CỰU CHIẾN BINH BÙI QUANG THẬN – NGƯỜI CẮM CỜ TRÊN NÓC DINH ĐỘC LẬP NGÀY 30/4/1975

Trong lịch sử ngày 30 tháng 4 năm 1975, có những hình ảnh chỉ diễn ra trong vài phút nhưng được lưu giữ qua nhiều thế hệ. Một trong số đó là hình ảnh người chiến sĩ xe tăng mang lá cờ lên nóc Dinh Độc Lập giữa buổi trưa Sài Gòn. Người được nhắc đến trong câu chuyện ấy là Bùi Quang Thận, khi đó là Đại đội trưởng Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn 203, Quân đoàn 2. Ông cùng đồng đội tham gia đội hình tiến về trung tâm Sài Gòn trong những giờ phút cuối cùng của Chiến dịch Hồ Chí Minh. Sinh ra và trưởng thành trong thời kỳ đất nước có chiến tranh, Bùi Quang Thận gia nhập quân đội và được đào tạo, công tác trong lực lượng tăng – thiết giáp. Những năm tháng chiến đấu đã đưa ông cùng đồng đội qua nhiều chiến trường trước khi bước vào cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975. Khi Chiến dịch Hồ Chí Minh bắt đầu, Lữ đoàn 203 được giao nhiệm vụ tiến công theo hướng Đông, phối hợp với các đơn vị khác tiến vào Sài Gòn. Đối với những người lính xe tăng, nhiệm vụ trong những ngày cuối cùng vẫn là hành quân nhanh, vượt qua các tuyến phòng thủ và đánh chiếm những mục tiêu được giao. Họ không thể biết chính xác những gì sẽ diễn ra ở phía trước, nhưng hiểu rằng trận chiến đang đi đến giai đoạn quyết định. Sáng ngày 30 tháng 4, đội hình Lữ đoàn 203 tiến vào nội đô Sài Gòn. Trong đội hình có xe tăng 843 do Bùi Quang Thận chỉ huy. Những chiếc xe tăng di chuyển trên các tuyến đường dẫn về trung tâm thành phố. Phía trước là Dinh Độc Lập, nơi đặt cơ quan đầu não của chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Khi đến khu vực dinh, cổng chính vẫn đóng. Xe tăng 843 tiến vào cổng phụ nhưng bị mắc lại. Sau đó, xe tăng 390 tiến lên và húc đổ cổng chính. Các chiến sĩ nhanh chóng tiến vào khuôn viên Dinh Độc Lập. Trong những phút ấy, Bùi Quang Thận cùng đồng đội thực hiện nhiệm vụ của mình trong một tình huống đặc biệt. Theo các tư liệu và lời kể được công bố, ông mang theo một lá cờ của lực lượng cách mạng trên xe tăng. Sau khi xe tiến vào khuôn viên dinh, ông cầm lá cờ và đi lên các tầng của tòa nhà. Ông tìm đường lên nóc Dinh Độc Lập, nơi có cột cờ. Khi đến nơi, ông hạ lá cờ đang treo tại đó và kéo lá cờ của lực lượng cách mạng lên. Hình ảnh lá cờ tung bay trên nóc Dinh Độc Lập đánh dấu một khoảnh khắc đặc biệt trong ngày 30 tháng 4 năm 1975. Cùng thời điểm ấy, các chiến sĩ khác tiến vào bên trong tòa nhà. Tổng thống Dương Văn Minh và các thành viên chính quyền Việt Nam Cộng hòa đang có mặt tại đây. Đại tá Bùi Văn Tùng, Chính ủy Lữ đoàn 203, cùng các cán bộ, chiến sĩ tiến hành cuộc gặp và yêu cầu chính quyền tuyên bố đầu hàng. Sau đó, Dương Văn Minh đọc tuyên bố đầu hàng trên Đài phát thanh Sài Gòn. Những diễn biến này cùng với việc các đơn vị Quân Giải phóng kiểm soát các cơ quan trọng yếu đã đánh dấu sự chấm dứt hoạt động của chính quyền Việt Nam Cộng hòa tại Sài Gòn. Hình ảnh Bùi Quang Thận trên nóc Dinh Độc Lập sau đó được các phóng viên ghi lại. Những bức ảnh về lá cờ trên nóc tòa nhà nhanh chóng trở thành tư liệu quan trọng về ngày 30 tháng 4. Trong nhiều thập niên, hình ảnh ấy được sử dụng trong sách báo, phim tài liệu, triển lãm và các hoạt động giáo dục lịch sử. Đối với người xem, bức ảnh có thể chỉ kéo dài một khoảnh khắc. Nhưng với người lính trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, đó là kết quả của một hành trình chiến đấu kéo dài nhiều năm. Để hiểu câu chuyện về Bùi Quang Thận, cần đặt ông trong bối cảnh của cả một thế hệ quân nhân đã tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Những người lính xe tăng phải trải qua quá trình huấn luyện kỹ thuật, làm chủ phương tiện chiến đấu và phối hợp với bộ binh. Trong chiến đấu, trưởng xe phải quan sát, xác định mục tiêu và chỉ huy kíp xe; lái xe phải điều khiển phương tiện qua địa hình phức tạp; pháo thủ phải sẵn sàng sử dụng hỏa lực. Mỗi người có một nhiệm vụ riêng nhưng phụ thuộc chặt chẽ vào nhau. Những ngày cuối tháng 4 năm 1975, các kíp xe phải hành quân với tốc độ cao để bảo đảm yêu cầu của chiến dịch. Khi tiến vào Sài Gòn, họ vừa phải chiến đấu vừa xử lý những chướng ngại vật trên đường. Với Bùi Quang Thận, khoảnh khắc cắm cờ trên nóc Dinh Độc Lập đến sau một hành trình dài như vậy. Sau chiến tranh, Bùi Quang Thận tiếp tục phục vụ trong quân đội và đảm nhận nhiều nhiệm vụ. Ông trở thành một trong những nhân chứng được nhắc đến khi tìm hiểu về sự kiện tại Dinh Độc Lập. Trong những lần gặp gỡ, giao lưu và trả lời phỏng vấn, câu chuyện của ông thường xoay quanh những phút giây tiến vào dinh, việc mang lá cờ lên nóc tòa nhà và những người đồng đội đã cùng ông trải qua cuộc chiến. Đối với ông, chiếc xe tăng và lá cờ không chỉ là những biểu tượng được nhìn thấy trong những bức ảnh lịch sử mà còn gắn với những con người cụ thể và những kỷ niệm của một đời quân ngũ. Một điều đáng chú ý là hình ảnh Bùi Quang Thận cắm cờ trên nóc Dinh Độc Lập không thể tách rời khỏi toàn bộ hoạt động của Lữ đoàn 203 và Quân đoàn 2. Cùng thời điểm ông lên nóc dinh, các đơn vị khác đang chiến đấu và tiếp quản nhiều mục tiêu quan trọng trong thành phố. Các lực lượng bộ binh, pháo binh, công binh, thông tin và hậu cần cùng phối hợp để hoàn thành chiến dịch. Những người có mặt tại Dinh Độc Lập chỉ là một bộ phận của lực lượng rất lớn tham gia cuộc tiến công vào Sài Gòn. Sau ngày 30 tháng 4, chiếc xe tăng 843 cũng trở thành một hiện vật gắn với sự kiện. Chiếc xe được bảo quản và trưng bày tại Bảo tàng Tăng thiết giáp. Trong khi đó, xe tăng 390 – chiếc xe húc đổ cổng chính Dinh Độc Lập – được lưu giữ tại khu di tích. Hai chiếc xe cùng gắn với hình ảnh tiến vào dinh trong buổi trưa lịch sử. Qua những hiện vật ấy, câu chuyện về các kíp xe và người lính được tiếp tục kể lại cho những thế hệ sau. Với Bùi Quang Thận, thời khắc trên nóc Dinh Độc Lập cũng là điểm kết thúc của một chặng đường chiến đấu và mở đầu cho một cuộc sống khác trong thời bình. Những người lính từng quen với tiếng động cơ, tiếng pháo và những ngày hành quân phải trở về với cuộc sống đời thường. Họ xây dựng gia đình, chăm lo cuộc sống và tiếp tục công việc trong quân đội hoặc ngoài xã hội. Nhưng ký ức về chiến tranh vẫn luôn hiện diện trong những cuộc gặp mặt đồng đội và những ngày kỷ niệm. Đằng sau câu chuyện cắm cờ là câu chuyện về tình đồng đội. Trong những năm chiến đấu, nhiều người lính đã hy sinh trước khi có thể chứng kiến ngày chiến tranh kết thúc. Những người còn sống mang theo ký ức về họ. Vì vậy, khi kể lại ngày 30 tháng 4, nhiều cựu chiến binh không chỉ nói về chiến thắng mà còn nhắc đến những đồng đội đã nằm lại trên các chiến trường. Với họ, mỗi khoảnh khắc được ghi lại trong lịch sử đều có bóng dáng của những người đã không trở về. Hình ảnh Bùi Quang Thận trên nóc Dinh Độc Lập vì thế có thể được nhìn như một lát cắt của một câu chuyện rộng lớn hơn. Đó là câu chuyện của những người lính đã đi qua chiến tranh và trở về. Một người đứng trên nóc tòa nhà, nhưng phía sau người ấy là cả một đơn vị, một thế hệ và một hành trình chiến đấu kéo dài. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ buổi trưa 30 tháng 4 năm 1975. Bùi Quang Thận đã trở thành một nhân chứng lịch sử được nhiều người biết đến. Những câu chuyện của ông giúp bổ sung góc nhìn của người trực tiếp tham gia sự kiện, bên cạnh các văn bản, hình ảnh và hiện vật được lưu giữ. Qua lời kể của nhân chứng, một khoảnh khắc lịch sử trở nên gần gũi hơn với những chi tiết về con người, phương tiện và những công việc cụ thể diễn ra trong ngày hôm đó. Ngày nay, Dinh Độc Lập là một di tích lịch sử tại Thành phố Hồ Chí Minh. Mỗi năm, nhiều người đến đây để tham quan không gian của tòa nhà và tìm hiểu về các sự kiện đã diễn ra trong những ngày cuối tháng 4 năm 1975. Những hình ảnh về lá cờ trên nóc dinh và người chiến sĩ năm xưa tiếp tục được lưu giữ trong các tài liệu lịch sử. Câu chuyện về Bùi Quang Thận cũng trở thành một phần ký ức về những người lính xe tăng đã tiến vào trung tâm Sài Gòn. Nhìn lại cuộc đời của cựu chiến binh Bùi Quang Thận, người ta có thể thấy một hành trình từ người lính chiến đấu đến người trở về trong thời bình. Khoảnh khắc cắm cờ trên nóc Dinh Độc Lập chỉ diễn ra trong một thời gian rất ngắn, nhưng đã được lịch sử ghi nhớ. Phía sau khoảnh khắc ấy là nhiều năm huấn luyện, chiến đấu, hành quân và những mất mát của chiến tranh. Lá cờ trên nóc dinh trở thành hình ảnh tiêu biểu của ngày 30 tháng 4 năm 1975, còn câu chuyện về người cắm cờ giúp thế hệ sau hiểu thêm về con người đứng phía sau một biểu tượng lịch sử. Bùi Quang Thận và những đồng đội của ông đã đi qua chiến tranh, để rồi trở về với cuộc sống đời thường. Những ký ức họ để lại là nguồn tư liệu quý để thế hệ hôm nay tìm hiểu về một giai đoạn đặc biệt của lịch sử đất nước. Câu chuyện người lính mang lá cờ lên nóc Dinh Độc Lập vì vậy không chỉ kể về một phút giây lịch sử, mà còn là câu chuyện về một đời người đã gắn với những năm tháng chiến tranh và trở về khi đất nước bước sang thời kỳ hòa bình.