CUỐN NHẬT KÝ CÒN MÙI KHÓI SÚNG

Cuốn nhật ký của ông tôi không dày, bìa đã sờn, giấy ngả màu vàng đục. Mỗi lần mở ra, tôi luôn có cảm giác như một làn khói súng mỏng vẫn còn quẩn quanh đâu đó giữa những trang giấy. Những dòng chữ ấy được viết giữa chiến trường miền Bắc và trong những lần hành quân vào Quảng Trị, Tây Ninh. Ông tôi sinh năm 1941, là lính cơ công phụ trách máy móc và thông tin liên lạc. Ông không cầm súng xung phong trên chiến trường, nhưng ông giữ cho những bánh xe tiếp tục lăn và cho những mệnh lệnh không bị rơi vào im lặng

Việc sửa xe trong chiến trường hiện lên rất rõ qua từng trang viết. Ông kể rằng mỗi chuyến xe ra trận đều bắt đầu từ những giờ phút kiểm tra hồi hộp, lặng lẽ. Ông siết lại từng con ốc, lau sạch từng vết dầu, thử phanh, nghe tiếng động cơ bằng tất cả sự tập trung. Có hôm bom nổ gần đến mức đất rung chuyển ngay lưng nhưng ông vẫn nằm dưới gầm xe, tay chạm vào thân máy lạnh ngắt. Trong một trang giấy đã nhòe mực, ông viết ngắn gọn “Xe phải nổ trước khi trời sáng. Không thể để anh em chờ”. Chỉ một câu vậy thôi mà tôi hiểu được sức nặng của trách nhiệm. Sửa được một chiếc xe không chỉ là hoàn thành phần việc mà là giữ cho một chuyến hàng tiếp tế kịp giờ, giữ cho thương binh được chuyển đi an toàn, giữ cho trận địa phía trước không thiếu đạn. Có lần giữa đêm mưa, ông phải tháo cả cụm máy vì nước tràn vào làm chết động cơ. Khi tiếng máy cuối cùng cũng nổ tròn và đều, ông ghi lại “Nghe tiếng xe mà thấy như nghe tim mình đập”

Song song với những chiếc xe là những sợi dây liên lạc mong manh mà bền bỉ. Ông viết rằng nếu xe là đôi chân thì thông tin là mạch máu. Mỗi khi đường dây bị bom cắt đứt, ông cùng đồng đội lần theo từng đoạn, tìm điểm hỏng giữa đất đá ngổn ngang. Có khi phải bò qua những ụ đất còn nóng, tay chạm vào dây cháy xém vẫn còn ám mùi khói. Trong hầm tối, ánh đèn dầu hắt lên những khuôn mặt lấm lem, họ nối lại từng mối dây, thử từng tín hiệu “Chỉ cần nghe thấy tiếng trả lời bên kia là biết mình chưa bị bỏ lại”

Giữa những dòng chữ ấy, có một cái tên được viết đầy đủ và trang trọng, Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân. Trong những trang nhật ký kia ông tôi chỉ gọi giản dị là anh Xuân như cách một người lính nhắc về người đồng chí của mình. Ông không kể nhiều về tiểu sử hay danh hiệu, chỉ viết về những lần anh Xuân ghé qua tổ thông tin trước giờ chiến đấu. Anh thường hỏi rất ngắn “Máy có ổn không. Dây có đủ không”. Câu hỏi nghe bình thường nhưng trong hoàn cảnh bom đạn dội xuống từng đợt, nó là sự tin cậy tuyệt đối. Ông hiểu rằng pháo có bắn trúng hay không phụ thuộc vào tín hiệu truyền đi có kịp thời và chính xác hay không. Vì thế, mỗi lần anh Xuân xuất hiện ở cửa hầm ông lại kiểm tra thêm một lần nữa dù đã chắc chắn trước đó

Có một trận tập kích dữ dội được ông ghi lại bằng những dòng chữ ngắn. Đường dây chính bị mảnh bom cắt đứt. Tín hiệu im bặt. Ông và đồng đội lao ra sửa giữa tiếng nổ vẫn còn dội lại trên vách núi. Trong khi ấy, anh Xuân vẫn đứng ở vị trí chỉ huy giọng nói vang lên rõ ràng giữa khói bụi. Rồi tin anh ngã xuống đến rất nhanh. Trang giấy hôm đó chỉ có mấy dòng “Pháo vẫn bắn. Dây phải nối. Anh Xuân đã nằm lại.” Tôi đọc đến đó mà không dám lật tiếp ngay. Không có lời than vãn, không có câu cảm thán chỉ là sự tiếp tục. “Không được để tiếng im”. Từ sau ngày ấy, cái tên anh Xuân không còn xuất hiện nhiều nhưng tôi cảm nhận được sự hiện diện của anh trong từng công việc. Mỗi lần cầm kìm nối lại một đoạn dây cháy xém, ông nhớ đến ánh mắt bình tĩnh của người chỉ huy năm nào. Mỗi lần nằm dưới gầm xe giữa tiếng bom vọng xa, ông tự nhắc mình phải làm cẩn thận hơn, ông gọi đó là bổn phận

Khép lại cuốn nhật ký, tôi hiểu rằng ông không viết để được nhớ đến, ông viết để giữ lại những gì đã trải qua, để không quên những người đã nằm lại giữa khói lửa. Những chiếc xe được sửa kịp thời, những đường dây được nối lại giữa bom rơi và hình ảnh anh Xuân đứng giữa trận địa đã hòa vào nhau thành một ký ức không thể tách rời. Cuốn nhật ký còn mùi khói súng không khiến tôi thấy chiến tranh khốc liệt và con người trong đó đáng kính trọng đến nhường nào. Hòa bình hôm nay được giữ bằng những bàn tay từng run lên khi nối lại một đoạn dây đứt, bằng những tấm lưng từng nằm dưới gầm xe trong mưa bom và bằng cả lời hô vang của anh Xuân giữa trận địa năm nào, một lời hô vẫn còn vọng lại trong ký ức của những người ở lại