Cựu chiến binh Đoàn Ngọc Toán

Chiều tối ngày 19/3/2026, thực hiện kế hoạch của Liên đội trong chuyên mục “Viết tiếp câu chuyện thời hoa lửa”, chúng tôi đến thăm nhà của cựu chiến binh Đoàn Ngọc Toán – một người lính đã từng nhập ngũ vào thời kỳ hậu chiến (sau năm 1975).

Khi đến nơi, tiếp đón chúng tôi là một người cựu binh già, ở độ tuổi gần 70, gương mặt hiền hậu và thân thiện, đầy tinh thần hiếu khách. Ông đã kể cho chúng tôi nghe khá nhiều kỉ niệm khi còn trong quân ngũ, giúp chúng tôi hiểu hơn về những khó khăn, gian khổ mà những người lính đã từng trải qua trong giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc. Đã hơn bốn mươi năm trôi qua kể từ ngày rời quân ngũ, nhưng những cơn mưa rừng biên viễn dường như vẫn còn đọng lại trong ký ức của người cựu binh già.

Những năm tháng "nếm mật nằm gai"

Năm 1979, khi tiếng súng ở biên giới Tây Nam vang lên dồn dập, chàng thanh niên Ngọc Toán lên đường nhập ngũ. Đó là một thời kỳ đầy biến động. Đất nước vừa ra khỏi cuộc kháng chiến chống Mỹ chưa lâu lại bước vào một cuộc chiến mới để bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ.

Đơn vị của ông được điều động lên vùng biên giới giáp ranh với Lào và Campuchia. Nhiệm vụ của họ không chỉ là cầm súng, mà còn là bảo vệ từng tấc đất, từng cột mốc thiêng liêng. Ông Toán nhớ lại những ngày hành quân xuyên qua những cánh rừng khộp nắng cháy, hay những đêm phục kích giữa rừng sâu để ngăn chặn tình trạng xâm cư, bảo vệ bình yên cho các bản làng vùng biên.

"Ở rừng, kẻ thù không chỉ là những toán quân xâm lấn, mà còn là cơn sốt rét rừng ngã ngựa và cái đói, cái khát luôn rình rập," ông thường kể cho con cháu nghe như vậy.

Giữ mốc, giữ rừng và giữ tình dân

Nhiệm vụ "chống xâm cư" là một phần gian khổ nhất. Có những khu vực biên giới chưa được phân định rõ ràng bằng địa hình tự nhiên, các chiến sĩ phải thay phiên nhau canh gác cột mốc bất kể ngày đêm. Ông Toán cùng đồng đội vừa phải thực hiện nhiệm vụ quân sự, vừa phải làm công tác dân vận.

Ở Lào, tình cảm giữa bộ đội Việt Nam và dân bản địa thắt chặt như anh em một nhà. Họ cùng phát rẫy, cùng chia nhau bát canh măng đắng. Chính sự gắn bó ấy đã giúp những người lính trẻ như ông Toán vượt qua nỗi nhớ nhà da diết và sự khắc nghiệt của chiến trường biên giới cuối thập niên 70, đầu thập niên 80.

Ngày trở về và hành trình mới

Năm 1983, ông Toán xuất ngũ. Hành trang mang về chỉ là một chiếc ba lô bạc màu, vài bộ quân phục cũ và những vết sẹo của thời gian. Đất nước thời hậu chiến vẫn còn đó những khó khăn chồng chất của thời kỳ bao cấp, nhưng bản lĩnh của người lính "Bộ đội Cụ Hồ" không cho phép ông chùn bước.

Rời tay súng, ông bắt tay vào công việc lao động sản xuất với tinh thần của một người lính bảo vệ biên cương: kiên cường và không ngại gian khổ. Dù cuộc sống sau này có nhiều thay đổi, nhưng mỗi khi nhìn lên tấm huân chương treo trên vách gỗ, ông lại nhớ về những đồng đội đã nằm lại nơi biên thùy, nhớ về những cột mốc mà mình đã dùng cả tuổi thanh xuân để giữ gìn.

Câu chuyện của ông Đoàn Ngọc Toán là một lát cắt nhỏ nhưng đầy tự hào về một thế hệ thanh niên sau năm 1975 – những người đã gác lại niềm riêng để giữ vững chủ quyền đất nước trong những giai đoạn cam go nhất của lịch sử.