cựu chiến binh Nguyễn Năng Nghĩa người con ưu tú đã góp phần làm nên những chiến công hiển hách, trở thành những “dũng sĩ diệt Mỹ” lừng lẫy

Trong không khí cả nước và tỉnh Quảng Ninh đang rộn ràng kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước 30/4 (1975-2025), chúng tôi được đến thăm cựu chiến binh Nguyễn Năng Nghĩa – một chiến sĩ đặc công của Lữ đoàn Đặc công Hải quân 126 trong một căn nhà nhỏ ở phường Hồng Hải (TP Hạ Long). Bên bàn trà cùng những cán bộ hưu trí khu phố, ông Nghĩa lật giở từng trang hồi ký, nâng niu những tấm huân huy chương, nhớ về một thời khói lửa đạn bom.

Ông Nghĩa kể: Năm 1965, khi ấy tôi vừa tròn 18, cũng như tất cả anh em trai tráng khác, tôi tình nguyện xung phong lên đường nhập ngũ, cầm súng ra trận. Tôi sinh ra ở huyện Ân Thi, tỉnh Hải Hưng, nay là Hưng Yên, nhưng khi nhập ngũ cấp trên phân về C150 tiểu đoàn 237, Trung đoàn pháo cao xạ 217 làm nhiệm vụ bảo vệ vùng trời khu mỏ Quảng Ninh. Trong những ngày gắn với ụ pháo phòng không, tôi đã cùng đồng đội và quân dân Vùng mỏ lập được không ít chiến công, bắn rơi nhiều máy bay địch. Đến cuối năm 1968, tôi xung phong và được cấp trên điều động đi huấn luyện trở thành đặc công nước, biên chế về Lữ đoàn Đặc công Hải quân 126. Trải qua gần năm trời huấn luyện ở Quảng Yên, bơi lặn trên dòng sông Chanh cả ngày hè nắng gắt lẫn đêm đông lạnh buốt, tôi cùng đồng đội được điều vào chiến trường miền Nam, với mặt trận đầu tiên là chiến dịch Đường 9 - Nam Lào năm 1971.

Trong chiến dịch này, cựu chiến binh Nguyễn Năng Nghĩa cùng bộ đội đặc công Đoàn 126 Hải quân đã chấp hành nghiêm chỉ thị "đánh theo mệnh lệnh, đánh theo yêu cầu của mặt trận", vượt qua nhiều khó khăn thử thách, chốt giữ liên tục, bám trận địa dài ngày, chiến đấu ngoan cường, hợp đồng chặt chẽ, kết hợp nhiều phương thức đánh địch, không quản ngại hi sinh… Nhờ đó mà giành được nhiều chiến công to lớn và hết sức vẻ vang, cùng toàn mặt trận đập tan cuộc hành quân "Lam Sơn 719" của địch. 2 tháng đánh địch không ngơi nghỉ, toàn đơn vị đã đánh 25 trận lớn nhỏ, tiêu diệt 43 tàu vận tải và tàu chiến, diệt và làm bị thương hàng trăm tên địch, phá hủy chục ngàn tấn phương tiện chiến tranh. Riêng ông Nguyễn Năng Nghĩa đã trực tiếp cài mìn, đánh đắm 4 tàu địch, giúp ta phá hủy và thu về nhiều vũ khí, khí tài quân sự. Với chiến công lập được, đến năm 1972 và sau đó là 1973, chiến sĩ đặc công Nguyễn Năng Nghĩa lần lượt 2 lần được phong tặng danh hiệu Dũng sĩ đánh tàu Mỹ cấp 3.

Ôn lại ký ức những năm tháng hào hùng nhưng cũng không ít đau thương, cựu chiến binh Nguyễn Năng Nghĩa chia sẻ: Tôi là người may mắn. Trải qua nhiều trận chiến ác liệt, cam go, lập được chiến công, mà vẫn trở về bình an… Đến hôm nay, tôi vẫn nhớ mãi những phút giây sinh tử cùng đồng đội khi anh em dầm mình trong nước hàng chục tiếng đồng hồ đợi thời cơ đánh địch; khi nằm trong những lòng hố bom, vùi mình dưới lớp bùn nhão tránh trận càn; lúc cõng trên lưng người bạn bị mảnh bom quét cụt 1 chân, tự tay ga-rô băng bó cho anh ấy trong hoàn cảnh không bông băng, thuốc men, đạn dược… Không có chỉ huy, không có đơn vị, không có những đồng đội anh hùng, mình tôi không thể lập được chiến công. Nên với tôi, danh hiệu Dũng sĩ đánh tàu Mỹ không phải của cá nhân tôi mà là của tất cả những người lính đã từng một thời xả thân đánh giặc cứu nước, dù người còn, người mất, ai cũng xứng đáng là anh hùng…

Vì hoàn cảnh gia đình lúc ấy quá khó khăn, bố hy sinh trong chiến tranh phá hoại miền Bắc của Đế quốc Mỹ, 2 anh trai cũng ra chiến trường và mất liên lạc không hẹn ngày về, năm 1973, chiến sĩ đặc công Nguyễn Năng Nghĩa được cấp trên đồng ý cho ra quân trở về quê phụng dưỡng mẹ già. Một thời gian sau khi đất nước thống nhất, hòa bình lập lại, ông xin phép mẹ quay về Quảng Ninh – nơi ông bắt đầu con đường binh nghiệp và đã coi như quê hương thứ 2 của mình để xây dựng cuộc sống mới. Trải qua nhiều cương vị công tác ở Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ninh, Tỉnh Đoàn Quảng Ninh, khi về hưu, cựu chiến binh Nguyễn Năng Nghĩa vẫn nhiệt tình làm Tổ trưởng tổ 7, khu 7B, phường Hồng Hải (TP Hạ Long), đóng góp công sức vào nhiều việc cho tổ dân, khu phố. Đến nay, tuy đã được cùng con cháu, cùng các bạn già tận hưởng cuộc sống bình yên, nhưng người cựu chiến binh ấy vẫn không thôi nhớ về một thời hoa lửa, khi mình đã trở thành một dũng sĩ góp công cho độc lập, tự do…

Cũng là một trong những “Dũng sĩ diệt Mỹ” tiêu biểu của Vùng mỏ, cựu chiến binh Vũ Phí Định - người con của Hạ Long lên đường theo tiếng gọi của Tổ quốc khi mới 18 tuổi. Sau thời gian huấn luyện, tháng 8/1972 ông được biên chế vào C21, E27, Mặt trận B5, đánh địch tại chiến trường Quảng Trị. Những ngày đầu vào chiến trường Quảng Trị, ông và đồng đội đối mặt với bom đạn khốc liệt, với những trận chiến mà chỉ cần sơ sảy một giây, sinh mạng có thể bị tước đoạt. “Chúng tôi lúc đó không nghĩ nhiều về sống chết. Chỉ biết rằng đất nước đang bị xâm lược, bạn bè, đồng đội mình ngã xuống, thì mình phải tiếp tục chiến đấu” - ông Định nhớ lại.