cựu chiến binh Nguyễn Lương Hà

Cựu chiến binh Nguyễn Lương Hà, người lính thông tin quả cảm từng chiến đấu trên chiến trường Campuchia, sau nhiều năm cống hiến cho quân đội và đất nước, giờ đây ở tuổi xế chiều vẫn tiếp tục lan tỏa nghĩa tình đồng đội qua những hoạt động thiện nguyện đầy nhân văn và hành trình đưa hài cốt liệt sĩ trở về quê hương. Sinh năm 1959 tại thôn Thanh Sơn, xã Cẩm Quan, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, ông nhập ngũ năm 1977 khi vừa tròn 18 tuổi, được biên chế vào Trung đoàn 18, Sư đoàn 325 đóng quân tại Quảng Trị. Chỉ một năm sau, tháng 3/1978, ông tham gia chiến đấu tại chiến trường Campuchia với nhiệm vụ đặc biệt quan trọng – đưa tin mật giữa tiểu đoàn và đại đội. Công việc này đòi hỏi sự thận trọng tuyệt đối, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến cả đại đội, và bản thân ông cũng không chỉ đơn thuần là người chuyển tin mà còn trực tiếp cầm súng chiến đấu với kẻ thù. Những tháng ngày trên chiến trường khốc liệt đã để lại trong ông vô vàn kỷ niệm, nhưng có lẽ ký ức không thể nào quên là vào giáp Tết năm 1979, khi ông vừa nhận tin mẹ mất thì đơn vị lại nhận lệnh lên đường ra trận. Dù được ưu tiên ở lại, ông đã kiên quyết xin thủ trưởng cho tiếp tục ra tiền tuyến cùng đồng đội, gác lại nỗi đau riêng để hoàn thành nghĩa vụ thiêng liêng. Sau hơn hai năm thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả, tháng 8/1980, ông được cử đi học tại Học viện Phòng không - Không quân, và sau hơn ba năm học tập xuất sắc, ông tốt nghiệp loại ưu với quân hàm Trung úy, trở thành giáo viên trợ giảng tại Trường Tập huấn Cán bộ ở Đông Anh, Hà Nội. Năm 1985, ông chuyển về Trung đoàn 263 (Sư đoàn 367) tại Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh, đảm nhiệm vị trí chỉ huy tên lửa. Do vết thương ở chân từ thời chiến tái phát nặng, ông được chuyển ngành về công tác tại huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai, và trước khi nghỉ hưu, ông giữ chức Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh huyện. Trên thân thể người lính ấy, chiến tranh đã in dấu nhiều vết thương, ông được công nhận là thương binh hạng 4/4 với tỷ lệ tổn thương sức khỏe 31%, nhưng bù lại, những cống hiến của ông được Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý: Huân chương Chiến công hạng Ba, Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Ba, Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhì và Kỷ niệm chương Quân tình nguyện Campuchia.
Rời quân ngũ trở về cuộc sống đời thường, cựu chiến binh Nguyễn Lương Hà vẫn không ngừng nghỉ với những hoạt động nghĩa tình. Ngay từ năm 1986, khi còn công tác tại Đồng Nai, ông đã đứng ra thành lập Câu lạc bộ "Hướng Thiện" với chỉ 20 thành viên ban đầu, và sau 39 năm, câu lạc bộ đã phát triển lên hơn 200 thành viên, trở thành một tổ chức thiện nguyện uy tín, trao tặng hàng nghìn suất quà cho các gia đình thương binh, bệnh binh, xây dựng 25 căn nhà kiên cố cho đồng đội có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Hàng năm, ông trích từ 50 đến 100 triệu đồng từ thu nhập của gia đình để hỗ trợ câu lạc bộ, bởi với ông, được sống, được trở về sau chiến tranh đã là một may mắn, và việc giúp đỡ những mảnh đời bất hạnh chính là cách ông tri ân cuộc đời. Năm 2020, sau khi nghỉ hưu và trở về quê nhà Hà Tĩnh, ông tiếp tục kết nối những đồng đội cũ, thành lập Hội Lính nhập ngũ năm 1977 tại Hà Tĩnh, được tín nhiệm cử làm Trưởng ban liên lạc. Với vai trò này, ông không chỉ tổ chức các hoạt động gặp mặt, chia sẻ mà còn đi đầu trong mọi phong trào thiện nguyện, đặc biệt là hành trình đưa hài cốt liệt sĩ về quê hương – một công việc đầy gian nan và tốn kém cả về thời gian, công sức lẫn tiền bạc. Ông tâm sự rằng mình đã trăn trở từ lâu khi biết nhiều đồng đội hy sinh đang nằm lại ở các nghĩa trang phía Nam mà gia đình chưa có điều kiện đưa về quê. Cái khó nhất không chỉ là đường sá xa xôi, thời gian cách biệt gần nửa thế kỷ, mà còn là khâu hoàn thiện hồ sơ sao cho thông tin trên bia mộ trùng khớp với giấy báo tử và các tài liệu lưu trữ – một quy trình phức tạp, đòi hỏi sự kiên trì và am hiểu thủ tục hành chính. Chính vì vậy, trong suốt 5 năm qua, ông đã không quản ngại khó khăn, làm việc nhiều lần với các cơ quan chức năng, xác minh thông tin và trực tiếp tham gia cất bốc, di dời hài cốt. Đến nay, ông đã giúp đưa được 4 liệt sĩ người Hà Tĩnh trở về với gia đình: liệt sĩ Nguyễn Đoan Bàng (quê Thạch Hà), liệt sĩ Nguyễn Văn Hùng (quê Cẩm Xuyên) được cất bốc tại Nghĩa trang Thốt Nốt, TP Cần Thơ; liệt sĩ Vũ Đình Hiệp (quê Cẩm Xuyên) và liệt sĩ Nguyễn Quốc Ca (quê TP Hà Tĩnh) được cất bốc tại Nghĩa trang Dốc Bà Đắc, huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang. Hiện tại, ông đang hoàn thiện hồ sơ để tiếp tục đưa thêm 2 liệt sĩ nữa hồi hương: liệt sĩ Trần Văn Thúc ở thị trấn Cẩm Xuyên và liệt sĩ Võ Tá Đính ở xã Cẩm Thành.
Đặc biệt, có một chi tiết khiến ai nghe đến cũng cảm phục: mỗi chuyến đi đưa hài cốt liệt sĩ, ông Nguyễn Lương Hà đều tự nguyện dùng chiếc ô tô riêng của gia đình, đích thân cầm lái hàng nghìn cây số để đưa các anh về quê, mà không nhận bất kỳ một khoản chi phí nào từ thân nhân. Ông chỉ mong muốn làm tròn nghĩa vụ của một người đồng đội còn sống, để những người đã ngã xuống có thể an nghỉ bên mồ mả tổ tiên, để gia đình họ nguôi ngoai một phần nỗi đau. Những gia đình được ông giúp đỡ đều vô cùng xúc động. Ông Vũ Đình Kỳ, em trai của liệt sĩ Vũ Đình Hiệp, nghẹn ngào kể rằng hàng chục năm sau ngày anh trai hy sinh, gia đình luôn đau đáu mong muốn đưa hài cốt về quê, nhưng gặp vô vàn trở ngại: thông tin quê quán bị sai lệch, đường sá xa xôi, thủ tục phức tạp, lại thêm chi phí vượt quá khả năng. Chính nhờ sự giúp đỡ tận tâm của ông Hà, hài cốt liệt sĩ Vũ Đình Hiệp đã được cất bốc và đưa về quê vào tháng 7/2024, trong niềm vui vỡ òa của cả dòng họ, xóm làng. Không chỉ có vậy, ông Hà còn thường xuyên tham gia các hoạt động từ thiện khác như hỗ trợ xây nhà cho đồng đội nghèo, trao học bổng cho con em thương binh liệt sĩ, và đặc biệt là 23 lần tham gia hiến máu tình nguyện – một con số thật đáng nể đối với một người đã bước qua tuổi 65. Và đằng sau những nỗ lực không biết mệt mỏi ấy là hậu phương vững chắc từ người vợ hiền là cô Hoàng Thị Hoa, giáo viên Trường Tiểu học Cẩm Duệ. Mỗi chuyến đi xa, vợ ông luôn chuẩn bị chu đáo từ quần áo, thuốc men đến các vật dụng cá nhân; mỗi cuộc điện thoại gọi về, câu hỏi đầu tiên của bà là công việc có thuận lợi không, và bà chia sẻ: "Ông Hà rất tâm huyết, đã nhận việc gì thì dành mọi tâm huyết để hoàn thành". Sự ủng hộ ấy là nguồn động viên to lớn, tiếp thêm sức mạnh để ông vững vàng trên hành trình đầy trắc trở.
Sự cống hiến thầm lặng của cựu chiến binh Nguyễn Lương Hà đã được cộng đồng ghi nhận và trân trọng. Ông Trần Đức Cảnh, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Cẩm Quan, đánh giá rằng ông Hà là tấm gương sáng về phẩm chất cao đẹp của người lính trong thời bình, dù tuổi đã cao, sức khỏe hạn chế nhưng vẫn tích cực vận động, quyên góp để hỗ trợ các gia đình khó khăn, tham gia xây nhà cho đồng đội và đưa hài cốt liệt sĩ về quê an táng. Những hành động ấy mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, lan tỏa nguồn năng lượng tích cực trong toàn xã hội, đặc biệt là với thế hệ trẻ. Khi được hỏi liệu mình có bao giờ nghĩ đến việc dừng lại, ông Hà trả lời một cách đầy kiên định: "Công việc này còn theo tôi đến khi tôi không còn đủ sức khỏe để đi. Tôi mong muốn được nhiều người, nhiều đồng đội tham gia trên hành trình gian khó này". Với ông, mỗi hài cốt liệt sĩ được đưa về quê không chỉ là sự đoàn tụ muộn màng với gia đình, mà còn là sự minh chứng cho lòng biết ơn và trách nhiệm của thế hệ đi sau đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Dù chiến tranh đã lùi xa gần nửa thế kỷ, nhưng hình ảnh người lính thông tin Nguyễn Lương Hà vẫn đứng vững như một chứng nhân sống động, một điểm tựa nghĩa tình cho các gia đình liệt sĩ, và một ngọn lửa thiện nguyện vẫn đang cháy sáng, sưởi ấm những trái tim còn đau đáu nỗi đau chiến tranh.