Cuốn Sổ Mượn Của Đồng Đội
Mùa khô năm 1967, tại một đơn vị chủ lực trên tuyến đường Trường Sơn, những ngày hành quân nối tiếp nhau khiến thời gian nghỉ ngơi trở nên vô cùng quý giá. Thế nhưng, cứ mỗi buổi tối, khi đồng đội đã chìm vào giấc ngủ, chiến sĩ trẻ Trần Văn Hiếu, hai mươi bốn tuổi, quê ở Quảng Nam, vẫn lặng lẽ ngồi dưới ánh đèn dầu để ghi chép.
Điều đặc biệt là cuốn sổ anh dùng.
Không phải của mình.
Đó là cuốn sổ của người đồng đội thân thiết đã hy sinh trong một trận đánh cách đó vài tháng.
Trước lúc lên đường làm nhiệm vụ.
Người đồng đội từng cười và nói:
"Nếu."
"Tớ."
"Chưa kịp."
"Viết hết."
"Cậu."
"Viết tiếp."
Hiếu đã giữ lời hứa.
Những trang đầu.
Là nét chữ của người bạn.
Những trang sau.
Là nét chữ của anh.
Anh không viết về chiến công.
Cũng không viết về gian khổ.
Anh ghi lại tên những người mới vào đơn vị.
Những lần cả tổ cùng vượt suối.
Những bữa cơm chia nhau từng miếng lương khô.
Và cả những câu chuyện vui để sau này không ai quên.
Một tối.
Một chiến sĩ trẻ nhìn thấy cuốn sổ.
Khẽ hỏi:
"Anh."
"Không sợ."
"Làm."
"Hỏng."
"Kỷ vật."
"Sao?"
Hiếu nhẹ nhàng khép cuốn sổ.
Mỉm cười.
"Kỷ vật."
"Không phải."
"Để cất."
"Mà để."
"Tiếp tục."
"Câu chuyện."
Ít lâu sau.
Đơn vị đón thêm nhiều chiến sĩ mới.
Hiếu mở cuốn sổ.
Đọc cho mọi người nghe những dòng chữ của người đồng đội năm xưa.
Không khí trong lán trở nên lặng đi.
Nhưng ai cũng cảm thấy người đã khuất như vẫn đang ngồi giữa vòng tròn ấy.
Trong buổi sinh hoạt truyền thống, chính trị viên kể về Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, người luôn coi trọng tình đồng chí, đồng đội và sức mạnh đoàn kết trong quân đội.
Ông nói:
"Một tập thể."
"Vững mạnh."
"Là khi."
"Những người."
"Đi trước."
"Luôn sống."
"Trong ký ức."
"Của người."
"Đi sau."
Hiếu khẽ vuốt bìa cuốn sổ đã sờn.
Anh hiểu rằng.
Có những lời hứa.
Được thực hiện bằng cả một cuộc đời.
Sau ngày đất nước thống nhất, Hiếu trở thành cán bộ thư viện tại quê nhà.
Cuốn sổ năm xưa được ông bọc lại bằng vải mới.
Đặt ở ngăn trên cùng của tủ sách.
Một hôm.
Một học sinh hỏi:
"Chú ơi."
"Sao cuốn sổ."
"Có hai."
"Nét chữ?"
Hiếu mỉm cười.
Ông mở những trang đầu.
Rồi lật sang những trang cuối.
"Vì."
"Đây không."
"Chỉ là."
"Một cuốn sổ."
"Mà là."
"Một lời hứa."
"Được viết."
"Bởi hai."
"Thế hệ."
Cậu học sinh lặng lẽ đọc từng dòng chữ.
Ngoài sân thư viện, tiếng ve mùa hạ râm ran trên những tán phượng.
Hiếu nhìn cuốn sổ cũ.
Ông hiểu rằng, trong thời hoa lửa, có những kỷ vật không chỉ lưu giữ ký ức mà còn nối tiếp trách nhiệm giữa những con người. Mỗi trang giấy được viết thêm là một cách để những người đã ngã xuống tiếp tục sống trong tình đồng đội, trong lòng biết ơn và trong ký ức của các thế hệ mai sau.
