Cuốn nhật ký của liệt sỹ - bác sỹ Đặng Thùy Trâm

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng với những cựu chiến binh từng bám Trường Sơn, mặt trận Quảng Trị hay Điện Biên, chiến tranh chưa bao giờ thật sự rời xa. Nó còn sống trong từng vết sẹo, từng bức ảnh ố vàng, từng lá thư chưa gửi và những kỷ vật nằm im lặng trong các căn nhà nhỏ hay bảo tàng. Những ký ức ấy, họ kể lại một cách lặng lẽ nhưng ám ảnh, như muốn nhắc thế hệ trẻ: hòa bình hôm nay là trái tim của biết bao người đã ngã xuống.

NHẬT KÝ – CHỨNG NHÂN KHÔNG THỂ HỦY DIỆT

Kỉ vật còn sót lại của cố gái khoác lên mình chiếc áo blue trắng, người anh hùng trẻ tuổi Đặng Thùy Trâm chỉ còn sót lại là: chiếc khăn rằn bị cháy xém một góc do pháo sáng nổ gần và còn mùi thuốc đỏ , Một hộp thuốc chỉ còn 3 viên kháng sinh, những viên thuốc mà chị để dành cho người thương bình nặng; Tấm ảnh gia đình kẹp trong trang cuối nhật kí và đặc biệt là cuốn nhật kí trang giấy nhàu nhợ mực tím vì mưa bom. Đó là tất cả nhưng gì nghe được qua lời kể của cụ Võ Tường ý tá bệnh xá đã cho xem lại nhưng kỉ vật còn xót lại của người con gái 20 tuổi người con của Thủ Đô. Ông Tường nhìn những kỉ vật ấy đôi mắt ngấn lệ , ẩn chứa trong đôi mắt ấy là sự xót xa , thương cảm cũng như sự ngưỡng mộ kính trọng dành cho cô bác sĩ trẻ Đặng Thùy Trâm, ông khẽ nói: "

“Ngày đó địch lùng dữ lắm. Chị giấu hộp thuốc trong túi áo. Bảo rằng: ‘Còn một viên cũng phải để dành cho bệnh nhân.’ Chị thương người đến lạ.”

Những kỉ vật ấy như chứ đựng một phần lĩnh hồn không thể bị chiến tranh lấy mất.Theo hồ sơ lưu tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III, Đặng Thùy Trâm sinh năm 1942, trong một gia đình trí thức Hà Nội. Bà tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội, có thể ở lại làm việc trong môi trường yên ổn.

Nhưng năm 1965, Thùy Trâm xin vào Nam.Trong một lá thư gửi mẹ, chị viết: “Con không thể đứng ngoài khi thương binh ngày một nhiều. Đất nước đau quá mẹ ạ. Con phải đi, vì con là bác sĩ.” Đó không chỉ là lựa chọn nghề nghiệp – mà là lựa chọn của một trái tim.

Đặng Thùy Trâm viết nhật ký suốt 5 năm ở chiến trường. Cuốn nhật ký vẫn còn lưu tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, bìa cứng màu nâu, trang giấy bị ám khói bom và mốc nhẹ vì sương rừng Trường Sơn. Trong trang nhật ký ngày 25/2/1969, chị viết: “Thương binh vào quá đông. Tay chân họ run, mắt họ nhìn tôi như muốn gửi gắm cả đời. Tôi mỉm cười, dặn họ cố sống.”

Một dòng khác, viết lúc 2 giờ sáng, dưới ánh đèn dầu chập chờn: “Tôi sợ chứ. Nhưng trước vết thương của họ, nỗi sợ không còn nghĩa lý.” Khi đọc những dòng này, tôi phải dừng bút vài giây. Có lẽ vì trong mỗi chữ đều có nhịp tim của người viết.Mỗi động chị viết như chứa đựng bao nối nhớ lõ lắng của chị với bộ đội Cụ Hồ , một người thầy thuốc tận tụy ko lắng cho ẩn nguy của bệnh nhân.

Đức Phổ, Quảng Ngãi – nơi chiến tranh từng quần nát từng thớ đất. Bệnh xá Đức Phổ cũ – nơi bác sĩ, liệt sĩ Đặng Thùy Trâm từng làm việc – vẫn cảm nhận rõ hơi lạnh của chiến tranh đọng trong từng khoảng đất im lìm.Ở gian nhà nhỏ đã mục vách, ông Nguyễn Thành Châu, một cựu du kích Đức Phổ năm nay đã hơn 80 tuổi, kể lại: “Ngày đó bom đạn khủng khiếp lắm, chú ơi. Đêm nào cũng có thương binh chuyển vào. Mà bác sĩ Thùy thì nhỏ con, gầy, nhưng làm việc như ba người. Mảnh đạn nổ ngay bên hông, chị vẫn đứng băng bó như không.”Lời kể của ông Châu mở ra trước mắt tôi hình ảnh của một người phụ nữ – bác sĩ – đứng giữa lửa đạn nhưng trái tim luôn hướng về sự sống.Theo hồ sơ của đơn vị và lời kể của đồng đội:Đêm đó, khoảng gần 20 giờ, pháo địch bắn cấp tập vào khu vực bệnh xá. Đất rung, mái tranh rách, ánh sáng đèn dầu tắt phụt. Một thương binh bị mảnh pháo găm vào bụng được đưa vào. Thùy Trâm không kịp nấp. Chị lao tới băng bó. Một du kích trẻ lúc ấy chỉ mới 19 tuổi kể lại: “Chị cởi áo khoác, quấn vết thương cho anh bộ đội. Bom nổ lần nữa. Chị gục xuống ngay cạnh bàn mổ. Tay vẫn đang giữ băng.” 22/6/1970 – Thùy Trâm hy sinh. Trên xác chị, đồng đội nhặt được cuốn nhật ký bọc trong nylon, còn ướt nước mưa.

Nhật ký của Đặng Thùy Trâm được tìm thấy và đưa về nước năm 2005. Cuốn sách “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” sau đó gây chấn động, bởi nó cho người ta thấy:chiến tranh không chỉ có tiếng súng,mà còn có trái tim người bác sĩ,có tinh thần trách nhiệm vượt khỏi nỗi sợ,có lòng nhân ái đến phút cuối cùng Như nhà văn Mỹ Frederic Whitehurst – người lưu giữ cuốn nhật ký – từng nói: “Những trang viết của cô ấy quá đẹp để bị đốt đi.”

Nhật ký và kỷ vật của chị sau này được phát hiện, in thành sách Nhật ký Đặng Thùy Trâm, trở thành tài liệu quý giá về chiến tranh Việt Nam, không chỉ về lịch sử mà còn về con người và cảm xúc thực của người chiến sĩ trẻ.Khi nhìn chiếc khăn rằn cháy xém hay đọc những dòng nhật ký của chị, người ta cảm nhận được mùi bom, mùi thuốc đỏ, và cả hơi ấm của một trái tim không bao giờ khuất phục trước chiến tranh.