đường đại học và bảng phấn.

Nhưng năm 1971, chiến tranh ngày càng ác liệt.

Tiếng gọi của Tổ quốc vang lên.

Giống như hàng vạn thanh niên cùng thế hệ, Nguyễn Văn Thạc quyết định gác lại ước mơ để lên đường nhập ngũ.

Trước ngày chia tay, anh lặng lẽ mua một cuốn sổ nhỏ.

Anh viết những dòng đầu tiên:

"Từ hôm nay, cuộc đời mình sẽ bước sang một con đường khác."

Đó cũng là khởi đầu của cuốn nhật ký sau này được cả nước biết đến với tên "Mãi mãi tuổi hai mươi".

Theo lời kể của nhà báo Đặng Vương Hưng, điều khiến ông xúc động nhất khi đọc cuốn nhật ký không phải là những trận đánh mà là những cảm xúc rất đời thường của một chàng trai hai mươi tuổi.

Thạc nhớ mẹ.

Nhớ cha.

Nhớ Hà Nội.

Nhớ giảng đường.

Nhớ người con gái mình thầm yêu.

Có những đêm hành quân dưới mưa rừng Trường Sơn, cả đơn vị dừng chân nghỉ bên một con suối nhỏ.

Đồng đội tranh thủ hong khô quần áo, vá lại ba lô, nấu nồi cơm bằng gạo trộn sắn.

Trong ánh lửa bập bùng, Thạc lại lấy cuốn sổ ra viết.

Anh viết về tiếng côn trùng trong rừng.

Viết về bầu trời đầy sao.

Viết về nỗi nhớ nhà.

Nhưng tuyệt nhiên không có dòng nào nói đến sự hối hận.

Đặng Vương Hưng từng chia sẻ rằng mỗi trang nhật ký đều cho thấy Nguyễn Văn Thạc luôn tin tưởng vào ngày đất nước hòa bình.

Anh viết:

"Nếu phải ngã xuống, mình mong sự hy sinh ấy sẽ góp phần cho những em nhỏ sau này được sống trong hòa bình."

Những dòng chữ giản dị ấy khiến ông Hưng nhiều lần phải dừng lại vì xúc động.

Mùa hè năm 1972, chiến trường Quảng Trị bước vào giai đoạn khốc liệt nhất.

Đơn vị của Nguyễn Văn Thạc liên tục hành quân trong điều kiện thiếu lương thực, thiếu nước uống và phải đối mặt với bom đạn mỗi ngày.

Ngày 29 tháng 7 năm 1972, anh viết những dòng cuối cùng trong cuốn nhật ký.

Không ai ngờ đó lại là lời từ biệt.

Sáng hôm sau, trong một trận chiến ác liệt, Nguyễn Văn Thạc anh dũng hy sinh khi mới tròn hai mươi tuổi.

Cuốn nhật ký được đồng đội cất giữ cẩn thận.

Sau chiến tranh, nó được trao lại cho gia đình.

Nhiều năm trôi qua, cuốn sổ nhỏ vẫn nằm lặng lẽ trong ngăn tủ.

Cho đến khi nhà báo Đặng Vương Hưng tình cờ biết đến sự tồn tại của nó.

Ông dành nhiều năm tìm gặp gia đình Nguyễn Văn Thạc, gặp những người bạn học cũ, những đồng đội từng chiến đấu cùng anh và đối chiếu nhiều tư liệu.

Chỉ khi chắc chắn mọi thông tin đều chính xác, ông mới quyết định xuất bản cuốn nhật ký.

Ngay sau khi phát hành, "Mãi mãi tuổi hai mươi" trở thành một hiện tượng trong đời sống văn hóa.

Hàng triệu độc giả đã đọc cuốn sách.

Nhiều người vừa đọc vừa khóc.

Họ không khóc vì chiến tranh.

Họ khóc vì thấy trong từng trang sách là một chàng trai rất bình thường.

Anh cũng biết yêu.

Biết nhớ.

Biết mơ ước.

Biết lo lắng.

Nhưng khi Tổ quốc cần, anh sẵn sàng gác lại tất cả.

Trong nhiều buổi giao lưu, nhà báo Đặng Vương Hưng thường kết thúc câu chuyện bằng một câu nói:

"Nguyễn Văn Thạc không bao giờ nghĩ cuốn nhật ký của mình sẽ nổi tiếng. Anh chỉ viết để ghi lại những ngày mình đã sống thật với Tổ quốc và với chính trái tim mình."

Ngày nay, cuốn nhật ký ấy đã trở thành một trong những tác phẩm có sức lan tỏa mạnh mẽ nhất về tuổi trẻ Việt Nam trong kháng chiến.

Nó giúp thế hệ hôm nay hiểu rằng những người lính năm xưa không phải là những con người chỉ biết chiến đấu.

Họ cũng có gia đình.

Có tình yêu.

Có hoài bão.

Có những dự định còn dang dở.

Nhưng họ đã chọn đặt độc lập của dân tộc lên trên hạnh phúc riêng.

Đó chính là điều làm nên giá trị bất tử của tuổi trẻ Việt Nam trong những năm tháng hoa lửa.