CUỐN SỔ TAY NGƯỜI LÍNH ĐIỆN BIÊN – HÀNH TRÌNH CỦA Ý CHÍ VÀ LÒNG QUYẾT TÂM
Giữa hàng vạn hiện vật còn được lưu giữ về Chiến dịch Điện Biên Phủ, có một cuốn sổ tay nhỏ của một dân công thuộc Tiểu đội xe thồ Phú Thọ II, tỉnh Phú Thọ, tham gia vận tải phục vụ chiến dịch năm 1954. Cuốn sổ không lớn, những trang giấy cũng không mang dáng vẻ hào nhoáng của một kỷ vật chiến thắng, nhưng từng dòng chữ trong đó lại gợi lên cả một hành trình gian khổ của những con người đã góp sức mình cho tiền tuyến. Trong những ngày Điện Biên Phủ, phía sau những trận đánh ác liệt nơi chiến hào là một mặt trận hậu cần rộng lớn, nơi hàng vạn dân công ngày đêm vận chuyển lương thực, đạn dược và các nhu yếu phẩm vượt qua núi rừng, bom đạn để đưa sức người, sức của đến với chiến trường. Chỉ riêng trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, nhân dân đã đóng góp hơn 25.000 tấn gạo, hàng nghìn tấn thực phẩm, cùng hàng trăm nghìn lượt dân công và hàng vạn xe đạp thồ, phương tiện vận tải thô sơ phục vụ tiền tuyến.
Chiếc xe đạp thồ khi ấy không đơn thuần là một phương tiện vận chuyển. Nó trở thành biểu tượng của sức sáng tạo, lòng kiên trì và tinh thần vượt khó của con người Việt Nam. Trên những con đường rừng núi hiểm trở, người dân công phải đưa từng chuyến hàng vượt qua những cung đường dài, dốc cao, bùn lầy và sự đánh phá của máy bay địch. Mỗi chuyến hàng đến được mặt trận là thêm một phần sức mạnh được chuyển tới người chiến sĩ đang chiến đấu nơi tiền tuyến.
Cuốn sổ tay của người dân công Phú Thọ vì thế không chỉ ghi lại những điều của riêng một con người. Nó gợi nhớ về cả một thế hệ đã sống trong những năm tháng mà mỗi người đều tự xác định cho mình một phần trách nhiệm đối với đất nước. Có người cầm súng nơi chiến hào, có người mở đường, kéo pháo, có người tải đạn, tải gạo, có người chăm sóc thương binh; tất cả cùng tạo nên một hậu phương vững chắc cho tiền tuyến. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia hiện lưu giữ nhiều nhóm hiện vật về Điện Biên Phủ, từ dụng cụ mở đường, xe đạp thồ, sọt, đòn gánh đến vũ khí và những phần thưởng dành cho các đơn vị, chiến sĩ. Những hiện vật bình dị ấy giúp hình dung rõ hơn sức mạnh tổng hợp đã làm nên chiến thắng năm 1954.
Ở Điện Biên Phủ, ý chí chiến đấu không chỉ được thể hiện bằng tiếng súng. Đó còn là sự bền bỉ trên từng cung đường, là những đôi chân vượt núi, những bàn tay chai sạn vì kéo xe, là những chuyến hàng nối tiếp nhau trong đêm. Trong chiến hào, những người lính vẫn chiến đấu trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt, nhưng giữa bom đạn vẫn diễn ra những khoảnh khắc thể hiện niềm tin và quyết tâm, như lễ kết nạp Đảng ngay tại trận địa được họa sĩ Nguyễn Sáng ghi lại trong tác phẩm “Kết nạp Đảng ở Điện Biên Phủ”.
Ngày 7 tháng 5 năm 1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi. Nhưng phía sau mốc thời gian ấy là biết bao ngày tháng của mồ hôi, máu và sự hy sinh. Cuốn sổ tay nhỏ của người dân công năm xưa vì thế trở thành một chứng tích đặc biệt: không kể về một trận đánh cụ thể, nhưng kể về sức mạnh của những con người bình thường đã làm nên một sự kiện phi thường.
Hơn bảy thập niên đã trôi qua, những trang giấy ấy vẫn còn đó. Mực có thể phai, giấy có thể cũ, nhưng tinh thần của một thế hệ thì vẫn còn nguyên giá trị. Cuốn sổ nhắc chúng ta rằng, chiến thắng không chỉ được tạo nên bởi những người đứng ở nơi tuyến đầu, mà còn bởi hàng triệu con người phía sau đã âm thầm góp sức, góp của, góp tuổi trẻ và cả cuộc đời mình cho Tổ quốc.
Mỗi khi nhìn lại những kỷ vật Điện Biên, chúng ta không chỉ nhớ về một chiến thắng trong quá khứ. Chúng ta còn được nhắc nhở về giá trị của ý chí, lòng quyết tâm, tinh thần đoàn kết và trách nhiệm với cộng đồng. Những điều tưởng như bình dị ấy, khi được hun đúc thành sức mạnh chung, có thể tạo nên những dấu son không thể phai mờ trong lịch sử dân tộc.
Cuốn sổ tay nhỏ của người dân công Phú Thọ vì thế vẫn tiếp tục kể câu chuyện của mình: câu chuyện về những con người không tên tuổi đã góp phần làm nên Điện Biên Phủ, câu chuyện về một hành trình vượt qua gian khổ bằng ý chí và niềm tin, để hôm nay mỗi chúng ta càng thêm trân trọng giá trị của hòa bình và có trách nhiệm hơn với những gì thế hệ cha anh đã trao lại.
