CUỐN SỔ TỰ RÈN CỦA NGƯỜI NỮ CHÍNH TRỊ VIÊN

Từ vùng đất Củ Chi đến chiến trường Lâm Đồng

Lê Thị Pha sinh năm 1942 trong một gia đình nông dân nghèo ở Củ Chi. Quê hương chị là vùng đất có phong trào cách mạng phát triển mạnh nhưng cũng thường xuyên phải chịu cảnh chiến tranh, lùng bắt và đánh phá.

Ngày 6 tháng 5 năm 1962, khi vừa tròn 20 tuổi, Lê Thị Pha nhập ngũ và được điều đến chiến trường Lâm Đồng. Ban đầu, chị công tác tại một cơ quan quân sự; sau đó chuyển sang đơn vị quân y, tham gia chăm sóc cán bộ, chiến sĩ và giúp đỡ người bị thương.

Từ quê hương đồng bằng đến vùng núi rừng Nam Tây Nguyên là một thay đổi rất lớn. Đường sá xa xôi, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn và thời tiết khác biệt, nhưng chị nhanh chóng hòa nhập với đơn vị.

Chị học cách làm việc với đồng bào các dân tộc, tham gia vận động phụ nữ, tổ chức đời sống và chăm lo tinh thần cho những người đang làm nhiệm vụ tại địa phương.

Người cán bộ phụ nữ gần gũi với nhân dân

Năm 1965, Lê Thị Pha được kết nạp vào Đảng. Cũng trong giai đoạn này, chị tham gia công tác phụ nữ tại căn cứ, vận động chị em tăng gia sản xuất, bảo vệ cán bộ và hỗ trợ các đơn vị hoạt động trên địa bàn.

Chị không chỉ đến gặp những người đã ủng hộ cách mạng, mà còn kiên trì giải thích cho những gia đình còn lo ngại. Chị hiểu rằng muốn xây dựng được cơ sở vững chắc thì trước hết phải tạo được niềm tin của nhân dân.

Người dân nhớ đến Lê Thị Pha bởi thái độ chân thành, giản dị. Khi đơn vị thiếu lương thực, chị cùng mọi người tìm cách khắc phục. Khi đồng đội mệt mỏi hoặc nhớ nhà, chị lắng nghe, động viên và giúp họ giữ vững tinh thần.

Năm 1971, chị còn được giao phụ trách công tác Hội Phụ nữ tại khu vực Bảo Lộc, cho thấy sự tin tưởng của tổ chức đối với khả năng vận động và tập hợp quần chúng của người nữ cán bộ trẻ.

Chính trị viên của đơn vị nữ pháo binh

Cuối năm 1968, Lê Thị Pha được điều về làm chính trị viên của đơn vị nữ pháo binh tỉnh Lâm Đồng. Đơn vị gồm những nữ chiến sĩ trẻ, phần lớn xuất thân từ các buôn làng và địa phương trên địa bàn.

Nhiệm vụ của một chính trị viên không chỉ là cùng đơn vị thực hiện công việc chiến đấu. Chị còn phải chăm lo đời sống, tổ chức học tập, giữ kỷ luật và giúp từng chiến sĩ hiểu rõ trách nhiệm của mình.

Nhiều nữ chiến sĩ lần đầu xa gia đình, chưa quen với môi trường quân đội và phải làm việc trong điều kiện rất khó khăn. Lê Thị Pha vừa là người chỉ huy, vừa giống như một người chị lớn.

Chị thường xuyên gặp từng người để hỏi thăm sức khỏe, tìm hiểu tâm tư và giải quyết những khó khăn trong sinh hoạt. Khi đơn vị nhận nhiệm vụ mới, chị giải thích rõ yêu cầu, động viên mọi người phối hợp và đặt sự an toàn của tập thể lên hàng đầu.

Dưới sự phụ trách của chị, đơn vị nữ pháo binh đã tham gia nhiều hoạt động quan trọng, góp phần hỗ trợ các lực lượng trên chiến trường Lâm Đồng.

Cuốn “sổ tự tu”

Trong số những kỷ vật liên quan đến Lê Thị Pha được lưu giữ tại Lâm Đồng, đáng chú ý có cuốn sổ được gọi là “sổ tự tu”.

Sau mỗi công việc hoặc mỗi nhiệm vụ, chị thường tự ghi lại những việc mình đã làm, kết quả đạt được và những điểm còn hạn chế. Chị không chỉ nhận xét người khác mà trước hết xem xét trách nhiệm của chính mình.

Nếu có một quyết định chưa hợp lý, chị ghi lại để rút kinh nghiệm. Nếu còn nóng vội hoặc chưa quan tâm đầy đủ đến đồng đội, chị tự nhắc mình phải sửa đổi.

Cuốn sổ cho thấy Lê Thị Pha hiểu rằng lòng dũng cảm thôi chưa đủ để trở thành một người cán bộ tốt. Người chỉ huy còn phải trung thực với khuyết điểm, biết lắng nghe và không ngừng tự hoàn thiện.

Đối với các nữ chiến sĩ trong đơn vị, cách sống của chị có sức thuyết phục hơn những lời nói dài. Chị yêu cầu mọi người giữ kỷ luật vì bản thân chị luôn nghiêm túc. Chị nhắc đồng đội đoàn kết vì chính chị luôn chia sẻ khó khăn với họ.

Những ngày chiến đấu ở B’Lao

Địa bàn B’Lao – Bảo Lộc trong những năm chiến tranh là một khu vực hoạt động quan trọng. Các đơn vị phải di chuyển qua núi rừng, thường xuyên đối mặt với thiếu lương thực, thuốc men và điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Có những thời điểm đơn vị phải vừa thực hiện nhiệm vụ vừa tìm cách ổn định đời sống. Các nữ chiến sĩ tự chuẩn bị nơi nghỉ, chăm sóc người bị thương và chia nhau từng phần lương thực.

Lê Thị Pha luôn cố gắng giữ tinh thần của đơn vị. Khi có chiến sĩ mệt mỏi, chị động viên họ nghỉ ngơi và phân công người hỗ trợ. Khi tình hình khó khăn, chị cùng mọi người tìm cách giải quyết chứ không đứng ngoài chỉ đạo.

Một ký ức được đồng đội nhắc lại diễn ra vào tháng 9 năm 1969. Trong khi đơn vị đang hành quân làm nhiệm vụ tại khu vực Di Linh, Lê Thị Pha mở Đài Tiếng nói Việt Nam và nghe tin Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời. Chị cùng toàn đơn vị vô cùng đau buồn nhưng vẫn động viên nhau giữ vững tinh thần, tiếp tục hoàn thành công việc được giao.

Ngày 6 tháng 6 năm 1972

Ngày 6 tháng 6 năm 1972, Lê Thị Pha cùng đồng đội làm nhiệm vụ tại khu vực Suối Cát, thuộc Đại Lào, Bảo Lộc. Trong quá trình di chuyển, chị hy sinh khi mới 30 tuổi.

Sự ra đi của người chính trị viên khiến các nữ chiến sĩ trong đơn vị vô cùng thương tiếc. Chị là người đã đồng hành cùng họ trong những ngày thiếu thốn, trực tiếp hướng dẫn công việc và chăm lo cho từng thành viên.

Tuy mất đi người chỉ huy thân thiết, những nữ chiến sĩ còn lại vẫn tiếp tục bám địa bàn và thực hiện nhiệm vụ cho đến khi Hiệp định Paris được ký kết. Họ xem việc giữ vững đơn vị là cách tiếp tục những điều người chính trị viên đã căn dặn.

Cuộc trở về sau 26 năm

Sau ngày đất nước thống nhất, đồng đội luôn mong tìm được hài cốt của Lê Thị Pha để đưa chị trở về quê hương. Tuy nhiên, chiến trường cũ đã thay đổi, địa hình bị cây rừng che phủ và nhiều dấu vết không còn nguyên vẹn.

Phải 26 năm sau ngày chị hy sinh, đồng đội mới tìm được hài cốt và đưa chị về an táng tại quê nhà ở khu vực Bầu Tre, Tân An Hội, Củ Chi.

Cuộc trở về ấy khép lại một hành trình kéo dài từ vùng đất thép Củ Chi đến núi rừng Lâm Đồng. Người con gái ra đi năm 20 tuổi cuối cùng được nằm lại trên mảnh đất quê hương, bên gia đình và những người thân.

Năm 1978, Lê Thị Pha được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Chị còn được ghi nhận bằng Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Ba, danh hiệu Dũng sĩ quyết thắng và nhiều bằng khen khác.

Ngày nay, tên Lê Thị Pha được đặt cho trường học và đường phố tại Bảo Lộc cũng như quê hương Củ Chi. Cuốn sổ tự rèn cùng các tư liệu về chị được gìn giữ, giới thiệu tại Bảo tàng Lâm Đồng để phục vụ việc giáo dục lịch sử cho thế hệ trẻ.