Cuốn sổ tay của người lính Điện Biên – Hành trình của ý chí và lòng quyết tâm

Những trang giấy giữa chiến trường

Trong những bảo tàng, nhà truyền thống hay các bộ sưu tập lưu giữ ký ức chiến tranh, người ta thường chú ý đến những khẩu súng, chiếc mũ, bộ quân phục hay những hiện vật gắn với các trận đánh.

Nhưng có những kỷ vật nhỏ bé hơn rất nhiều.

Một chiếc bút.

Một lá thư.

Một chiếc bi đông.

Hay một cuốn sổ tay.

Những vật dụng tưởng như bình thường ấy lại có khả năng lưu giữ ký ức đặc biệt.

Cuốn sổ tay của người lính Điện Biên là một hiện vật như vậy.

Không phải một cuốn sách lớn.

Không phải một tài liệu được chuẩn bị trong điều kiện đầy đủ.

Đó có thể chỉ là vài chục trang giấy nhỏ, được người lính mang theo trong ba lô giữa những chặng đường hành quân.

Nhưng trên những trang giấy ấy là những dấu vết của một thời kỳ mà mỗi ngày trôi qua đều có thể trở thành một trang lịch sử.

Người lính và hành trang giản dị

Đầu năm 1954, hàng vạn cán bộ, chiến sĩ từ nhiều đơn vị hành quân lên Tây Bắc tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Hành trang của người lính rất gọn nhẹ.

Vũ khí.

Đạn dược.

Một vài bộ quần áo.

Chiếc ba lô.

Và những vật dụng cá nhân cần thiết.

Trong số đó, một cuốn sổ nhỏ có thể được sử dụng để ghi chép những điều cần nhớ.

Có người ghi lại lịch hành quân.

Có người ghi địa danh.

Có người ghi những con số liên quan đến nhiệm vụ.

Có người ghi những bài thơ, câu hát.

Và cũng có người dành những trang giấy cuối cùng để viết cho gia đình.

Trong chiến tranh, một cuốn sổ tay không chỉ phục vụ công việc.

Nó còn là nơi người lính gửi vào đó một phần tâm hồn mình.

Từ những con đường lên Điện Biên

Con đường đến Điện Biên năm xưa không phải là một tuyến đường bằng phẳng.

Đó là những con đường xuyên rừng, vượt núi, qua suối và những con dốc hiểm trở.

Bộ đội phải hành quân trong điều kiện thiếu thốn.

Mưa rừng.

Bùn đất.

Muỗi và bệnh tật.

Bom pháo của đối phương.

Tất cả tạo nên một hành trình gian khổ chưa từng có.

Trên những cung đường ấy, cuốn sổ tay nằm trong ba lô của người lính.

Có thể nó đã thấm mồ hôi.

Có thể những trang giấy đã bị nhàu nát.

Có thể có những dòng chữ được viết vội dưới ánh đèn dầu hoặc ánh sáng yếu ớt giữa rừng.

Nhưng từng trang giấy vẫn được giữ gìn.

Bởi với người lính, những gì được viết xuống đều có ý nghĩa.

Những dòng chữ giữa “thời hoa lửa”

Nếu một cuốn sổ tay có thể nói, có lẽ nó sẽ kể về những đêm hành quân không ngủ.

Nó sẽ kể về những người lính trẻ rời quê hương khi tuổi đời còn rất trẻ.

Có người đến từ đồng bằng.

Có người từ miền núi.

Có người từ những làng quê ven biển.

Họ mang theo những ký ức khác nhau nhưng cùng gặp nhau trên một chiến trường.

Trong những giờ nghỉ hiếm hoi, người lính có thể lấy cuốn sổ ra ghi vài dòng.

Có khi là một mệnh lệnh.

Có khi là một lời nhắc.

Có khi là một câu thơ.

Và đôi khi chỉ là một dòng ngắn ngủi:

“Nhớ nhà.”

Hai chữ đơn giản nhưng phía sau đó là cả một quê hương.

Là cha mẹ.

Là người vợ trẻ.

Là những đứa con.

Là những con đường làng.

Là mùa lúa đang chín.

Chiến tranh không thể xóa đi nỗi nhớ ấy.

Nhưng người lính phải gác nỗi nhớ sang một bên để tiếp tục bước đi.

Ý chí được viết bằng những dòng chữ nhỏ

Chiến dịch Điện Biên Phủ càng bước vào giai đoạn quyết liệt, thử thách đối với người lính càng lớn.

Những trận đánh kéo dài.

Những chiến hào ngập bùn đất.

Những đêm không ngủ.

Những ngày thiếu thốn.

Và sự hy sinh luôn cận kề.

Trong hoàn cảnh ấy, lòng quyết tâm không phải là một khẩu hiệu.

Nó được thể hiện bằng những việc rất cụ thể.

Đào thêm một mét chiến hào.

Vận chuyển thêm một bao gạo.

Kéo thêm một khẩu pháo.

Giữ vững một vị trí.

Đưa một thương binh về tuyến sau.

Mỗi nhiệm vụ hoàn thành là một bước tiến của chiến dịch.

Và có thể, những việc ấy cũng được ghi lại trong những trang sổ tay.

Những người đã không trở về

Một trong những điều ám ảnh nhất khi nhìn lại những kỷ vật chiến tranh là câu hỏi:

Người viết những dòng này hôm nay đang ở đâu?

Có những cuốn sổ đã trở về.

Nhưng người chủ của chúng thì không.

Họ đã nằm lại ở chiến trường.

Có người hy sinh trong những trận đánh.

Có người ngã xuống trên đường hành quân.

Có người không kịp viết thêm một dòng nào vào cuốn sổ.

Bởi vậy, mỗi trang giấy còn lại không chỉ là một mảnh ký ức.

Nó còn là dấu vết của một cuộc đời.

Một người lính từng tồn tại.

Từng có một gia đình.

Từng có một quê hương.

Từng có những ước mơ riêng.

Và đã lựa chọn dành tuổi trẻ của mình cho Tổ quốc.

56 ngày đêm và những trang lịch sử

Ngày 13/3/1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu.

Trong 56 ngày đêm, quân đội Việt Nam từng bước tiến công, bao vây và tiêu diệt tập đoàn cứ điểm của quân Pháp.

Mỗi trận đánh lại mở thêm một khoảng trống trong hệ thống phòng thủ của đối phương.

Mỗi chiến hào được đào thêm lại đưa bộ đội tiến gần hơn tới mục tiêu.

Phía sau chiến hào là cả một hệ thống hậu cần khổng lồ.

Hàng vạn dân công, thanh niên xung phong ngày đêm vận chuyển lương thực, đạn dược và thương binh.

Tất cả tạo thành một sức mạnh chưa từng có.

Cuốn sổ tay của người lính, nếu được mở ra trong những ngày ấy, có lẽ sẽ chứa đầy những con số, địa danh và những dòng chữ vội.

Nhưng lịch sử đã được viết bằng chính những ngày tháng đó.

Ngày chiến thắng

Chiều 7/5/1954, tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị đánh bại.

Chiến dịch kết thúc thắng lợi.

Sau 56 ngày đêm chiến đấu, một chiến thắng lớn đã được tạo nên bằng mồ hôi, máu và sự hy sinh của biết bao con người.

Đối với những người còn sống, đó là ngày trở về.

Nhưng với nhiều người lính, cuốn sổ tay đã trở thành vật cuối cùng còn lại.

Một kỷ vật trở về thay cho người đã nằm lại.

Từ chiến trường đến bảo tàng

Thời gian trôi qua.

Những trang giấy dần ngả màu.

Mực viết có thể nhòe đi.

Bìa sổ có thể sờn cũ.

Nhưng giá trị của hiện vật không vì thế mà mất đi.

Ngược lại, thời gian càng làm cho cuốn sổ trở nên quý giá.

Bởi mỗi nếp gấp, mỗi vết ố, mỗi dòng chữ đều có thể là một dấu tích của chiến tranh.

Khi được lưu giữ trong bảo tàng hoặc các bộ sưu tập lịch sử, cuốn sổ không còn là vật dụng riêng của một người.

Nó trở thành tài sản ký ức của cộng đồng.

Một thế hệ trẻ có thể nhìn vào đó để hình dung người lính Điện Biên đã sống như thế nào.

Không phải qua những con số khô khan.

Mà qua một vật dụng từng nằm trong ba lô của một con người cụ thể.

Cuốn sổ và bài học về lòng quyết tâm

Điều đáng quý nhất mà cuốn sổ tay để lại không nằm ở những trang giấy.

Đó là câu chuyện về ý chí.

Người lính Điện Biên đã bước vào chiến dịch trong điều kiện thiếu thốn và vô cùng gian khổ.

Họ không biết chiến tranh sẽ kéo dài bao lâu.

Không biết ngày trở về.

Nhưng họ vẫn bước đi.

Bởi họ tin vào mục tiêu của mình.

Họ tin vào đồng đội.

Và họ tin rằng sự hy sinh của mình có ý nghĩa đối với tương lai đất nước.

Ý chí ấy không được tạo nên trong một ngày.

Nó được tôi luyện qua từng chặng đường hành quân, từng trận đánh và từng lần vượt qua giới hạn của bản thân.

Kỷ vật nhỏ, câu chuyện lớn

Ngày nay, khi cầm một cuốn sổ tay cũ trên tay, người ta có thể dễ dàng nghĩ rằng đó chỉ là một vật dụng đã qua sử dụng.

Nhưng với lịch sử, không có hiện vật nào là quá nhỏ nếu nó chứa đựng câu chuyện của con người.

Một cuốn sổ có thể kể về một người lính.

Một người lính có thể kể về một đơn vị.

Một đơn vị có thể kể về một chiến dịch.

Và một chiến dịch có thể kể về cả một thời đại.

Cuốn sổ tay của người lính Điện Biên chính là một chiếc cầu nối như vậy.

Từ những dòng chữ nhỏ bé, chúng ta nhìn thấy một phần của cuộc chiến lớn.

Từ một kỷ vật cá nhân, chúng ta hiểu thêm về sức mạnh của cả một dân tộc.

Hơn 70 năm nhìn lại

Hơn 70 năm đã trôi qua kể từ ngày lá cờ “Quyết chiến – Quyết thắng” tung bay trên nóc hầm chỉ huy ở Điện Biên Phủ.

Chiến trường xưa đã đổi thay.

Những con đường năm nào nay đã có diện mạo mới.

Nhưng ký ức về những người lính Điện Biên vẫn còn đó.

Trong những nghĩa trang.

Trong những di tích.

Trong những câu chuyện của các cựu chiến binh.

Và trong những hiện vật được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Cuốn sổ tay nhỏ bé cũng góp phần làm nên ký ức ấy.

Nó nhắc chúng ta rằng chiến thắng không đến từ những điều lớn lao xa vời.

Chiến thắng được tạo nên từ từng bước chân.

Từng viên đạn.

Từng bao gạo.

Từng mét chiến hào.

Và trên hết là ý chí của những con người không chịu khuất phục trước gian khổ.

Những trang sổ chưa bao giờ khép lại

Nếu những trang giấy có thể nói, có lẽ cuốn sổ tay ấy sẽ không kể về chiến tranh bằng những con số.

Nó sẽ kể về con người.

Về những người lính trẻ đã rời quê hương.

Về những đêm hành quân.

Về những người đồng đội đã hy sinh.

Về nỗi nhớ gia đình.

Và về khoảnh khắc chiến thắng sau 56 ngày đêm.

Những trang giấy có thể đã cũ.

Nhưng câu chuyện thì chưa bao giờ cũ.

Bởi mỗi thế hệ khi đọc lại đều có thể tìm thấy trong đó một bài học mới: khi con người có niềm tin, có ý chí và biết đoàn kết vì một mục tiêu chung, những thử thách tưởng như không thể vượt qua cũng có thể được chinh phục.

Cuốn sổ tay của người lính Điện Biên vì thế không chỉ là một hiện vật của quá khứ.

Đó là một lời nhắn gửi từ “thời hoa lửa” đến hôm nay.

Hãy trân trọng hòa bình. Hãy nhớ về những người đã hy sinh. Và hãy gìn giữ ý chí, lòng quyết tâm của những thế hệ đã làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ.

Bởi có những trang sử được viết bằng mực.

Nhưng cũng có những trang sử được viết bằng mồ hôi, máu và cả tuổi thanh xuân của một thế hệ.

Cuốn sổ tay của người lính Điện Biên chính là một trong những trang sử như thế.